Üstbilişlerin kaygı üzerindeki etkisinde belirsizliğe tahammülsüzlük, kabul ve eylem ile endişenin aracılık rolü
The mediating role of intolerance of uncertainty, acceptance and action, and worry in the influence of metacognitions on anxiety
- Tez No: 1022009
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA GÜRSOY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Arel Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada üstbilişlerin kaygı üzerindeki etkisinde belirsizliğe tahammülsüzlük, kabul ve eylem ile endişenin aracılık rolü incelenmiştir. Çalışmanın amacı kaygıyla ilgili süreçleri daha kapsamlı inceleyerek literatüre yeni veriler sunmaktır. Araştırmanın örneklemi 18-63 yaş aralığındaki Türkiye'de yaşayan bireyleri kapsamaktadır (n =406). Veriler Demografik Bilgi Formu, Kaygı Değerlendirme Ölçeği, Üstbiliş Ölçeği-30, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği, Kabul ve Eylem Anketi-II ve Penn State Endişe Ölçeği sırasıyla katılımcılara sunularak toplanmıştır. Toplanan veriler SPSS ve LİSREL programları kullanılarak yapısal eşitlik modellemesi yapılarak analiz edilmiştir. İlk önce ölçüm modeli test edilmiş ve uyum değerlerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğu tespit edilmiştir. Uyum değerlerinin yeterli düzeyde olduğu tespit edildikten sonra hipotezler test edilmiştir ve tüm hipotezler doğrulanmıştır. Yapılan yol analizlerine göre üstbilişler kaygı hariç diğer değişkenleri doğrudan etkilemektedir. Kaygıyı ise dolaylı yoldan etkilediği bulunmuştur. Ayrıca belirsizliğe tahammülsüzlük üstbilişler hariç diğer değişkenleri doğrudan etkilediği görülmüştür. Kabul ve eylem değişkeni kaygı ve endişeyi doğrudan etkilemektedir. Endişe kaygı değişkenini doğrudan etkilemektedir. Araştırmanın en önemli bulgusu ise belirsizliğe tahammülsüzlük, endişe, kabul ve eylem değişkenlerinin bu modelde tam aracı rol üstlenmesidir.
Özet (Çeviri)
This study examines the mediating role of uncertainty intolerance, acceptance and action, and worry in the effect of metacognition on anxiety. The aim of the study is to present new data to the literature by examining anxiety-related processes more comprehensively. The sample of the study includes individuals aged 18-63 living in Türkiye (n = 406). Data were collected by administering the Demographic Information Form, Anxiety Assessment Scale, Metacognition Scale-30, Uncertainty Intolerance Scale, Acceptance and Action Form-II, and Penn State Worry Scale to the participants, respectively. The collected data were analyzed using structural equation modeling with SPSS and LISREL programs. First, the measurement model was tested, and the fit values were found to be within acceptable limits. After determining that the fit values were sufficient, the hypotheses were tested, and all hypotheses were confirmed. According to the path analyses performed, metacognition directly affects all variables except anxiety. It was found to affect anxiety indirectly. Furthermore, it was observed that intolerance of uncertainty directly affects other variables except metacognition. The acceptance and action variable directly affects anxiety and worry. Worry directly affects the anxiety variable. The most important finding of the study is that intolerance of uncertainty, worry, and the acceptance and action variables play a full mediating role in this model.
Benzer Tezler
- Kendine zarar verme davranışı olan ve olmayan majör depresif bozukluk tanılı ergelerde akut sosyal stresin karar verme ve metakognitif süreçlere etkisi
The effect of acute social stress on decision-making and metacognitive processes in adolescents diagnosed with major depressive disorder, with and without non-suicidal self-injury
ANIL ŞAFAK KAÇAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İPEK SÜZER GAMLI
- The association between metacognitions and psychological symptoms: Moderator role of coping strategies
Üstbiliş faktörleri ile psikolojik semptomlar arasındaki ilişki: Başa çıkma stratejilerinin düzenleyici rolü
BAŞAK SAFRANCI
Yüksek Lisans
İngilizce
2010
PsikolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÜLİN GENÇÖZ
- Üstbilişlerin obsesif kompulsif belirtiler, kaygı ve dürtüsellik üzerindeki etkisinin incelenmesi
Examination of the effect of metacognition on obsessive compulsive symptoms, anxiety and impulsivity
GİZEM HÜROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Psikolojiİstanbul Arel ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP ÇAKICI ALPARSLAN
- Üstbilişsel inançlar ve algılanan ebeveyn tutumlarının endişe ve obsesif düşünceler üzerindeki etkisinin incelenmesi
The effect of metacognitions and perceived parental attitudes on worry and obsesional thoughts
NİMET SERAP GÖRGÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
PsikolojiEge ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE OYA SORİAS
- Üstbilişler, nörotisizm, stres ve tekrarlayıcı düşünmenin psikolojik zorlanma üzerindeki rolü: İstanbul Üniversitesi örnekleminde prospektif bir çalışma
The role of metacognitions, neuroticism, stress, and perseverative thinking on psychological distress: A prospective study in a sample from Istanbul University
KADİR ÖZDEN
Doktora
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HANİFE ÖZLEM SERTEL BERK