Dijital tükenmişliğin çevrimiçi satın alma niyetine etkisinde algılanan faydanın aracılık rolü
The mediating role of perceived usefulness in the effect of digital burnout on online purchase intention
- Tez No: 1022118
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ARZU ŞEKER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Batman Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte bireyler yoğun bilgi akışı, sürekli çevrimiçi olma baskısı ve dijital teknolojilere maruz kalma nedeniyle dijital tükenmişlik yaşamaktadır. Dijital tükenmişlik; bireyin dijital araçların yoğun kullanımına bağlı olarak zihinsel, duygusal ve fiziksel açıdan yorgunluk hissetmesi şeklinde tanımlanmaktadır. Özellikle çevrimiçi alışveriş süreçlerinde tüketicilerin dijital platformlarla sürekli etkileşim hâlinde olması, satın alma davranışlarını etkileyebilmektedir. Bu doğrultuda çalışmanın amacı, dijital tükenmişliğin çevrimiçi satın alma niyeti üzerindeki etkisini incelemek ve bu ilişkide algılanan faydanın aracılık rolünü ortaya koymaktır. Araştırma nicel araştırma yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Veriler çevrimiçi anket yöntemiyle toplanmış olup toplam 413 geçerli anket analiz kapsamına alınmıştır. Elde edilen verilerin analizinde SmartPLS 4 programı kullanılmıştır. Araştırma kapsamında öncelikle ölçüm modelinin geçerlilik ve güvenilirlik analizleri yapılmış, ardından yapısal model ve hipotez testleri gerçekleştirilmiştir. Sonuçlara göre, beklendiği gibi dijital tükenmişliğin çevrimiçi satın alma niyeti üzerinde negatif yönlü anlamlı bir etkisinin bulunmadığı görülmüştür. Ancak dolaylı etki analizleri, algılanan faydanın bu ilişkide kısmi aracılık rolü üstlendiğini ortaya koymuştur. Özellikle dijital yoksunluk boyutunun algılanan fayda üzerinden çevrimiçi satın alma niyetini dolaylı olarak etkilediği belirlenmiştir. Genel olarak bulgular, dijital tükenmişliğin doğrudan etkilerinden ziyade algılanan fayda üzerinden dolaylı etkiler oluşturduğunu ve tüketici davranışlarını açıklamada algısal değişkenlerin kritik bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, dijital tüketim davranışlarının çok boyutlu ve dolaylı mekanizmalarla açıklanması gerektiğini göstermektedir. Elde edilen sonuçlar, dijital ortamların tüketici davranışları üzerindeki etkisini açıklaması bakımından literatüre katkı sağlamakta ve işletmelere dijital tüketici deneyimini iyileştirmeye yönelik önemli çıkarımlar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
With the rapid acceleration of digitalization, individuals are increasingly experiencing digital burnout due to intense information overload, the pressure of constant connectivity, and prolonged exposure to digital technologies. Digital burnout is defined as the state of mental, emotional, and physical exhaustion resulting from the intensive use of digital tools. In particular, consumers' continuous interaction with digital platforms during online shopping processes may significantly influence their purchasing behavior. Accordingly, this study aims to examine the effect of digital burnout on online purchase intention and to explore the mediating role of perceived usefulness in this relationship. The study was conducted using a quantitative research design. Data were collected through an online survey, and a total of 413 valid responses were included in the analysis. SmartPLS 4 software was employed for data analysis. The measurement model was first assessed for validity and reliability, followed by structural model estimation and hypothesis testing. The results revealed that, contrary to initial expectations, digital burnout did not have a statistically significant direct effect on online purchase intention. However, indirect effect analyses demonstrated that perceived usefulness plays a partial mediating role in this relationship. More specifically, the digital deprivation dimension of digital burnout was found to indirectly influence online purchase intention through perceived usefulness. Overall, the findings suggest that digital burnout operates through indirect pathways via perceived usefulness rather than through direct effects, and that perceptual variables play a critical role in explaining consumer behavior. These results indicate that digital consumption behaviors need to be understood through multidimensional and indirect mechanisms. The findings contribute to the existing literature by elucidating the effects of digital environments on consumer behavior and offer important practical implications for businesses seeking to enhance the digital consumer experience.
Benzer Tezler
- Dijital tükenmişliğin tüketicinin on-line alışverişe karşı tutumuna etkisi
The effect of digital burnout on consumer's attitudes to on-line shopping
MEHMET FARUK CEYLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
İşletmeİstanbul Gelişim Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT BAŞAL
- Dijital bağımlılık ile çevrimiçi ortamda bulunmanın dijital tükenmişliğe etkisinin değerlendirilmesi: Osmaniye ili uygulaması
An assessment of the impact of digital addiction and online presence on digital burnout: A case study in Osmaniye province
FERRAHİ DURAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İşletmeOsmaniye Korkut Ata Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMRE YAKUT
- Exploring the relationship between well-being, social isolation, and the internet dependency among turkish efl teachers
Yabancı dıl olarak ingılızce öğretmenlerı arasında refah, sosyal izolasyon ve internet bağımlılığı arasındakı ilışkının araştırılması
SAMAN NASEEM
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İngiliz Dili ve Edebiyatıİstanbul Aydın ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAEED MEHRPOUR
- Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinde dijital tükenmişliğin uyku kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi
The evaluation of the effect of digital burnout on sleep quality in Dicle University Medical students
ZÜLFÜ ELBAHADIR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiDicle ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TAHSİN ÇELEPKOLU
- Dijitalizmin olumsuz yüzü dijital tehdit: Tekno stresin iş performansı üzerindeki etkisinde tükenmişliğin aracı rolü
The mediatory role of professional fraud in the effect of techno stress, the disease of the digital age, on work performance
ERHAN ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İşletmeKütahya Dumlupınar Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENGİZ DURAN