Kalp yetersizliği nedeniyle acil servise başvuran hastalarda sağlık okuryazarlığı ve hasta aktifliği
Health literacy and patient activity in patients presenting to the emergency department due to heart failure
- Tez No: 1022228
- Danışmanlar: PROF. DR. SERAP ÖZER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İç Hastalıkları, Hemşirelik, Internal diseases, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Sağlık Okuryazarlığı, Hasta Aktifliği, Kalp Yetersizliği, Acil Servis, Hemşirelik, Health Literacy, Patient Activation, Heart Failure, Emergency Department, Nursing
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Özet Kalp Yetersizliği Nedeniyle Acil Servise Başvuran Hastalarda Sağlık Okuryazarlığı ve Hasta Aktifliği Amaç: Bu tez çalışması; kalp yetersizliği nedeniyle acil servise başvuran hastalarda sağlık okuryazarlığı ile hasta aktifliği arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Gereç-Yöntem: Araştırma, tanımlayıcı, kesitsel ve ilişkisel tiptedir. Aralık 2025 - Mayıs 2026 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Yetişkin Acil Servisinde, ölçütleri karşılayan 152 hasta ile yürütüldü. Veri toplama araçları olarak hastaların sosyodemografik özelliklerini ve hastalığa ilişkin durumlarını değerlendirmek amacıyla hazırlanan 23 soruluk“Hasta Tanıtım Formu”, kalp yetersizliği hastalarında sağlık okuryazarlığını değerlendiren 12 maddelik“Kalp Yetersizliğine Özgü Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği”ve hasta aktiflik düzeyini belirleyen 13 maddelik“Hasta Aktiflik Düzeyi Ölçüm Aracı”kullanıldı. Yüz yüze toplanan verilerin istatistiksel değerlendirmesinde; tanımlayıcı istatistiksel yöntemler yanında ilgili diğer test ve analizler kullanıldı. Bulgular: Araştırma kapsamına alınan katılımcıların cinsiyet dağılımları incelendiğinde; %61,8'inin erkek, %38,2'sinin kadın olduğu, katılımcıların büyük bir çoğunluğunun (%78,3) evli olduğu, eğitim düzeyi açısından ise en yüksek oranda (%40,1) ilkokul mezunu bireylerin yer aldığı saptanmıştır. Örneklemin yaş ortalaması 68,15±11,81 (Min: 36, Maks: 95) olarak hesaplanmış olup, katılımcıların son bir yıl içerisinde kalp yetersizliği nedeniyle acil servise mükerrer başvuru sayısı ortalaması 4,29±6,00 olarak bulunmuştur. Katılımcıların“Kalp Yetersizliğine Özgü Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği”nden aldıkları toplam puan ortalaması 29,82±6,21 (Min: 13, Maks: 44) düzeyindedir.“Hasta Aktiflik Düzeyi Ölçüm Aracı”puan ortalamaları incelendiğinde, katılımcıların %39,5'inin çok düşük düzeyde hasta aktifliğine sahip olduğu (puan <47), %9,9'unun düşük düzeyde aktiflik gösterdiği (47–55 puan arası), %38,2'sinin orta düzeyde aktiflik düzeyine sahip olduğu (55–72 puan arası) ve %12,5'inin ise yüksek düzeyde hasta aktifliği sergilediği (>72,5 puan) saptanmıştır. Sağlık okuryazarlığı ve hasta aktifliği düzeylerinin yaşla birlikte azaldığı, eğitim düzeyi ve hastalığa yönelik eğitim alma durumuyla ise arttığı bulunmuştur. Düşük sağlık okuryazarlığının özellikle acil servis başvuru sıklığını artırdığı ve hastaların öz bakım davranışlarını olumsuz etkilediği görülmüştür. Buna karşın, sağlık okuryazarlığı ve hasta aktifliği yüksek bireylerin tedaviye uyum ve öz bakım davranışlarında daha başarılı olduğu belirlenmiştir. Kalp yetersizliği olan ve acil servise başvuran hastaların sağlık okuryazarlığı ile hasta aktifliği arasında anlamlı ve güçlü bir pozitif ilişki olduğu belirlenmiştir (r=0,443; p<0,001). Sonuç: Elde edilen bulgular, katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyinin orta olduğunu, önemli bir kısmının düşük ve orta düzeyde hasta aktifliğine sahip olduğunu göstermektedir. Sağlık okuryazarlığı ve hasta aktifliğini etkileyen faktörlerin; yaş, eğitim durumu, hastalık ile ilgili eğitim alma, ilaç kullanımına ilişkin farkındalık, düzenli doktor kontrolüne gitme durumu ile diyet ve egzersiz gibi yaşam tarzı davranışları olduğu belirlenmiştir. Ayrıca katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyi arttıkça hasta aktifliği düzeyinin de yükseldiği saptanmıştır. Bu sonuçlar, sağlık okuryazarlığı düzeyinin artırılmasının hasta aktifliğini geliştirerek daha etkin hastalık yönetimine katkı sağlayabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Abstract Health Literacy and Patient Activation in Patients Presenting to the Emergency Department Due to Heart Failure Aim: This thesis was conducted to examine the relationship between health literacy and patient activation among patients presenting to the emergency department with heart failure. Materials and Methods: This study was designed as a descriptive, cross-sectional, and correlational research. The study was conducted between December 2025 and May 2026 with 152 patients who met the inclusion criteria at the Adult Emergency Department of the Ege University Health Application and Research Center. Data were collected using a 23-item“Patient Information Form”developed to assess patients' sociodemographic characteristics and disease-related conditions, the 12-item“Heart Failure-Specific Health Literacy Scale”to evaluate health literacy in patients with heart failure, and the 13-item“Patient Activation Measure”to determine patient activation levels. In addition to descriptive statistical methods, appropriate statistical tests and analyses were used to evaluate the face-to-face collected data. Results: Examination of the gender distribution of the participants revealed that 61.8% were male and 38.2% were female. The majority of the participants (78.3%) were married, and the largest proportion (40.1%) had completed primary school education. The mean age of the sample was 68.15±11.81 years (Min: 36, Max: 95), and the mean number of repeated emergency department visits due to heart failure within the previous year was 4.29±6.00. The mean total score obtained from the Heart Failure-Specific Health Literacy Scale was 29.82±6.21 (Min: 13, Max: 44). Evaluation of the Patient Activation Measure scores showed that 39.5% of the participants had very low patient activation (score <47), 9.9% had low activation (47–55 points), 38.2% had moderate activation (55–72 points), and 12.5% demonstrated high patient activation (>72.5 points). Health literacy and patient activation levels were found to decrease with increasing age and to increase with higher educational attainment and receipt of disease-related education. Low health literacy was associated with a higher frequency of emergency department visits and negatively affected patients' self-care behaviors. In contrast, individuals with higher levels of health literacy and patient activation demonstrated better treatment adherence and self-care behaviors. A significant and strong positive relationship was identified between health literacy and patient activation among patients with heart failure presenting to the emergency department (r=0.443, p<0.001). Conclusion: The findings indicate that participants had a moderate level of health literacy, while a substantial proportion exhibited low to moderate levels of patient activation. Factors influencing health literacy and patient activation included age, educational status, receiving disease-related education, awareness regarding medication use, regular physician follow-up, and lifestyle behaviors such as diet and exercise. Furthermore, patient activation levels increased as health literacy levels increased. These findings suggest that improving health literacy may enhance patient activation and contribute to more effective disease management.
Benzer Tezler
- Acil servise başvuran COVID-19 hastalarından Curb-65 ve PSI skorları ile prognozun değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
HÜSEYİNCAN ATEŞER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
İlk ve Acil YardımSağlık Bilimleri ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERTUĞRUL ALTINBİLEK
- Acil servise başvuran altmış beş yaş üzeri hastaların demografik özellikleri
Demographics features of patients older than 65 years presenting to emergency department
BENGÜ MUTLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2012
İlk ve Acil YardımFırat ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA YILDIZ
- Akut iskemik inmede frontal qrs-t açısının değelendirmesi
Evaluation of frontal qrs-t angle in acute ischemic stroke
UMUT ARDA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Acil TıpSağlık Bilimleri ÜniversitesiAcil Servis Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERDAR ÖZDEMİR
- Acil servise akut kalp yetmezliği nedeniyle başvuran hastalarda klinik skorlama sistemlerinin 30 günlük mortaliteyi öngörmedeki etkinliklerinin karşılaştırılması, prospektif gözlemsel çalışma
Comparison of the effectiveness of clinical scoring systems in predicting 30-day mortality in patients presenting to the emergency department with acute heart failure: A prospective observational study
HİKMET KILINÇ
- Acil serviste bolus nitrogliserin ve geleneksel nitrogliserin infüzyonu tedavisi uygulanmış akut kardiyojenik akciğer ödemi tanısı alan hipertansif hastaların klinik sonlanım açısından karşılaştırılması
Clinical outcomes of bolus nitroglycerin and conventional nitroglycerin infusion in the management of sympathetic crashing acute pulmonary edema in the emergency department
BURAK ŞAHİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Acil TıpSağlık Bilimleri ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL TAYFUR