Geri Dön

Erken çocukluk döneminde yapay zekâ destekli kapsayıcıSTEM etkinliklerinin bilim motivasyonu ve bilim insanıimgesi üzerindeki etkisi: STEM kimliği perspektifinden birinceleme

The effect of AI-supported inclusive stem activities on science motivation and scientist image in early childhood: A STEM identity perspective

  1. Tez No: 1022897
  2. Yazar: NİSANUR KUVVETLİ
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. MELEK MERVE YILMAZ
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Çukurova Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Okul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Çocukların erken yıllarda STEM alanlarına yönelik tutum ve yönelimlerini kapsayan STEM kimliği geliştirmeye başladıkları bilinmektedir.. Bu süreçte çocukların çevrelerinden aldıkları açık ve örtük mesajlar, onların bu alanlara yönelik aidiyet, ilgi ve yeterlik algılarının şekillenmesinde belirleyici rol oynamaktadır. Okul öncesi eğitim ortamları, çocukların STEM kimliği gelişimini destekleyen önemli bağlamlardan birini oluşturmaktadır. Bu doğrultuda erken çocukluk dönemi, STEM kimliği gelişimi açısından kritik bir dönem olarak değerlendirilmektedir. Bu araştırmanın amacı, erken çocukluk döneminde uygulanan yapay zekâ destekli kapsayıcı STEM etkinliklerinin çocukların STEM kimliğiyle ilişkili bileşenler olan bilim motivasyonu ve bilim insanı imgeleri üzerindeki etkisini incelemek ve bu etkinin cinsiyete göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemektir. Araştırma, nicel yaklaşım kapsamında yarı deneysel desen kullanılarak yürütülmüştür. Çalışma grubunu 2025-2026 eğitim-öğretim yılında Adana iline bağlı resmi bir anaokuluna devam eden 60-72 aylık, iki deney ve bir kontrol grubundan oluşan toplam 52 çocuk oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında yapay zekâ destekli uygulama ve oyunların entegre edildiği kapsayıcı STEM etkinliklerinin uygulandığı birinci deney grubu, yalnızca kapsayıcı STEM etkinliklerinin uygulandığı ikinci deney grubu ve herhangi bir müdahalenin uygulanmadığı kontrol grubu oluşturulmuştur. Veriler, Demografik Bilgi Formu, Okul Öncesi Çocuklar İçin Bilim Motivasyonu Ölçeği ve Bir Bilim İnsanı Çiz Testi aracılığıyla toplanmıştır. Karma-desen ANOVA analizi sonuçları, uygulanan etkinliklerin çocukların bilim motivasyonlarını anlamlı düzeyde artırdığını ve bilim insanı imgelerine ilişkin klişeleri anlamlı biçimde azalttığını göstermiştir. Özellikle yapay zekâ destekli kapsayıcı STEM etkinliklerinin uygulandığı grupta, bilim motivasyonu kendine güven alt boyutunda diğer gruplara kıyasla daha yüksek düzeyde artış gözlenmiştir. Kapsayıcı STEM etkinliklerinin uygulandığı grupta ise kontrol grubuna kıyasla bilim motivasyonunun bilimde kendine güven ve bilimden hoşlanma alt boyutlarında anlamlı farklılıklar belirlenmiştir. Bilim insanı çizimleri açısından, yapay zekâ destekli kapsayıcı STEM etkinliklerinin uygulandığı gruptaki kız çocuklarının daha az klişe içeren çizimler yaptığı bulunmuştur. Bununla birlikte cinsiyetler arasında genel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Elde edilen sonuçlar, yapay zekâ destekli kapsayıcı STEM uygulamalarının erken çocukluk döneminde STEM kimliğiyle ilişkili bileşenler olan bilim motivasyonu ve bilim insanı imgeleri üzerinde anlamlı etkiler yarattığını göstermektedir. Araştırma bulguları ilgili alanyazın çerçevesinde tartışılmış; elde edilen sonuçlar doğrultusunda erken çocukluk döneminde kapsayıcı STEM kimliği gelişimini desteklemeye yönelik uygulama ve araştırma düzeyinde öneriler sunulmuştur.

Özet (Çeviri)

It is well established that children begin developing STEM identity encompassing their attitudes and orientations toward science, technology, engineering, and mathematics during the early years. The explicit and implicit messages children receive from their environment play a decisive role in shaping their sense of belonging, interest, and perceived competence in these fields. Early childhood education settings constitute one of the most significant contexts supporting children's STEM identity development. In this regard, early childhood is regarded as a critical period for STEM identity development. This study aims to examine the effects of AI-supported inclusive STEM activities implemented in early childhood on children's science motivation and scientist images two components associated with STEM identity and to determine whether these effects differ by gender. The study was conducted using a quantitative approach with a quasi-experimental design. The study group consisted of 52 children aged 60–72 months enrolled in a public preschool in Adana during the 2025–2026 academic year, comprising two experimental groups and one control group. Three groups were formed: a first experimental group in which inclusive STEM activities integrating AI-supported applications and games were implemented, a second experimental group in which only inclusive STEM activities were implemented, and a control group in which no intervention was applied. Data were collected through the Demographic Survey, Preschool Children's Science Motivation Scale and the Draw-A-Scientist Test (DAST). Mixed-design ANOVA results indicated that the implemented activities significantly increased children's science motivation and meaningfully reduced stereotypical representations in their scientist images. In particular, the group receiving AI-supported inclusive STEM activities demonstrated a greater increase in the self-confidence subscale of science motivation compared to the other groups. In the group receiving inclusive STEM activities, significant differences were found in both subscales of science motivation, science self-confidence and enjoyment of science, compared to the control group. Regarding scientist drawings, girls in the AI-supported inclusive STEM group produced drawings with fewer stereotypes. However, no significant gender differences were found overall. The findings suggest that AI-supported inclusive STEM practices have meaningful effects on science motivation and scientist images as components of STEM identity in early childhood. The results were discussed within the framework of the relevant literature, and recommendations at both the practice and research levels were offered to support inclusive STEM identity development in early childhood.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    960744

    Yapay zekâ destekli dijital hikâye oluşturmanın erken çocukluk döneminde yaratıcı düşünme becerisine etkisi

    The effect of artificial intelligence-assisted digital story creation on creative thinking skill in early childhood

    CANSEL TOSUN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Eğitim ve ÖğretimGazi Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ŞAHİN GÖKÇEARSLAN

  2. Tez No

    939172

    Trabzon merkez (Ortahisar) ve çevresindeki ilçelerde yaşayan 0-3 yaş arasındaki çocukların ağız ve diş sağlığı durumlarının ve tedavi hizmetlerinin karşılaştırmalı olarak veri tabanı üzerinden değerlendirilmesi

    Comparative evaluation of the oral and dental health status and dental care services of children aged 0-3 years living in Trabzon center (Ortahisar) and surrouding districts through a database

    GÜLŞAH GÜVENÇ ŞENGÜN

    Diş Hekimliği Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Diş HekimliğiKaradeniz Teknik Üniversitesi

    Pedodonti Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. TAMER TÜZÜNER

  3. Tez No

    464802

    Bodily experience and spatial thinking in architectural design process

    Mimari tasarım sürecinde bedensel deneyim ve uzamsal düşünme

    SEMA ALAÇAM

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2014

    Mimarlıkİstanbul Teknik Üniversitesi

    Bilişim Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. GÜLEN ÇAĞDAŞ

  4. Tez No

    847190

    Prediction of COVID 19 disease using chest X-ray images based on deep learning

    Derin öğrenmeye dayalı göğüs röntgen görüntüleri kullanarak COVID 19 hastalığının tahmini

    ISMAEL ABDULLAH MOHAMMED AL-RAWE

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolGazi Üniversitesi

    Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ADEM TEKEREK

  5. Tez No

    982923

    Çocuklarda subklinik ateroskleroz için yeni yaklaşım: Yapay zekâ destekli risk sınıflaması

    A new approach for subclinical atherosclerosis in children: Artificial intelligence-supported risk classification

    İDİL AK GÜNDOĞDU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul Medeniyet Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ÖYKÜ İSAL TOSUN

Geri Dön