Otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilere güvenlik becerilerinin öğretiminde uygulanan müdahale programının etkililiğinin incelenmesi
Examining the effectiveness of an intervention program for teaching safety skills to students with autism spectrum disorder
- Tez No: 1022964
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ZEHRA ATBAŞI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Otizm Spektrum Bozukluğu, Güvenlik Becerileri, Çok Bileşenli Öğretim Paketi, Davranışlar Arası Çoklu Başlama Düzeyi, Autism Spectrum Disorder, Safety Skills, Multi-Component Teaching Package, Multiple Baseline Design Across Behaviors
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Otizm Spektrum Bozukluğu Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
.Bu araştırmanın amacı, otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan öğrencilerde güvenlik becerilerine yönelik hazırlanan müdahale programının etkililiğini incelemektir. Bu etki, tek denekli araştırma yöntemlerinden davranışlar arası çoklu başlama düzeyi modeliyle ve kaygan zeminde dikkatli yürüme, makas kullanma ile emniyet kemeri takma becerileri özelinde değerlendirilmiştir. Araştırmada, çok bileşenli öğretim paketiyle hazırlanan güvenlik becerileri müdahale programının, OSB olan bir öğrencinin güvenlik becerilerini edinmesi üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırmada hedef güvenlik becerileri; kaygan zeminde dikkatli yürüme, makas kullanma ve emniyet kemeri takma olarak belirlenmiştir. Araştırmanın bağımlı değişkeni, öğrencinin belirlenen güvenlik becerilerini doğru biçimde gerçekleştirme düzeyidir. Araştırmanın bağımsız değişkeni ise çok bileşenli öğretim paketiyle hazırlanan güvenlik becerileri müdahale programıdır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden tek denekli araştırma modelleri arasından davranışlar arası çoklu başlama düzeyi modeli kullanılmıştır. Araştırma süreci; başlama düzeyi verilerinin alınması, öğretim oturumlarının uygulanması, izleme ve genelleme verilerinin toplanması aşamalarından oluşmuştur. Öğretim süreci tamamlandıktan sonra öğrencinin kazandığı becerileri sürdürme düzeyini belirlemek amacıyla ikinci, dördüncü ve beşinci haftalarda izleme oturumları yapılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler grafiksel analiz yoluyla analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, çok bileşenli öğretim paketiyle hazırlanan güvenlik becerileri müdahale programının, OSB olan öğrencinin hedef güvenlik becerilerini kazanmasında etkili olduğunu göstermiştir. Öğrencinin öğretim süreci sonunda kaygan zeminde dikkatli yürüme, makas kullanma ve emniyet kemeri takma becerilerinde doğru tepki düzeyinin arttığı belirlenmiştir. Ayrıca öğrencinin kazandığı becerileri izleme oturumlarında sürdürdüğü ve genelleme oturumlarında farklı ortam, kişi ve durumlara genelleyebildiği görülmüştür. Araştırmada uygulama güvenirliği, gözlemciler arası güvenirlik ve sosyal geçerlik verileri de toplanmıştır. Bunun yanı sıra, müdahale programının etkililiğini desteklemek amacıyla etki büyüklüğü analizi yapılmış ve elde edilen bulgular doğrultusunda müdahalenin etkili düzeyde olduğu belirlenmiştir. Sosyal geçerlik bulguları, uygulanan güvenlik becerileri müdahale programının öğretmen ve aile tarafından olumlu, işlevsel ve günlük yaşam açısından yararlı bulunduğunu göstermiştir. Araştırma sonucunda, çok bileşenli öğretim paketiyle hazırlanan güvenlik becerileri müdahale programının OSB'li öğrenciye güvenlik becerilerinin kazandırılmasında etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
.The aim of this study is to examine the effectiveness of an intervention program developed for teaching safety skills to individuals with autism spectrum disorder. In the study, the effect of a safety skills intervention program prepared through a multi-component teaching package on the acquisition of safety skills by a student with autism spectrum disorder was investigated. The target safety skills were determined as walking carefully on a slippery surface, using scissors, and fastening a seat belt. The dependent variable of the study was the student's level of performing the identified safety skills correctly. The independent variable was the safety skills intervention program prepared through a multi-component teaching package. In the study, a multiple baseline design across behaviors, one of the single-subject research designs within quantitative research methods, was used. The research process consisted of collecting baseline data, implementing teaching sessions, and collecting maintenance and generalization data. After the teaching process was completed, maintenance sessions were conducted in the second, fourth, and fifth weeks to determine whether the student maintained the acquired skills. The data obtained in the study were analyzed through graphical analysis. The findings of the study showed that the safety skills intervention program prepared through a multi-component teaching package was effective in helping the student with autism spectrum disorder acquire the target safety skills. It was determined that the student's level of correct responses increased in the skills of walking carefully on a slippery surface, using scissors, and fastening a seat belt at the end of the teaching process. In addition, it was observed that the student maintained the acquired skills during the maintenance sessions and generalized these skills to different settings, people, and situations during the generalization sessions. Treatment fidelity, interobserver reliability, and social validity data were also collected in the study. The social validity findings indicated that the implemented safety skills intervention program was regarded by the teacher and the family as positive, functional, and useful for daily life. As a result, it was concluded that the safety skills intervention program prepared through a multi-component teaching package was effective in teaching safety skills to the student with autism spectrum disorder.
Benzer Tezler
- Koçluk içeren ve içermeyen web-tabanlı mesleki gelişim uygulamalarının otizmli öğrencilerle çalışan öğretmenlerin öğretim becerilerini ve öğrencilerinin güvenlik becerilerini edinmeleri açısından karşılaştırılması
Efficacy of web-based professional development with and without coaching on teaching skills of special education teachers' and their students' outcomes
HATİCE DENİZ DEĞİRMENCİ
Doktora
İngilizce
2018
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ELİF TEKİN İFTAR
- Etkileşimli eğitsel oyun kullanarak iyileştirici müdahalenin otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilere etkileri
The effects of remedial intervention using interactive educational game on students with autism spectrum disorder
ELANUR DURDU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimSüleyman Demirel ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHAMMET DEMİRBİLEK
- Otizm spektrum bozukluğu olan bireylere kırık nesneleri güvenli bir şekilde kaldırma becerisinin öğretiminde aşamalı yardımla öğretimin etkililiği
The effectiveness of graduated guidance in teaching the skill of safely removing broken objects to individuals with autism spectrum disorder
SEHER CANBAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURGÜL AKMANOĞLU
- Otizm spektrum bozukluğu olan bireylere sosyal beceri öğretimi üzerinde multimedya tabanlı sosyal öykü yönteminin etkililiği
The effectiveness of a multimedia based social story method on teaching social skills to individuals with autism spectrum disorder
İREM AKÇAYIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiZihin Engellilerin Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NECDET KARASU
- Otizm spektrum bozukluğu olan bireylere yabancı kişilerden korunma becerisinin kazandırılmasında uzaktan eğitim yoluyla sunulan video modelle öğretimin etkililiği
The effectiveness of video modeling presented through distance education in teaching the skill of protection from strangers to individuals with autism spectrum disorder
GÜLCAN KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CEYDA TURHAN