Humeynî'nin Velâyet-İ Fakih'inden Şîrâzî'nin Şûrâ El-Fukahâ'sına İmâmiyye Şiası'nda ulemânın otoritesi
From Khomeini's Velayet-E Faqi̇h to Shi̇razi̇'s Shura Al-Fuqaha the authori̇ty of the ulema in the İmamiyyah Shi̇'a
- Tez No: 1022983
- Danışmanlar: DOÇ. DR. REYHAN ERDOĞDU BAŞARAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kelam Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, Humeyni'nin ortaya koyduğu Velayet-i Fakih düşüncesi ile Şirazi hareketi tarafından geliştirilen Şura el-Fukaha düşüncesi, İmâmiyye Şia'sında ulemanın otoritesi çerçevesinde, karşılıklı olarak değerlendirilmek suretiyle incelenecektir. İki bölümden müteşekkil olan bu tez çalışmasının birinci bölümünde Safevi Devleti'nden İran Devrimine kadar olan süreçte İmâmiyye Şiîliğinin gelişim süreci içerisinde ortaya konan görüşler çerçevesinde İmâmiyye Şîası ulemasının konumu incelenmiştir. İkinci bölümde ise 1979 devriminden sonra hayata geçrilen Velayet-i Fakih düşüncesine bir eleştiri olarak ortaya çıkan ve Şirazî hareketinin ortaya koyduğu Şura el-Fukaha düşüncesinin temel yaklaşımları İmâmiyye Şiasında ulemanın yeri dikkate alınarak anlatılmıştır. Kelime anlamı olarak“fakihin tasarruf yetkisi anlamına gelen velayet-i fakih, on ikinci İmam'ın gaybet olduğu dönemde, bir İslam toplumunun hem dini hem de dünyevi işlerini yürütme yetkisini elinde bulunduran din bilginin (fakihin) önderliğini ifade etmektedir. Buna karşılık kelime anlamı olarak ”fakihlerin meclisi“ demek olan Şûrâ el-Fukahâ ise müslüman topluluğun yönetiminin tek bir yüce liderin elinde bulunması yerine, istişare ile yönetecek kıdemli din adamlarından (merciilerden) oluşan bir şûrâ tarafından yönetilmesi anlamına gelmektedir. Çalışma ile İmâmiyye Şîası'sının kurumsallaşması sürecinde ulemanın gücü, İran'da siyaset üzerindeki ”velayet-i fakih" düşüncesinin etkileri ve bu düşünceye bir eleştiri olarak değerlendirilen ve Şirazî ailesinin ortaya koyduğu Şûrâ el-Fukahâ düşüncesinin mezhep içindeki konumu ve etkisi analiz edilmiştir. Söz konusu analiz ile İran rejiminin temelini oluşturan hakim Şiî yaklaşıma karşı farklı bir düşünce ekolünün güç ilişkileri ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the concept of Velayat-e Faqih (Guardianship of the Jurist) put forth by Khomeini and the Shura al-Fukaha (Consultation of Jurists) developed by the Shirazi movement, evaluating them in relation to the authority of the ulema (religious scholars) within Imami Shia Islam. Comprising two parts, the first part of this thesis examines the position of the Imami Shia ulema within the framework of the views put forth during the development of Imami Shia Islam from the Safavid State to the Iranian Revolution. The second part describes the fundamental approaches of Shura al-Fukaha, which emerged as a critique of Velayat-e Faqih after the 1979 revolution and was developed by the Shirazi movement, taking into account the place of the ulema within Imami Shia Islam. Literally meaning“the authority of the jurist,”Velayat-e Faqih refers to the leadership of a religious scholar (faqih) who, during the occultation of the twelfth Imam, held the authority to manage both the religious and worldly affairs of an Islamic community. In contrast, Shura al-Fukaha, meaning“the council of jurists,”signifies that the governance of a Muslim community is not in the hands of a single supreme leader, but rather governed by a council of senior religious scholars (marja'is) who govern through consultation. This study analyzes the power of the ulema (religious scholars) in the institutionalization process of Imami Shia Islam, the effects of the“Velayat-e Faqih”concept on politics in Iran, and the position and influence of Shura al-Fukaha, a critique of Velayat-e Faqih put forth by the Shirazi family, within the sect. Through this analysis, an attempt is made to reveal the power relations of a different school of thought opposing the dominant Shia approach that forms the basis of the Iranian regime.
Benzer Tezler
- Molla Ahmed en-Nerâkî'nin velayet-i fakih anlayışı – Avâidu'l-Eyyâm adlı eseri bağlamında-
Mulla Ahmad Naraqi's understanding of“wilayat-i faqih”(The guardianship of jurisconsult) –in the context of the work“Awaid al-Ayyam”
TUBA NUR KAYAPINAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÜMİT
- İran İslam İhtilâlinde Âyetullah Humeyni ve Velâyet-i Fakih Meselesi
The Role Of Ayatollah Khomeini in the Islamic Revolution Of Iran and The Vilayat-i Faqih
MEHMET SERKAN TAFLIOĞLU
- Bir siyaset teorisi olarak velâyet-i fakîh: Âyetullah Humeynî örneği
Walayet-e faqih as a political theory: The case of Ayatollah Khomeini
GÜRKAN BİÇEN
Doktora
Türkçe
2022
Siyasal BilimlerSakarya ÜniversitesiOrtadoğu Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUAMMER İSKENDEROĞLU
- Ayetullah Hûî'nin hayatı eserleri ve Şîî-İmâmî düşünceye katkıları
Ayatollah Khoei's life, works and contributions to Imami Shiism
MEHMET TOPRAK
- İran's foreign policy towards shiite groups in the Middle East: The case of Lebanon and Iraq
Ortadoğu'da Şii gruplara karşı İran'ın diş politikası; Irak ve Lübnan örneği
EMIN YOLCHIYEV
Yüksek Lisans
İngilizce
2016
Uluslararası İlişkilerYıldırım Beyazıt ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİROL AKGÜN