Menopozal dönemdeki kadınların kronotiplerine göre yeme bozukluğu ve beslenme durumlarının değerlendirilmesi
The evaluation of eating disorders and nutritional status in women during their menopausal state according to their chronotypes
- Tez No: 1023097
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ESEN YEŞİL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Postmenopoz, Sirkadiyen Sistem, Kronotip, Yeme Bozukluğu, Menopoz Semptomları, Postmenopause, Circadian System, Chronotype, Eating Disorders, Menopausal Symptoms
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Menopoz, kadınların yaşam evreleri arasında bir dönüm noktasıdır bu geçişle beraber hormonal değişimlerin sonucunda, iştahta, beslenme davranışında, fiziksel ve psikososyal açıdan kadınların savunmasızlık yaşadığı bir dönemdir. Hem menopoz hem de yaşlanmayla birlikte etkilenen kadınların sirkadiyen ritmi de kronotipte meydana gelen değişimlerle birlikte kadınların her açıdan bütünsel olarak etkilenmesine yol açmaktadır. Bu araştırmanın amacı, menopozal dönemdeki kadınların kronotiplerine göre yeme bozukluğu ve beslenme durumlarının değerlendirilmesidir. Bu araştırma Kasım 2025-Mart 2026 tarihleri arasında Ankara'da özel bir beslenme danışmanlık merkezine başvuran ve 45-64 yaş aralığında, doğal menopoza girmiş gönüllü 113 kadın katılımcı ile yürütülmüştür. Araştırmada katılımcılara Sabahçıl-Akşamcıl Ölçeği (MEQ), Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği-Kısa Formu (YEDÖ-13), Menopoz Semptomları Değerlendirme Ölçeği (MSDÖ), demografik özellikleri, yaşam tarzı alışkanlıkları, sağlık durumu, ve beslenme durumlarını değerlendirmek için anket formu uygulanmıştır. MEQ'ya göre bireyler sabahçıl ve sabahçıl olmayan (ara ve akşamcıl) iki grupta incelenmiştir. Araştırmaya katılan kadınların yaş ortalaması 55.5±4.48 yıldır. Sabahçıl kadınların Beden Kütle İndeksi (BKİ) değerleri sabahçıl olmayan bireylere göre daha riskli bulunmuştur (p<0.05). Sabahçıl kadınların beden memnuniyetsizliği ortalama puanı (4.1±2.17), sabahçıl olmayan kadınlara (3.1±2.34) göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Sabahçıl kadınların vücut ağırlığı, BKİ, vücut yağ yüzdesi, bel çevresi, kalça çevresi ve bel boy oranı ile YEDÖ-13 arasında anlamlı pozitif ilişki bulunmuştur (p<0.05). Katılımcıların YEDÖ-13 puanı ile MSDÖ puanı arasında anlamlı pozitif ilişkili bulunmuştur (p<0.05). Katılımcıların enerji, makro ve mikro besin ögesi alımlarında kronotip gruplarına göre anlamlı bir farklılık bulunamamıştır (p>0.05). Menopozla meydana gelen değişimlerin sirkadyen ritim kaymaları ile birlikte bütünsel etkisi kadınların yemede davranış bozukluklarına neden olabilir. Menopoz sonrası dönemde kronotip ve yeme bozukluğu arasındaki ilişkiyi inceleyen uzunlamasına çalışmalara ihtiyaç vardır.
Özet (Çeviri)
Menopause is a turning point in women's life stages, and as a result of this transition and in accordance with the hormonal changes it leads to, it is a period where women go through vulnerability in terms of appetite, eating behavior, and in physical and psychosocial ways. Women's circadian rhythm affected by both menopause and aging, combined with changes in chronotype, leads to a holistic impact on women completely. The purpose of this study is to evaluate eating disorders and nutritional status in menopausal women according to their chronotypes. This study was conducted with 113 female volunteers aged 45–64 who had entered natural menopause and who sought care at a private nutrition counseling center in Ankara between November 2025 and March 2026. In the study, participants were administered the Morningness-Eveningness Questionnaire (MEQ), Eating Disorder Examination Questionnaire—Short Form (EDE-Q-13) and Menopause Rating Scale (MRS), and a survey to assess their demographic characteristics, lifestyle habits, health status, and nutritional status. According to the MEQ, individuals were classified into two groups: morning-types and non-morning types (intermediate and evening types). The females who acted as participants had an age average of 55.5±4.48. Morning-types' Body Mass Index (BMI) score is found to be at higher risk than those who are non-morning-type (p<0.05). Morning-types' body dissatisfaction average score (4.1±2.17) was determined to be higher than the non-morning-type's (3.1±2.34) (p<0.05). A positive correlation was determined between body weight, BMI, body fat percentage, waist measurements, hip measurements, waist-to-height ratio of morning-type females and eating disorders and EDE-Q 13 (p<0.05). A positive correlation was established between participants' EDE-Q-13 score and MRS score (p<0.05). No significant change in the participants' energy, macronutrient, and micronutrient intake according to the chronotype groups was found (p>0.05). The holistic effect of changes that are brought by the menopause and circadian rhythm shifts leads to females experiencing behavioral disorders in eating. There is a need for longitudinal studies examining the relationship between chronotype and eating disorders in the postmenopausal period.
Benzer Tezler
- Menopozal dönemdeki kadınların demografik özellikleri ve uygun hormon replasman tedavi protokollerinin gözlenmesi
Başlık çevirisi yok
YEŞİM ŞEKERKIRAN ÇELİK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1997
Kadın Hastalıkları ve DoğumSağlık BakanlığıKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DR. İNCİ DAVAS ERŞEN
- Menopozal dönemdeki kadınların menopoz ve hormon replasman tedavisine ilişkin bilgilerinin ve yakınmalarının değerlendirilmesi
The evaluation of information and complaints about menopause and hormone replacement therapy (H.R.T.) in women in the menopausal period
NURİYE YEŞİLMURAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
HemşirelikCumhuriyet ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. ARZU SEZGİN
- Menopozal dönemdeki kadınların yakınmaları, kişilik özellikleri ve yaşam kalitesi arasındaki ilişki
The relationship between the comparison, personel features and life quality of women in the menoposal period
İLKNUR TOPÇU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
HemşirelikSağlık Bilimleri ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MELİKE DİŞSİZ
- Menopozal dönemdeki kadınların uyku kalitesi ve etkileyen faktörler
Sleep quality of women in the menopausal period and affecting factors
DUYGU GÜREL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Hemşirelikİstanbul Gedik ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KERİME DERYA BEYDAĞ
- Klimakterik dönemdeki kadınların menopozal yakınmaları ve menopozal tutumlarının değerlendirilmesi
Menauposal complaints of women in climacteric period and evaluation of their attitudes
KEZBAN GÜLER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN IŞIK GÖNENÇ