Sürdürülebilir turist davranışını teşvik etme ve pekiştirme odaklı oyunlaştırılmış mobil uygulama önerisine yönelik bir araştırma
Research on a gamified mobile application proposal focused on encouraging and reinforcing sustainable tourist behavior
- Tez No: 1023170
- Danışmanlar: PROF. DR. SELMA MEYDAN UYGUR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Turizm, Tourism
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sürdürülebilir turizm literatüründe çevresel bilincin somut eylemlere dönüşmesini engelleyen psikolojik ve davranışsal bariyerler, destinasyon yönetimlerinin en kritik açmazlarından birini oluşturmaktadır. Bu araştırma, niyet-davranış boşluğunu aşmak amacıyla ampirik verileri tasarım bilimi ilkeleriyle birleştiren bütünleşik bir TOY Modeli yazılım rehberi sunmaktadır. Çalışmanın amacı, turistlerin çevresel bilinçlerini akıllı teknoloji ve oyunlaştırma müdahaleleriyle somut eylemlere dönüştürmektir. Yöntem olarak karma araştırma deseni benimsenmiştir. İstanbul ve Antalya'yı ziyaret eden yerli turistlerden toplanan nicel veriler Yapısal Eşitlik Modellemesi ve iki aşamalı kümeleme analiziyle çözümlenmiştir. Bulgulara göre, sürdürülebilir turist davranışı gündelik hayat ve konaklama esnasında değişim göstermemiştir. Buna karşın, sürdürülebilirlik bilincinin davranış üzerindeki doğrudan etkisi son derece güçlü bulunurken, turist kimliğinin etkisi anlamsız kalmış ve kimliğin aracılık rolü reddedilmiştir. Bu durum, sürdürülebilir turist kimliğinin tatil davranışı esnasında hedonik seyahat rehaveti nedeniyle askıya alındığını literatüre kazandırmıştır. Bilinç düzeyleri iki düzeyde belirlenmiştir. Kümeleme analizi örneklemin %56,4'lük Sürdürülebilirlik Öncüleri ve %43,6'lık Pasif Turistler olarak iki kutuplu yapı sergilediğini; alt-orta gelir grubunun duyarlılığının daha yüksek olduğunu göstermiştir. Kimlik değişkeni başlangıçta persona olarak planlanmış; ancak kimlik askılanınca kümeleme sonucu ortaya çıkan bu iki düzeyden TOY modeli personaları oluşturulmuştur. Nitel aşamada, bu personalara yönelik geliştirilen 10 adımlı oyunlaştırma prototipi, disiplinlerarası 6 uzmanla iki turlu Delphi tekniği ve içerik analizi kullanılarak doğrulanmıştır. Delphi süreci sonunda, modelden sosyal rekabet elenerek yerine epik anlam, coğrafi haritalama, olay güdümlü API'ler ve maddi olmayan ödüller entegre edilmiştir. Bu doğrultuda çalışma; akıllı destinasyonlarda turistlerin tatil rehavetini mikro-dürtmelerle kıran, otel yönetim sistemleriyle asenkron konuşabilen ve dönüştürücü turizme hizmet eden insan odaklı, maliyetsiz bir mobil uygulama modeli önermektedir.
Özet (Çeviri)
Psychological and behavioral barriers preventing environmental awareness from translating into concrete actions in sustainable tourism literature constitute a critical dilemma for destination managements. This research presents an integrated TOY Model software guide combining empirical data with design science principles to bridge the intention-behavior gap. The study aims to transform tourists' environmental awareness into concrete actions through smart technology and gamification. A mixed-methods design was adopted. Quantitative data from domestic tourists in Istanbul and Antalya were analyzed using Structural Equation Modeling and two-stage cluster analysis. Findings revealed that sustainable tourist behavior did not change between daily life and accommodation. While the direct effect of sustainability awareness on behavior was highly strong, the effect of tourist identity was insignificant, and its mediating role was rejected. This demonstrates that sustainable tourist identity is suspended during vacation due to hedonic travel complacency. Cluster analysis showed a bipolar structure of 'Sustainability Pioneers' (56.4%) and 'Passive Tourists' (43.6%), with higher sensitivity in the lower-middle income group. The identity variable was initially planned as a persona; however, due to identity suspension, TOY model personas were constructed from these two cluster levels. In the qualitative phase, the 10-step gamification prototype was verified through a two-round Delphi technique and content analysis with six interdisciplinary experts. Consequently, social competition was eliminated, integrating epic meaning, geofencing, event-driven APIs, and non-monetary rewards. Accordingly, this study proposes a human-centered, cost-effective mobile application model for smart destinations that breaks vacation complacency with micro-nudges, communicates asynchronously with hotel property management systems, and serves transformative tourism.
Benzer Tezler
- Big data analytics in sustainability of tourism
Turizm sürdürülebilirliğinde büyük veri analitiği
QASEM Z Q. ALWADIYA
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İstatistikBahçeşehir ÜniversitesiBüyük Veri Analitiği ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ATINÇ YILMAZ
- Kültürel mirasın sürdürülebilirliği kapsamında edebiyat turizminin yönetici ve tüketici perspektifinden değerlendirilmesine yönelik bir araştırma
A study on literary tourism within the sustainability of cultural heritage towards for assessing from manager and consumer's perspective
DİLEK DEMİRER
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
TurizmDüzce ÜniversitesiTurizm ve Otelcilik İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. EMRAH ÖZKUL
- An experimental study on small-sized specimens made of load bearing timber-glass composites
Ahşap-cam kompozit yapı elemanlarının küçük ölçekli numuneler düzeyinde deneysel bir inceleme
MORVARID DILMAGHANI
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HALET ALMILA BÜYÜKTAŞKIN
- Turistlerin çevresel tutumlarının iklim değişikliğine davranışsal uyum niyetleri ve yeşil inovasyon davranışları üzerindeki etkisi
The effect of tourists' environmental attitudes on behavioral adaptation intentions to climate change and green innovation behaviors
AYŞE NUR AKAN
Doktora
Türkçe
2023
TurizmAtatürk ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEM IŞIK
- Algılanan çevre sorunlarının sürdürülebilir turist davranışına etkisi
The impact of perceived environmental issues on sustainable tourist behaviors
ZEHRA SALTIK
Doktora
Türkçe
2021
Turizmİstanbul ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ORHAN AKOVA