Bilimsel süreç becerilerinin gelişiminde bilimin doğasının etkisi: Feminist epistemoloji perspektifinden bir inceleme
Investigation the effect of the nature of science on the development of scientific process skills: An investigation from the perspective of feminist epistemology
- Tez No: 1023626
- Danışmanlar: PROF. DR. BİLGE CAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, bilimin doğası etkinliklerinin ortaokul öğrencilerinin bilimsel süreç becerileri üzerindeki etkisini incelemek ve öğrencilerin bilimsel bilgiye, bilim insanına ve toplumsal cinsiyete ilişkin görüşlerini feminist epistemoloji perspektifinden değerlendirmektir. Araştırma, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Denizli ilinde öğrenim gören ortaokul öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcılarını toplam 40 öğrenci oluşturmaktadır. Katılımcıların %55'i kız (n=22), %45'i erkek (n=18) öğrencilerden oluşmaktadır. Araştırma, dönüştürücü paradigma temelinde gömülü karma yöntem deseninde yürütülmüştür. Araştırmanın nicel boyutunda ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Nitel boyutta ise durum çalışması deseni kapsamında öğrencilerin bilimin doğasına, bilim insanına ve toplumsal cinsiyete ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Öğrenciler deney (n=20) ve kontrol (n=20) gruplarına ayrılmıştır. Araştırmanın nicel verileri Bilimsel Süreç Becerileri Ölçeği ve Bilimin Doğası Değerlendirme Ölçeği aracılığıyla, nitel verileri ise yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde bağımlı örneklemler t-testi, bağımsız örneklemler t-testi ve Kovaryans Analizi (ANCOVA), nitel verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre bilimin doğası etkinlikleri öğrencilerin bilimsel süreç becerileri üzerinde anlamlı düzeyde etkili olmuştur. Deney grubunun son test puan ortalaması (M=71.25, SD=5.44), kontrol grubunun son test puan ortalamasından (M=49.22, SD=6.01) anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (t=12.18, p<.001). ANCOVA sonuçları, ön test puanları kontrol altına alındığında deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunduğunu göstermiştir (F=38.67, p<.001, η²=.51). Elde edilen etki büyüklüğü, uygulanan etkinliklerin bilimsel süreç becerileri üzerinde yüksek düzeyde etkili olduğunu ortaya koymuştur. Nitel bulgular incelendiğinde öğrencilerin deney yapma, araştırma yürütme, gözlem yapma, sorgulama ve kanıt arama gibi bilimsel süreç becerilerinde gelişim gösterdikleri belirlenmiştir. Ayrıca öğrencilerin bilimsel bilgiyi daha eleştirel ve sorgulayıcı biçimde değerlendirmeye başladıkları, bilim insanı algılarında daha kapsayıcı bir bakış açısı geliştirdikleri ve bilimsel katılım ile başarıyı cinsiyetten bağımsız değerlendirdikleri görülmüştür. Bunun yanında öğrencilerin kadın ve erkeklerin bilimsel süreçlerde eşit fırsatlara sahip olması gerektiğine yönelik farkındalık geliştirdikleri belirlenmiştir. Araştırmada feminist epistemoloji bağımsız ya da bağımlı bir değişken olarak değil, öğrencilerin bilimsel bilgiye, bilim insanına ve toplumsal cinsiyete ilişkin görüşlerinin yorumlanmasında kullanılan kuramsal bir perspektif olarak ele alınmıştır. Bu çerçevede elde edilen nitel bulgular, öğrencilerin bilimsel bilgiye yönelik daha eleştirel, sorgulayıcı ve kapsayıcı bir anlayış geliştirdiklerini göstermektedir. Araştırma sonucunda bilimin doğası etkinliklerinin öğrencilerin bilimsel süreç becerilerini geliştirmede etkili olduğu, bilimsel düşünme ve sorgulama becerilerini desteklediği ve öğrencilerin bilimsel bilgiye yönelik daha eleştirel ve kapsayıcı bir bakış açısı kazanmalarına katkı sağladığı belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the effect of nature of science activities on the scientific process skills of middle school students and to evaluate students' views on scientific knowledge, scientists, and gender from the perspective of feminist epistemology. The study was conducted with middle school students enrolled in Denizli, Türkiye, during the 2024–2025 academic year. The participants consisted of 40 students, of whom 55% were female (n = 22) and 45% were male (n = 18). The study was designed within a transformative paradigm using a concurrent embedded mixed methods design. In the quantitative dimension, a pretest–posttest quasi-experimental design with a control group was employed. In the qualitative dimension, a case study design was adopted. Semi-structured interviews were conducted to explore students' views on the nature of science, scientists, and gender, and the qualitative data were analyzed using content analysis. The participants were assigned to an experimental group (n = 20) and a control group (n = 20). Quantitative data were collected using the Scientific Process Skills Scale and the Nature of Science Assessment Scale, whereas qualitative data were obtained through a semi-structured interview form. Quantitative data were analyzed using paired-samples t test, independent-samples t test, and Analysis of Covariance (ANCOVA), while qualitative data were analyzed through content analysis. The findings indicated that nature of science activities had a statistically significant effect on students' scientific process skills. The post-test mean score of the experimental group (M = 71.25, SD = 5.44) was significantly higher than that of the control group (M = 49.22, SD = 6.01) (t = 12.18, p < .001). The ANCOVA results further demonstrated a statistically significant difference in favor of the experimental group after controlling for pre-test scores (F = 38.67, p < .001, η² = .51). The obtained effect size indicated that the implemented activities had a substantial impact on students' scientific process skills. The qualitative findings revealed that students showed improvement in scientific process skills such as conducting experiments, carrying out research, making observations, questioning, and seeking evidence. Furthermore, students began to evaluate scientific knowledge in a more critical and inquiry-oriented manner, developed a more inclusive perception of scientists, and considered scientific participation and achievement independently of gender. In addition, the findings indicated that students developed an awareness that women and men should have equal opportunities in scientific processes. In this study, feminist epistemology was not treated as an independent or dependent variable; rather, it was employed as a theoretical perspective for interpreting students' views on scientific knowledge, scientists, and gender. Within this framework, the qualitative findings suggested that students developed a more critical, inquiry-oriented, and inclusive understanding of scientific knowledge. In conclusion, the findings demonstrated that nature of science activities were effective in improving students' scientific process skills, fostering scientific thinking and inquiry skills, and contributing to the development of a more critical and inclusive understanding of scientific knowledge.
Benzer Tezler
- Organize sanayi bölgelerinde iş güvenliği sorunlarının teknik ve bilimsel araştırılmasında bir yöntem önerisi
Başlık çevirisi yok
MEHMET ALİ YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. İBRAHİM BOYNUKALIN
- Üniversite ile ilgili kanun ve yönetmeliğin bilgisayara aktarılması
Başlık çevirisi yok
NAFİYE MESTANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolEge ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OĞUZ MANAS
- Mevcut kaplıca yerleşmelerinin iyileştirilmesini etkileyen faktörler ve Yeni Kaplıca örneği
Adjustment principles of spas in Turkey, Yeni Kaplıca being the sample
DOĞAN ÜMİT YÜCEL
- Üniversitelerde okutulan güzel sanatlar müzik dersi programının incelenmesi
Studying the fine arts music curriculum taught in universities
FERDA GÜRGAN