Döviz mevduatlarının makroekonomik ve finansal belirleyicileri: Enerji ithalatçısı ve ihracatçısı ülkelerde panel veri analizi ile bir dedolarizasyon incelemesi
Macroeconomic and financial drivers of foreign currency deposits: A panel data dedollarization study in energy-importing and energy-exporting countries
- Tez No: 1023911
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ZARİFE GÖKNUR BÜYÜKKARA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasının amacı, mevduat dolarizasyonunun belirleyicilerini enerji ticaret rejimi çerçevesinde incelemek ve enerji ithalatçısı ile enerji ihracatçısı ülkelerde dolarizasyon dinamiklerinin farklılaşıp farklılaşmadığını ortaya koymaktır. Çalışmada, 2012–2024 dönemine ait aylık veriler kullanılarak toplam 12 ülke analiz edilmiştir. Enerji ihracatçısı ülkeler Azerbaycan, Cezayir, Kuveyt, Nijerya, Rusya ve Suudi Arabistan'dan; enerji ithalatçısı ülkeler ise Güney Kore, Hindistan, Japonya, Mısır, Türkiye ve Ukrayna'dan oluşmaktadır. Dolarizasyon göstergesi olarak FX mevduat oranı kullanılmış; jeopolitik risk, finansal gelişmişlik, enflasyon, VIX endeksi, enerji kendine yeterlilik oranı, politika faizi ve döviz kuru değişkenleri modele dahil edilmiştir. Analiz sürecinde yatay kesit bağımlılığı test edilmiş, ikinci nesil panel birim kök testleri uygulanmış, uzun dönem ilişkiler Westerlund (2008) eşbütünleşme testi ile incelenmiş ve uzun dönem katsayıları Pesaran (2006) CCEMG tahmincisi ile tahmin edilmiştir. Ayrıca ülke düzeyinde ARDL sınır testi analizleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, enerji ithalatçısı ülkelerde dolarizasyon ile makro-finansal değişkenler arasında uzun dönemli ilişki bulunduğunu göstermektedir. Buna karşılık enerji ihracatçısı ülkelerde benzer bir ilişki tespit edilememiştir. CCEMG sonuçlarına göre enerji ithalatçısı ülkelerde jeopolitik risk ve finansal gelişmişlik değişkenleri dolarizasyon üzerinde anlamlı etkilere sahiptir. Ülke bazlı ARDL bulguları ise dolarizasyon dinamiklerinin ülkeler arasında heterojen bir yapı sergilediğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak çalışma, enerji ticaret yapısının dolarizasyon dinamikleri üzerinde belirleyici bir rol oynadığını göstermekte ve dedolarizasyon politikalarının ülkelerin yapısal özellikleri dikkate alınarak tasarlanması gerektiğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
The main purpose of this thesis is to examine the determinants of deposit dollarization within the framework of energy trade regimes and to investigate whether dollarization dynamics differ between energy-importing and energyexporting countries. The study analyzes monthly data covering the period 2012– 2024 for a sample of 12 countries. The energy-exporting group consists of Azerbaijan, Algeria, Kuwait, Nigeria, Russia, and Saudi Arabia, while the energyimporting group includes South Korea, India, Japan, Egypt, Türkiye, and Ukraine. The FX deposit ratio is used as the indicator of dollarization. Geopolitical risk, financial development, inflation, the VIX index, energy self-sufficiency ratio, policy interest rate, and exchange rate variables are included in the model. The analysis first tests for cross-sectional dependence, then applies second-generation panel unit root tests. Long-run relationships are examined using the Westerlund (2008) cointegration test, while long-run coefficients are estimated through the Pesaran (2006) CCEMG estimator. In addition, country-level ARDL bounds test analyses are conducted. The findings indicate that there is a long-run relationship between dollarization and macro-financial variables in energy-importing countries. In contrast, no similar long-run relationship is identified for energy-exporting countries. According to the CCEMG results, geopolitical risk and financial development have statistically significant effects on dollarization in energy-importing countries. Country-level ARDL findings also reveal that dollarization dynamics exhibit a heterogeneous structure across countries. Overall, the study demonstrates that energy trade structure plays a significant role in shaping dollarization dynamics and suggests that dedollarization policies should be designed by considering countries' structural characteristics.
Benzer Tezler
- Bitcoin and macroeconomic determinants: Analyzing individual fx deposits in Türkiye
Bitcoin ve makroekonomik belirleyenler: Türkiye'de bireysel döviz mevduatlarını analiz etmek
İSMAİL TAŞDEMİR
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Ekonometriİstanbul Bilgi ÜniversitesiFinansal Ekonomi Bilim Dalı
PROF. DR. SERDA SELİN ÖZTÜRK
- انعكاس األزمة المالية العالمية على الواقع االقتصادي والمصرفي العراقي فيظل فترة كوفيد - 19)2021-2019(
2019-2021 Covid-19 dönemi ışığında küresel finansal krizin Irak ekonomik ve bankacılık gerçekliğe yansıması / The reflection of the global financial crisis on the Iraqi economic and banking reality in light of the Covid-19 period (2019-2021)
NAGHAM SAEED KHUDADA KURDI
Yüksek Lisans
Arapça
2022
MaliyeKarabük ÜniversitesiFinans ve Bankacılık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAİM KAYADİBİ
- Türk bankacılık sisteminde finansal dolarizasyonun kârlılığa etkisi
The effect of financial dollarization on profitability in the Turkish banking system
MELİKE GÜLTEPE ÇORAK
Doktora
Türkçe
2023
BankacılıkAnkara Hacı Bayram Veli Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE EBRU AKSOY
- Türkiye'de finansal gelişmenin ekonomik büyümedeki rolü
The role of financial development on economic growth in Turkey
ÖZNUR DENİZ ÖZGÜREL
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Ekonomiİstanbul Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİT TARGAN ÜNAL
- İçsel likidite yeterliliği değerlendirme süreci ve Türk bankacılık sistemi için bir model önerisi: Vadesiz ve vadeli mevduat davranışsal modeli
Internal liquidity adequacy assessment process and a model proposed for Turkish banking system: Non-maturing and time deposit behavioural model
CELAL ÖZTÜRK