Aile sağlığı merkezine başvuran 30-65 yaş arası hipertansiyon tanılı bireylerde kardiyometabolik sendrom risk faktörleri ile besin seçimi motivasyonu arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between cardiometabolic syndrome risk factors and food choice motivation in individuals aged 30-65 years diagnosed with hypertension who applied to a family health center
- Tez No: 1023993
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞULE ARSLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Aile Sağlığı Merkezine başvuran 30-65 yaş arası hipertansiyon tanılı bireylerde kardiyometabolik risk faktörleri ile besin seçimi motivasyonu arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma tanımlayıcı ve kesitsel tipte planlanmış olup İstanbul ili Büyükçekmece ilçesinde bulunan Kamiloba Süleyman Savaş Aile Sağlığı Merkezinde yürütülmüştür. Çalışmaya hipertansiyon tanısı bulunan 200 gönüllü birey dahil edilmiştir. Veriler sosyodemografik bilgi formu, antropometrik ölçümler, biyokimyasal bulgular, besin tüketim sıklığı formu, 24 saatlik besin tüketim kaydı ve Besin Seçimi Motivasyonu Ölçeği (EATMOT) kullanılarak toplanmıştır. Kardiyometabolik risk değerlendirmesi NCEP ATP-III metabolik sendrom kriterlerine göre yapılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 58,20±6,86 yıl olup %59,0'ı kadın ve %71,0'i 56–65 yaş grubundadır. Metabolik sendrom prevalansı %89,5 olarak belirlenmiştir. Katılımcıların önemli bir bölümünde abdominal obezite, yüksek açlık kan glukozu ve dislipidemi varlığı saptanmıştır. EATMOT ölçeğinde en yüksek puan sağlık alt boyutunda, en düşük puan ise pazarlama alt boyutunda elde edilmiştir. Metabolik sendromu olmayan bireylerin sağlık, duygusal ve sosyo-kültürel motivasyon puanlarının anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Eğitim durumu ile metabolik sendrom varlığı arasında anlamlı ilişki bulunmuş; metabolik sendrom prevalansının ilköğretim mezunlarında daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Katılımcıların büyük çoğunluğu tuz tüketimini azaltmaya dikkat ettiğini belirtmesine rağmen yemeklere pişirme sırasında tuz ekleme davranışının yaygın olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak hipertansiyon tanılı bireylerde metabolik sendrom prevalansının yüksek olduğu ve besin seçimi motivasyonlarının kardiyometabolik risk profili ile ilişkili olduğu görülmüştür. Sağlık odaklı besin seçimi motivasyonunun daha olumlu kardiyometabolik profil ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Hipertansiyon yönetiminde yalnızca farmakolojik tedavinin değil, beslenme davranışlarının, yaşam tarzı değişikliklerinin ve bireylerin besin seçim motivasyonlarının da dikkate alınması gerekmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to evaluate the relationship between cardiometabolic syndrome risk factors and food choice motivation in hypertensive individuals aged 30-65 years who applied to a Family Health Center. The study was designed as a descriptive cross-sectional study and carried out at Kamiloba Süleyman Savaş Family Health Center in Büyükçekmece, Istanbul. A total of 200 voluntary individuals diagnosed with hypertension were included in the study. Data were collected using a sociodemographic questionnaire, anthropometric measurements, biochemical findings, a food frequency questionnaire, a 24-hour dietary recall, and the Eating Motivation Survey (EATMOT). Cardiometabolic risk assessment was performed according to the NCEP ATP-III metabolic syndrome criteria. The mean age of the participants was 58.20±6.86 years; 59.0% were female and 71.0% were between 56 and 65 years of age. The prevalence of metabolic syndrome was found to be 89.5%. A considerable proportion of the participants had abdominal obesity, elevated fasting blood glucose levels, and dyslipidemia. The highest EATMOT score was observed in the health dimension, whereas the lowest score was observed in the marketing dimension. Participants without metabolic syndrome had significantly higher scores in the health, emotional, and socio-cultural dimensions compared with those with metabolic syndrome (p<0.05). A significant association was found between educational status and the presence of metabolic syndrome, with a higher prevalence among individuals with primary school education (p<0.05). Although most participants reported paying attention to reducing salt intake, adding salt during cooking was still a common practice. In conclusion, the prevalence of metabolic syndrome was found to be high among individuals with hypertension, and food choice motivations were associated with cardiometabolic risk profiles. Health-oriented food choice motivation appears to be associated with a more favorable cardiometabolic profile. In hypertension management, not only pharmacological treatment but also dietary behaviors, lifestyle modifications, and food choice motivations should be taken into consideration.
Benzer Tezler
- İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Bornova 27 no'lu Eğitim Aile Sağlığı Merkezine başvuran hastalarda periyodik sağlık muayenesi bilgi düzeyi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
The evaluation of level of knowledge, attitude and behavior of periodic health examination in patients who applicant to İzmir Tepecik Education and Research Hospital Bornova No 27 Education Family Health Center
ŞEYMA CUNİER BABÜRŞAH
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALUK MERGEN
- 18-65 yaş arası kadınların kanser taraması hakkında bilgi düzeyleri, tutum ve davranışları
Levels of knowledge, attitudes and behaviors about cancer screening of women aged 18-65
MURAT ÖZEL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEÇİL ARICA
- Turgut özal Aile Sağlığı merkezine kayıtlı 3-18 yaş arası çocuklarda vki ile kan basıncı arasındaki ilişki
The relationship between bmi and blood pressure in children aged 3-18 years enrolled in Turgut Özal Family health center
DENİZ ÜNLÜ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık BakanlığıAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENK AYPAK
- Prostat adenokarsinomlarında psa değerlerinin gleason skor ve klinik evre ile ilişkisi
The relation between psa and gleason score and clinical phase in prostate adenocarsinoma
HACI HASAN ESEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
PatolojiSelçuk ÜniversitesiPatoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MUSTAFA CİHAT AVUNDUK
- Bir eğitim aile sağlığı merkezinde kronik hastalık bakımının hasta perspektifinden değerlendirilmesi
Evaluation of chronic disease care from the patient perspective in a training family health center
SÜMEYYE KUBAT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEÇİL ARICA
DR. BEGÜM YILDIRIM ERENCE