Aile sağlığı merkezine başvuran kadınların meme kanseri ve taraması ile ilgili sağlık inançlarının değerlendirilmesi
Evaluation of health beliefs about breast cancer and screening in women applying to family health center
- Tez No: 1023995
- Danışmanlar: PROF. DR. NAZLI ŞENSOY
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Meme kanseri, tarama, sağlık inancı, sağlık algısı, Breast cancer, screening, health beliefs, health perception
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
AİLE SAĞLIĞI MERKEZİNE BAŞVURAN KADINLARIN MEME KANSERİ VE TARAMASI İLE İLGİLİ SAĞLIK İNANÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Araştırma Görevlisi Dr. Yavuz Anıl Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı Tıpta Uzmanlık Tezi Temmuz 2026 Danışman: Prof. Dr. Nazlı Şensoy ÖZET Amaç: Bu çalışma, kadınların meme kanseri erken tanı yöntemlerine yönelik tutum ve davranışları ile sağlık algısı ve sağlık inançları arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve yöntem: Analitik ve kesitsel tipte olan araştırmaya Afyonkarahisar Merkez 5 Nolu Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran 40-69 yaş 398 kadın katılımcı dahil edildi. Veriler; tanıtıcı bilgi formu, Sağlık Algısı Ölçeği (SAÖ) ve Champion'un Sağlık İnanç Modeli Ölçeği (CSİMÖ) kullanılarak toplandı. Analizlerde SPSS 24.0 programı kullanıldı. P<0,05 anlamlı kabul edildi. Verilerin analizinde non-parametrik testler kullanıldı. Bulgular: Yaş ortalaması 52,01±7,7'dir. %43,5 40-49 yaş grubunda, %88,2 evli, %79,1 çalışmıyor, %73,9 okur-yazar ve ilkokul mezunudur. Kendi kendine meme muayenesi (KKMM) yapan kadınların oranı %76,9, mamografi/USG yaptıranların oranı ise %92,2 ve meme kanseri taramalarının önemli olduğuna inananların oranı ise %90,7'dir. CSİMÖ alt boyutlarında; 40-49 yaş grubunda (p<0,022) ve çalışanlarda (p=0,011)“önemseme/ciddiyet”üniversite mezunlarında (p=0,001) ve yüksek gelirlilerde (p=0,05) sağlık motivasyonu puanları anlamlı düzeyde yüksek bulunurken; 60-69 yaş grubunda (p=0,003), düşük eğitimlilerde (p=0,012) düşük gelirlilerde (p<0,001) ve çalışmayanlarda (p=0,015)“mamografi engelleri”puanları anlamlı derecede yüksek bulundu. Kendi kendine meme muayenesi (KKMM) yapanlarda“sağlık motivasyonu”ve“mamografi yararları puanları (p<0,001; p<0,001); mamografi/USG yaptıranlarda ise ”önemseme/ciddiyet“, ”sağlık motivasyonu“, ”mamografi yararları“ puanları anlamlı şekilde yüksek bulundu (p=0,048; p=0,015; p=0,001), tarama yaptırmayanlarda ise ”mamografi engelleri" algısı öne çıkmıştır (p<0,001). Sonuç: Bu çalışmada ileri yaş, düşük eğitim, düşük gelir ve çalışma durumu mamografi önündeki engelleri artırırken; KKMM ve mamografi/USG yaptıran kadınların sağlık motivasyonu, önemseme/ciddiyet ve yarar algılarının daha yüksek olduğu ve durumun aktif meme kanseri tarama davranışı ile doğrudan ilişkili olduğu belirlenmiştir. Bu doğrultuda meme kanseri taramalarını artırmak için dezavantajlı kadın gruplarına yönelik farkındalık ve eğitim çalışmalarına öncelik verilmelidir.
Özet (Çeviri)
EVALUATION OF HEALTH BELIEFS ABOUT BREAST CANCER AND SCREENING IN WOMEN APPLYING TO FAMILY HEALTH CENTER Res. Asst. Dr. Yavuz ANIL Afyonkarahisar University of Health Sciences Faculty of Medicine Department of Family Medicine Thesis July 2026 Supervisor: Prof. Dr. Nazlı ŞENSOY ABSTRACT Objective: This study aimed to examine the relationships between women's attitudes and behaviors towards early breast cancer detection methods and their health perceptions and health beliefs. Materials and Methods: This analytical and cross-sectional study included 398 female participants aged 40-69 who applied to the Afyonkarahisar Central Family Health Center No. 5. Data were collected using a demographic information form, the Health Perception Scale (HPS), and Champion's Health Belief Model Scale (CHBMS). SPSS 24.0 software was used for the analyses. P<0.05 was considered statistically significant. Non-parametric tests were used in the analysis of the data. Results: The average age is 52.01±7.7. 43.5% are in the 40-49 age group, 88.2% are married, 79.1% are unemployed, and 73.9% are literate and have completed primary school. The rate of women who perform self-breast examination (BSE) is 76.9%, the rate of those who have had mammography/ultrasound is 92.2%, and the rate of those who believe that breast cancer screening is important is 90.7%. In the sub-dimensions of the CHBMS; health motivation scores were found to be significantly higher in the 40-49 age group (p<0.022), in employed women (p=0.011), in university graduates (p=0.001) and in high-income individuals (p=0.05); Significantly higher scores for“mammography barriers”were found in the 60-69 age group (p=0.003), those with lower education (p=0.012), those with low income (p<0.001), and those who were unemployed (p=0.015).“Health motivation”and“mammography benefits”scores were significantly higher in those who performed self-breast examination (BSE) (p<0.001; p<0.001); while“importance/seriousness,”“health motivation,”and“mammography benefits”scores were significantly higher in those who underwent mammography/ultrasound (p=0.048; p=0.015; p=0.001). In those who did not undergo screening, the perception of“mammography barriers”was more prominent (p<0.001). Conclusion: This study found that advanced age, low education, low income, and employment status increased barriers to mammography; however, women who underwent breast self-examination and mammography/ultrasound had higher health motivation, perceived importance/seriousness, and benefit, and this was directly related to active breast cancer screening behavior. Therefore, to increase breast cancer screenings, priority should be given to awareness and education programs targeting disadvantaged women's groups.
Benzer Tezler
- Bir aile sağlığı merkezine meme kanseri taraması amacıyla başvuran kadınların sosyodemografik özellikleri ve meme kanserine ilişkin farkındalıklarının incelenmesi
Investigation of sociodemographic characteristics and breast cancer awareness of women applying to a family health center for breast cancer screening
FATİH ERŞAHAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERHAN ŞİMŞEK
- Erzincan ili merkez ilçesinde aile sağlığı merkezlerine başvuran 40-69 yaş arası kadınların meme kanseri taramalarına yönelik tutumları ve etkileyen faktörler
Family health in the central district of Erzincan between 40-69 years applied to the centers women's breast cancer screenings attitudes towards and affecting factors
CİHAT ÜSTÜN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERSAN GÜRSOY
- Ankara'da bir aile sağlığı merkezine başvuran 30-70 yaş arası kadınların kanser taramalarına yönelik tutum ve davranışları
Attitudes and behaviors of women aged 30-70 years who applied to a family heath center in ankara towards cancer screening
GAMZE KARATARLA FİLİZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TİJEN ACAR
- 40-69 yaş arası kadınların meme kanseri taraması için mamografi çektirme durumlarının ve nedenlerinin araştırılması
Investigation of the situations and reasons of mamography for breast cancer screening of women between 40-69 years
MUSTAFA ÖMER ÖZYALVAÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. GÜZİN ZEREN ÖZTÜRK
- Bir aile sağlığı merkezine başvuran kadınların meme kanserinden korunma davranışlarının karma yöntemle araştırılması
Investigation of breast cancer prevention behaviors by mixed method of women who attended to a family health center
ÇİĞDEM ASLANER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Halk Sağlığıİstanbul ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE EMEL ÖNAL