Üniversite öğrencilerinin mikrobiyota farkındalık düzeyleri ile probiyotik besin ve takviye kullanım durumunun incelenmesi
Examination of university students' microbiota awareness levels and probiotic food and supplement usage status
- Tez No: 1024155
- Danışmanlar: PROF. DR. HAYDAR ÖZPINAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin mikrobiyota farkındalık düzeyleri ile probiyotik besin ve takviye kullanım durumları arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Kesitsel ve tanımlayıcı tipteki bu nicel araştırma, İstanbul Aydın Üniversitesi'nde öğrenim gören 404 lisans öğrencisi ile yürütülmüştür. Veriler, demografik bilgi formu, Mikrobiyota Farkındalık Ölçeği, probiyotik besin tüketim sıklığı formu ve probiyotik takviye kullanım durumu formu kullanılarak çevrim içi anket yöntemiyle toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), ki-kare testi, Pearson korelasyon analizi, lojistik regresyon ve aracılık analizi kullanılmıştır. Katılımcıların mikrobiyota farkındalık puan ortalaması 63,24±10,18 (orta-üst düzey), probiyotik tutum puan ortalaması ise 71,51±8,83 (yüksek düzey) olarak bulunmuştur. Öğrencilerin yalnızca %36,1'i probiyotikleri bilimsel tanımıyla doğru ifade edebilmiştir. Kadınların mikrobiyota farkındalık (p<,001) ve probiyotik tutum (p<,001) düzeyleri erkeklerden anlamlı derecede yüksektir. Beslenme eğitimi alan öğrencilerin farkındalık (p<,001) ve tutum (p<,001) puanları eğitim almayanlardan yüksektir. Sağlık bilimleri öğrencilerinin farkındalık ve tutum düzeyleri mühendislik ve sosyal bilimler öğrencilerine göre anlamlı düzeyde yüksektir (p<,001). Probiyotik takviyesi kullanan bireylerin farkındalık (p<,001) ve tutum (p<,001) puanları kullanmayanlardan yüksektir. Probiyotik tutum ile mikrobiyota farkındalığı arasında pozitif yönlü, orta-yüksek düzeyde anlamlı ilişki saptanmıştır (r=,655; p<,001). Hiyerarşik lojistik regresyon analizinde mikrobiyota farkındalığının probiyotik kullanımını yordayan en güçlü değişken olduğu belirlenmiştir (Δχ²=27,956; p<,001). Aracılık analizi, probiyotik tutum ile probiyotik kullanımı arasındaki ilişkide mikrobiyota farkındalığının tam aracılık rolü üstlendiğini göstermiştir (dolaylı etki B=3,768; %95 GA [2,635-4,906]). Probiyotik tüketmeme nedenleri arasında ilk sırada“ihtiyaç duymamak”(%49,6) yer alırken, fermente süt ürünlerinin probiyotik olduğu bilgisi yaygındır (%92,8). Sonuç olarak, üniversite öğrencilerinin probiyotiklere yönelik tutumları olumlu olmakla birlikte mikrobiyota farkındalık düzeyleri beklenenin altındadır. Mikrobiyota farkındalığı, probiyotik kullanım davranışını belirleyen temel faktör olup, probiyotik tutumun davranışa dönüşmesinde aracı rol oynamaktadır. Beslenme eğitimi, farkındalığı artırarak dolaylı etki göstermektedir. Cinsiyet ve öğrenim alanı farkındalık ve kullanım düzeylerinde belirleyici iken yaş anlamlı farklılık oluşturmamıştır. Bu bulgular doğrultusunda, üniversite müfredatına mikrobiyota konusunda kapsamlı derslerin eklenmesi, özellikle ev arkadaşıyla yaşayan öğrencilere yönelik eğitim programlarının düzenlenmesi, kampüslerde probiyotik besinlere erişimin artırılması ve farkındalık temelli müdahalelerin geliştirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the relationship between university students' microbiota awareness levels and their use of probiotic foods and supplements. This cross-sectional and descriptive quantitative research was conducted with 404 undergraduate students studying at Istanbul Aydın University. Data were collected using an online survey method employing a demographic information form, the Microbiota Awareness Scale, a probiotic food consumption frequency form, and a probiotic supplement use status form. Descriptive statistics, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), chi-square test, Pearson correlation analysis, logistic regression, and mediation analysis were used for data analysis. The mean microbiota awareness score of the participants was 63.24±10.18 (moderate-high level), while the mean probiotic attitude score was 71.51±8.83 (high level). Only 36.1% of the students could correctly define probiotics according to their scientific definition. Microbiota awareness (p<.001) and probiotic attitude (p<.001) levels of female participants were significantly higher than those of male participants. Students who had received nutrition education had significantly higher awareness (p<.001) and attitude (p<.001) scores compared to those who had not. Health sciences students had significantly higher awareness and attitude levels than engineering and social sciences students (p<.001). Individuals who used probiotic supplements had higher awareness (p<.001) and attitude (p<.001) scores compared to non-users. A positive, moderately strong significant correlation was found between probiotic attitude and microbiota awareness (r=.655; p<.001). Hierarchical logistic regression analysis revealed that microbiota awareness was the strongest predictor of probiotic use (Δχ²=27.956; p<.001). Mediation analysis showed that microbiota awareness played a full mediating role in the relationship between probiotic attitude and probiotic use (indirect effect B=3.768; 95% CI [2.635-4.906]). The primary reason for not consuming probiotics was“not feeling the need”(49.6%), while knowledge that fermented dairy products are probiotic sources was widespread (92.8%). In conclusion, although university students have positive attitudes toward probiotics, their level of microbiota awareness is below expectations. Microbiota awareness is the key factor determining probiotic use behavior and serves as a mediator in translating probiotic attitudes into behavior. Nutrition education exerts an indirect effect by increasing awareness. While gender and field of study were determinants of awareness and usage levels, age did not create a significant difference. Based on these findings, it is recommended to incorporate comprehensive courses on microbiota into university curricula, organize educational programs particularly for students living with roommates, increase access to probiotic foods on campuses, and develop awareness-based interventions.
Benzer Tezler
- Üniversite öğrencilerinde probiyotik besin tüketim sıklığı ve mikrobiyota farkındalık düzeylerinin ortoreksiya nervoza ile ilişkisi
The relationship between probiotic food consumption frequency and microbiota awareness levels with orthorexia nervosa in university students
ASMİN YAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikBahçeşehir ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. BİLGE MERAL KOÇ
- Tıp öğrencilerinin mikrobiyota hakkında bilgi ve farkındalıkları
Medical students' knowledge and awareness of microbiota
CANAN BİLGİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiOndokuz Mayıs ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA KÜRŞAT ŞAHİN
- Bir sağlık üniversitesinde öğrenim gören öğrencilerin mikrobiyota farkındalık düzeylerinin ölçülmesi
Evaluation of microbiota awareness levels among students of a health university
ŞEYMA KAZDAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikBiruni ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DERYA DOĞANAY
- Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi son sınıf öğrencilerinde mikrobiyota ve probiyotikler hakkındaki farkındalık ve bilgi düzeyinin değerlendirilmesi
Evaluation of awareness and knowledge levels about microbiota and probiotics among final-year medical students at Trakya University Faculty of Medicine
MEHMET MERT YÜNEY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiTrakya ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERDAR ÖZTORA
- Sağlık bilimleri alanında eğitim gören üniversite öğrencilerinin probiyotik gıda tüketim tercihlerinin belirlenmesi
Determination of probiotic food consumption preferences of university cells studying in the field of health sciences
HAYRUNİSA KOYUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikSivas Cumhuriyet ÜniversitesiVeterinerlik Gıda Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEYDA ŞAHİN