Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi 00011 demirbaş no'lu yazma eserin sûre başlarının tezhip sanatı açısından incelenmesi
Süleymaniye Manuscript Library, inventory no. 00011 an analysis of surah headings in terms of the art of illumination
- Tez No: 1024199
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞE ÜSTÜN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Geleneksel Türk Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türk-İslam medeniyetinde ilim ve sanatın birleştiği en müstesna alanlardan biri kitap sanatlarıdır. Kutsal kelâma duyulan derin hürmetin bir tezahürü olarak Mushaf-ı Şerifler, asırlar boyunca müzehhiplerin fırçasıyla bezenmiş bütün hünerlerini gösterdikleri estetik bir kimlik kazanmıştır. Mushaf nüshaları tezyini unsurları ile birlikte kâğıt, cilt ve hat sanatındaki yetkinlikleri ile de İslam kitap sanatlarının en müstesna örneklerini ortaya koyar. Mushaf bezemelerinde zahriye ve serlevhadan sonra önemli yere sahip olan sûre başı bezemelerinde surenin adı, indirildiği yer ve ayet sayısı gibi bilgilerin yer aldığı tezyini alanlardır. Tez konusu olarak İstanbul Süleymaniye yazma eserler kütüphanesinin Fatih bölümünde yer alan 00011 demirbaş no.lu Mushaf-ı Şerif'in tezyini özellikleri arasında görülen sûre başı bezemeleri seçilmiş olup, konu bu şekilde sınırlandırılmıştır. Bu çalışma sırasında hem alan araştırması hem de nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırma kapsamında Kütüphaneden dijital olarak elde edilen görsel veriler detaylı incelenerek baz alınmış, plan ve desen çizimleri yapılmış olup kompozisyonlar analiz edilmiştir. Hazırlanan tez konusu, ait olduğu dönemin sanat anlayışını yansıtan verilerin literatüre kazandırılması, katkı sağlaması amacı ile ele alınıp oluşturulmuştur. Üç ana bölümden oluşan araştırmanın birinci bölümünde: Mushaf bezemesi ve tezhipli alanlarla ilgili genel bilgiler, ikinci bölümde: Süleymaniye yazma eserler kütüphanesinde bulunan 00011 demirbaş no.lu Mushaf-ı Şerif'in tezhip sanatı açısından incelenmesi, üçüncü bölümde ise elde edilen veriler ışığında bir tipoloji çalışması gerçekleştirilmiştir. Çalışma, ulaşılan sonuçların değerlendirilmesi, kaynakça ve özgeçmiş ile sonlandırılmıştır.
Özet (Çeviri)
In Turkish-Islamic civilization, one of the most exceptional areas where science and art converge is the art of bookmaking. As a manifestation of the profound reverence for the sacred word, the Holy Qur'ans have acquired an aesthetic identity, adorned over centuries by the brushes of illuminators showcasing all their skill. The Qur'an manuscripts, with their decorative elements, as well as their proficiency in paper, binding, and calligraphy, represent some of the most distinguished examples of Islamic bookmaking. Following the title and subtitle, the surah-heading decorations hold a significant place in Qur'an ornamentation, containing information such as the name of the surah, the place of revelation, and the number of verses. This thesis focuses on the surah-heading decorations found among the decorative features of the Holy Qur'an with inventory number 00011, located in the Fatih section of the Istanbul Süleymaniye Manuscript Library. This study employed both field research and qualitative research methods, specifically document analysis. Within the scope of the research, the visual data obtained digitally from the library were examined in detail and used as a basis; plans and pattern drawings were made, and compositions were analyzed. The thesis topic was prepared with the aim of contributing to the literature by introducing data reflecting the artistic understanding of the period to which it belongs. The research, consisting of three main sections, includes: in the first section: general information about the ornamentation and illumination of the Qur'an; in the second section: an examination of the Qur'an with inventory number 00011 in the Süleymaniye Manuscript Library from the perspective of illumination art; and in the third section: a typological study based on the obtained data. The study concludes with an evaluation of the results obtained, a bibliography, and a curriculum vitae.
Benzer Tezler
- Abdu'l-Gaffâr'ın Divânçe ve Mesnevî'si (İnceleme–metin)
Abdu'l-Gaffâr's Divanche and Masnavî (Analysis–text)
AZER ATEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Doğu Dilleri ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLLER NUHOĞLU
- Süleymeniye yazma eser kütüphanesinde bulunan 19.yüzyıla ait üç adet Kur'an-ı Kerim'in kitap sanatları bakımından incelenmesi
An analysis of three Kuran-i Keri̇m from the 19th century in süleymani̇ye manuscripts library in terms of manuscripts arts
YILDIZ GENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Güzel SanatlarAtatürk ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN ELİTOK
- Süleymaniye Kütüphanesinde bir İlâhîler Mecmûası (İnceleme-metin)
A Divine Journal in the Süleymaniye Library (Review-text)
ÜMRAN AKGEDİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıDicle ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULSAMET ÖZMEN
- Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesinde bulunan Kasideci Zade koleksiyonuna ait 00001 envanter numaralı el yazması Kur'an-ı Kerim'in kitap sanatları açısından incelenmesi
Analysing of handwriting quraan ,that belongs to kasi̇deci̇ zade collection in Süleymani̇ye Manuscript Library numbered as 00001, in the aspect of book arts
AHMET ALBAYRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
El SanatlarıAtatürk ÜniversitesiSanat Kuramı ve Eleştiri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET LÜTFÜ KINDIĞILI
- Süleymâniye Yazma Eser Kütüphanesi Ekrem Karadeniz bölümünde bulunan durak notalarının yeniden yazımı ve tashîhi
Rewriting and revising of durak notes i̇n the Ekrem Karadeniz section of the Suleymaniye Manuscript Library
ÖMER FARUK GÜNEY
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
MüzikMarmara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET HAKKI TURABİ