Kayısı (Prunus armeniaca L.) meyvesinin gelişimi ve olgunlaşması sırasında meydana gelen pomolojik ve biyoaktif bileşenlerdeki değişimler
Changes in pomological and bioactive components during the development and ripening of apricot (Prunus armeniaca L.) fruit
- Tez No: 1024423
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERCAN ÖNDER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Antioksidan kapasite, Metabolitler, Meyve kalitesi, Antioxidant capacity, Metabolites, Fruit quality
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Meyve gelişimi ve olgunlaşması, bitkilerin yaşam döngüsünde kritik bir olaydır ve ağaç türleri ve meyve çeşitleri arasında büyük farklılıklar göstermektedir. Bu tez çalışmasında, Şekerpare ve Roxana kayısı (Prunus armeniaca L.) çeşitlerinde meyve gelişimi ve olgunlaşması sırasında meydana gelen pomolojik, biyokimyasal ve biyoaktif bileşen değişimlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Meyveler dört farklı gelişim döneminde hasat edilmiş ve pomolojik özellikler, kalite parametreleri, renk özellikleri, toplam klorofil ve karotenoid içerikleri, toplam fenolik madde, toplam flavonoid, antioksidan aktivite (CUPRAC ve DPPH), çözünebilir şeker, indirgenebilir şeker, protein, amino asit kompozisyonu, fenolik asit-flavonoid-karotenoid bileşenleri, organik asit içeriği ve aroma-uçucu bileşen profilleri analiz edilmiştir. Sonuçlar, meyve gelişimi boyunca her iki çeşitte de meyve boyutları, taze ve kuru ağırlık, çözünebilir şeker, protein ve toplam karotenoid içeriklerinin arttığı, meyve sertliği, titre edilebilir asitlik ve toplam klorofil içeriklerinin ise azaldığını göstermektedir. Şekerpare çeşidi daha yüksek çözünebilir şeker, suda çözünür kuru madde ve β-karoten içeriği ile öne çıkarken, Roxana çeşidi daha yüksek meyve iriliği, amino asit kompozisyonu ve antioksidan kapasite değerleri göstermiştir. UHPLC-MS/MS analizlerinde klorojenik asit, rutin, epikateşin, kuersetin ve gallokateşin başlıca biyoaktif bileşenler olarak belirlenmiştir. Aroma ve uçucu bileşenlerin analizlerinde ise gelişim sürecinde toplam aldehitler, laktonlar ve norisoprenoidler bileşiklerin arttığı saptanmıştır. Temel bileşen analizi ve hiyerarşik kümeleme analizleri, gelişim dönemleri ve çeşitler arasında belirgin metabolik farklılıklar olduğunu ortaya koymuştur. Elde edilen sonuçlar, kayısı meyvesinde olgunlaşma sürecinin kalite özellikleri ve biyoaktif bileşen birikimi üzerinde belirleyici bir rol oynadığını göstermiştir. Ayrıca farklı endüstrilerde kullanılabilmesi ve kalite odaklı yetiştiricilik uygulamalarına önemli katkılar sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Fruit development and ripening are critical events in the life cycle of plants and vary considerably among tree species and fruit cultivars. This thesis aimed to determine the pomological, biochemical, and bioactive component changes occurring during fruit development and ripening in Şekerpare and Roxana apricot (Prunus armeniaca L.) varieties. Fruits were harvested at four different developmental stages, and pomological characteristics, quality parameters, color characteristics, total chlorophyll and carotenoid contents, total phenolic content, total flavonoids, antioxidant activity (CUPRAC and DPPH), soluble sugars, reducing sugars, protein, amino acid composition, phenolic acid-flavonoid-carotenoid components, organic acid content, and aroma-volatile component profiles were analyzed. The results showed that, in both varieties, fruit size, fresh and dry weight, soluble sugars, protein, and total carotenoid content increased during fruit development, whereas fruit firmness, titratable acidity, and total chlorophyll content decreased. Şekerpare was distinguished by its higher soluble sugar, water-soluble dry matter, and β-carotene contents, whereas the Roxana variety exhibited higher fruit size, amino acid composition, and antioxidant capacity values. UHPLC-MS/MS analyses identified chlorogenic acid, rutin, epicatechin, quercetin, and gallocatechin as the major bioactive components. Aroma and volatile compound analyses revealed an increase in total aldehydes, lactones, and norisoprenoids throughout fruit development. Principal component analysis and hierarchical clustering analysis revealed significant metabolic differences among developmental stages and between varieties. The results demonstrated that the ripening process in apricot fruit plays a decisive role in determining quality characteristics and the accumulation of bioactive components. Furthermore, it can be used for various industrial applications and has potential contributions to quality-oriented cultivation practices.
Benzer Tezler
- Hacıhaliloğlu kayısı Pprunus armeniaca L. cv. Hacıhaliloğlu ) meyvesinden biyoaktif bileşiklerin ekstraksiyonu ve özelliklerinin belirlenmesi
Investigation on the bioactive properties of Hacihaliloğlu apricot (Prunus armeniaca L. cv. Hacihaliloğlu) fruit
SAADET TURALAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Gıda MühendisliğiAdana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYSUN ŞENER GEDÜK
- Farklı yöntemlerle kurutulmuş kayısıların (Prunus armeniaca L.)biyoaktif özelliklerinin karşılaştırılması
Comparison of the bioactive properties of dried apricot (Prunus armeniaca L.) by different methods
FATMA YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Gıda MühendisliğiAdana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYSUN ŞENER GEDÜK
- Kayısı (Prunus armeniaca L.) ve kayısı çekirdeğinde kuersetinin HPLC-MS ile tayini
Determination of quercetine in apricot (Prunus armeniaca L.) and its seed by HPLC-MS
EMİNE CENGİZ
- Kayısıda melatonin uygulamaları ve modifiye atmosfer paketlemenin soğukta muhafaza süresince kalite özellikleri üzerine etkileri
Effects of melatonin treatments and modified atmosphere packaging on quality of apricots during cold storage
TUBA PAYLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
ZiraatSelçuk ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERHAN KÜÇÜKBASMACI SABIR
- Hasanbey kayısı çeşidinde alar (Succing acid 2.2-dimethylhydrazide) uygulamalarının vejetatif gelişmeye ve meyve kalite özellikleriyle yaprak ve sürgünlerdeki karbonhidrat düzeylerindeki mevsimsel değişmelere etkileri üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
İBRAHİM BOLAT
Doktora
Türkçe
1989
ZiraatAtatürk ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHARREM GÜLERYÜZ