SARTÇA-TÜRKÇE SÖZLÜK -V. P. NALİVKİN ve M. NALİVKİNA'NIN ESERİ ESASINDA
A Sart-Turkish Lexicon - on the Basis of the Work by V. P. NALİVKİN and M. NALİVKİNA
- Tez No: 1024612
- Danışmanlar: PROF. DR. İSMET GÜLSEL SEV
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Doktora tezi olarak hazırlanan bu çalışmada, Vladimir Petroviç Nalivkin'in hayatı ve eserleri, Mariya Vladimirovna Nalivkina'nın hayatı, eserleri ve birlikte yazmış oldukları Russko-Sartovskiy i Sartovsko-Russkiy Slovar (Rusça-Sartça ve Sartça-Rusça Sözlük) adlı sözlükleri ele alınmıştır. Eser 1884 yılında Kazan' da basılmıştır. Ruslar Türkistan'ı işgalden sonra devlete yeni katılan Türk boyları için Nikolay İlminskiy'in geliştirdiği sistem çerçevesinde, her Türk boyu ağzını ayrı ayrı birer lehçe olarak kabul etmişlerdir. Ruslar bu sistem çerçevesinde hemen hemen bütün lehçeler için Kiril alfabesiyle kapsamlı sözlükler hazırlamışlardır. Bu dönemin en önemli ve bilimsel çalışması olarak kabul edilen eser ise V. P. Nalivkin ve M. V. Nalivkina'nın 1884 tarihinde yazmış oldukları 'Russko-Sartovskiy i Sartovsko-Russkiy Slovar' (Rusça-Sartça ve Sartça-Rusça Sözlük) adlı sözlüktür. Vladimir Petroviç Nalivkin'in ve Mariya Vladimirovna Nalivkina Fergana bölgesinde uzun denebilecek yıllar yaşamışlar ve halkı yakından tanıma fırsatı bulmuşlardır. Namangan ağzını esas alan bu sözlük, bölge halkını dil üzerinden tanıma çabalarının en son noktasını oluşturmuştur. Eser Rusça-Sartça ve Sartça-Rusça, Namangan Ağzı Dil Bilgisi olmak üzere üç kısımdan oluşmaktadır. Eser iki dilli bir sözlüktür. Bu tez çalışmasında Çarlık Rusyasının Türkistanı ilhakı, Fergan bölgesinin tarihi, Vladimir Petroviç Nalivkin'in hayatı ve eserleri, Mariya Vladimirovna Nalivkina'nın hayatı, eserleri ve birlikte yazmış oldukları Russko-Sartovskiy i Sartovsko-Russkiy Slovar (Rusça-Sartça ve Sartça-Rusça Sözlük) Türkiye Türkçesine aktarılmış, Çağatay Türkçesi sözlükleri, Rus sözlükçülüğü, Özbek Türkçesi sözlükleri, Sart kavramı ve Sartça (Özbekçe) üzerinde durulmuştur.
Özet (Çeviri)
In the present dissertation, the life and works of Vladimir Petrovich Nalivkin, and Mariya Vladimirovna Nalivkina, and their jointly authored dictionary entitled Russko-Sartovskiy i Sartovsko-Russkiy Slovar (Russian–Sart and Sart–Russian Dictionary) are examined. The dictionary was published in Kazan in 1884. Following the Russian conquest of Turkestan, the Russian administration adopted the linguistic policy developed by Nikolay Ilminsky for the Turkic peoples incorporated into the empire. Within the framework of this system, the speech of each Turkic group was regarded as a separate dialect. Consequently, comprehensive dictionaries written in the Cyrillic alphabet were prepared for almost all Turkic dialects. Among the most important and scholarly works of this period is the Russko-Sartovskiy i Sartovsko-Russkiy Slovar (Russian–Sart and Sart–Russian Dictionary), compiled by V. P. Nalivkin and M. V. Nalivkina in 1884. Vladimir Petrovich Nalivkin and Mariya Vladimirovna Nalivkina spent many years in the Fergana region and had the opportunity to become closely acquainted with the local population. Based on the Namangan dialect, this dictionary represents the culmination of efforts to understand the people of the region through their language. The work consists of three sections: a Russian–Sart dictionary, a Sart–Russian dictionary, and a grammar of the Namangan dialect. Thus, it is a bilingual dictionary accompanied by a grammatical description. This dissertation examines the annexation of Turkestan by the Russian Empire, the history of the Fergana region, the life and works of Vladimir Petrovich Nalivkin, the life and works of Mariya Vladimirovna Nalivkina, and their jointly authored Russko-Sartovskiy i Sartovsko-Russkiy Slovar (Russian–Sart and Sart–Russian Dictionary), which has been translated into Turkey Turkish. In addition, the study discusses Chagatai Turkish dictionaries, Russian lexicography, Uzbek Turkish dictionaries, the concept of Sart, and the Sart language (Uzbek).
Benzer Tezler
- İlköğretim okullarının altıncı sınıfları için yazılan Türkçe ders kitapları üzerine bir inceleme
Başlık çevirisi yok
GÜLER SEZGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçenin Eğitimi ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMET CEMİLOĞLU
- Dörtyol ağzı
Summary of the tehesis
SERDAR YAZICI
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Türk Dili ve EdebiyatıYüzüncü Yıl ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. BEDRİ SARICA
- Alaşehir ve yöresi ağızları
Dialect of Alaşehir and its regions
SEVDA ERATALAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Türk Dili ve EdebiyatıYüzüncü Yıl ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. BEDRİ SARICA
- Posof ilçesi ağzı ses bilgisi incelemesi
A phonological analysis on Posof region dialects
SONGÜL ÇETİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DilbilimEge ÜniversitesiTürk Dünyası Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜRER GÜLSEVİN
- Döşemealtı yöresi ağzı
Döşemealtı region dialect characteristics (Study-text-dictionary)
ÜMRAN AYVERDİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıPamukkale ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEDRİ SARICA