Geri Dön

Lisanslı sporcuların sportif kaygıları zihinsel dayanıklılık ve psikolojik sağlamlık düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi

Investigation of the relationships between sport anxiety, mental toughness, and psychological resilience levels of licensed athletes

PDF İndir

  1. Tez No: 1024659
  2. Yazar: ÇAĞLAR KAHRAMANOĞLU
  3. Danışmanlar: PROF. DR. ZEKİYE BAŞARAN
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Spor, Sports
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu araştırmanın amacı; lisanslı sporcuların sportif kaygıları, zihinsel dayanıklılıkları ve psikolojik sağlamlık düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu temel psikolojik yapıların çeşitli demografik değişkenlere göre nasıl farklılaştığını saptamaktır. Bu doğrultuda; sporcuların kaygı, dayanıklılık ve sağlamlık düzeyleri arasındaki etkileşimin yanı sıra; cinsiyet, yaş, branş, spora başlama yaşı ve günlük antrenman saati gibi faktörlerin bu süreçler üzerindeki etkisi üzerine odaklanılmıştır. Yöntem: Bu araştırmada nicel ve nitel araştırma yaklaşımlarının birlikte kullanıldığı karma yöntem desenlerinden Ardışık Açıklayıcı Desen benimsenmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda, değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla ilişkisel tarama modeli; nitel boyutunda ise sporcuların öznel deneyimlerine odaklanmak amacıyla fenomenoloji (olgu bilim) deseni kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2024-2025 sezonunda İstanbul ilinde faaliyet gösteren lisanslı sporcular oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel aşamasında tabakalı örnekleme yöntemiyle belirlenen 3.000 sporcuya; nitel aşamasında ise maksimum çeşitlilik örneklemesi yöntemiyle seçilen ve araştırmaya gönüllü olarak katılan 83 sporcuya ulaşılmıştır. Veriler;“Kişisel Bilgiler Formu”,“Spor Kaygı Ölçeği 2”,“Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği”,“Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği”ve araştırmacı tarafından geliştirilen“Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu”ile toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde SPSS 27 programı kullanılarak normallik testleri sonucunda non-parametrik testler (Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis, Spearman Korelasyon) uygulanmıştır. Nitel veriler ise sistematik bir çerçevede betimsel analiz tekniği ile çözümlenmiş, nicel bulguları derinleştirmek amacıyla doğrudan alıntılarla desteklenerek yorumlanmıştır. Bulgular: Araştırmada lisanslı sporcuların sportif kaygı, zihinsel dayanıklılık ve psikolojik sağlamlık düzeyleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Nicel bulgular sonucunda somatik kaygı, endişe, konsantrasyon bozukluğu ve sportif kaygı toplam puanı değişkenleri arasında pozitif ve yüksek düzeyde ilişkiler; zihinsel dayanıklılık ve psikolojik sağlamlık ile ise negatif yönlü anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Ayrıca zihinsel dayanıklılık ile psikolojik sağlamlık arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise lisanslı sporcularla gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda sportif kaygı, zihinsel dayanıklılık ve psikolojik sağlamlığa ilişkin temalar, kategoriler ve kodlar belirlenmiştir. Sporcuların kaygılarının başlama zamanı ve tetikleyicilerine ilişkin bulgularda 3 tema, 5 kategori ve toplam frekansı 98 olan 13 kod belirlenmiştir. Bu temalar; kaygı başlangıç zamanı, kaygı tetikleyicileri ve kaygı yokluğu şeklindedir. Kaygı başlangıç zamanı teması altında 2 kategori ve 5 kod; kaygı tetikleyicileri teması altında 2 kategori ve 6 kod; kaygı yokluğu teması altında ise 1 kategori ve 1 kod yer almıştır. Sporcuların başarıya olan inanç ve kendine güven düzeylerine ilişkin bulgularda ise 3 tema, 8 kategori ve toplam frekansı 93 olan kodlar belirlenmiştir. Bu temalar; yüksek güven ve inanç, koşullu ve dışsal güven ile düşük güven ve inanç şeklindedir. Yüksek güven ve inanç teması altında 3 kategori ve 3 kod; koşullu ve dışsal güven teması altında 3 kategori ve 3 kod; düşük güven ve inanç teması altında ise 2 kategori ve 2 kod incelenmiştir. Kaygıyla başa çıkma yöntemlerine ilişkin bulgularda ise 53 kodun dört ana tema altında toplandığı belirlenmiştir. Bu temalar; zihinsel ve duygusal yönetim, davranışsal ve fiziksel çözümler, çevresel ve fiziksel kontrol ile sosyal ve uzman desteği şeklindedir. Ayrıca çözüm çabası yokluğu bağımsız bir tema olarak değerlendirilmiştir. Sonuç: Araştırma sonucunda lisanslı sporcuların sportif kaygı düzeyleri ile zihinsel dayanıklılık ve psikolojik sağlamlık düzeyleri arasında anlamlı ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Nicel analizler sonucunda somatik kaygı, endişe ve konsantrasyon bozukluğu düzeyleri arttıkça zihinsel dayanıklılık ve psikolojik sağlamlık düzeylerinin azaldığı; zihinsel dayanıklılık ile psikolojik sağlamlık arasında ise pozitif yönlü anlamlı ilişki bulunduğu saptanmıştır. Ayrıca sportif kaygının alt boyutlarının birbirleriyle pozitif yönlü ilişkili olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda sporcuların sportif kaygı yaşama süreçleri, kaygı nedenleri, başarıya ilişkin inanç düzeyleri ve kaygıyla başa çıkma yöntemleri incelenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda sportif kaygının çoğunlukla müsabaka öncesinde başladığı, performans baskısı, başarısız olma korkusu, çevresel beklentiler ve rakip faktörlerinin kaygıyı artırdığı belirlenmiştir. Bununla birlikte sporcuların önemli bir kısmının zihinsel hazırlık, öz konuşma, nefes egzersizleri, motivasyon artırıcı düşünceler ve sosyal destek gibi yöntemlerle kaygılarını yönetmeye çalıştıkları sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada ayrıca zihinsel dayanıklılığı ve psikolojik sağlamlığı yüksek olan sporcuların stresli durumlarla daha etkili başa çıktıkları, özgüvenlerini korudukları ve performans sürekliliğini daha başarılı biçimde sağladıkları belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda sporcuların yalnızca fiziksel açıdan değil, psikolojik açıdan da desteklenmesinin sportif performansın sürdürülebilirliği açısından önemli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Özet (Çeviri)

Purpose: The purpose of this study is to examine the relationship between licensed athletes sport anxiety, mental toughness, and psychological resilience levels, and to determine how these fundamental psychological constructs differ according to various demographic variables. In this context, the study focuses not only on the interaction between athletes' anxiety, toughness, and resilience levels, but also on the effects of factors such as gender, age, sports branch, age of starting sports, and daily training duration on these processes. Method: In this study, the Sequential Explanatory Design, one of the mixed-method research designs in which quantitative and qualitative research approaches are used together, was adopted. In the quantitative dimension of the study, the relational survey model was employed to determine the relationships among variables, whereas in the qualitative dimension, the phenomenology design was used to focus on athletes' subjective experiences. The population of the study consisted of licensed athletes actively participating in sports clubs in Istanbul during the 2024–2025 season. In the quantitative phase, 3,000 athletes selected through stratified sampling participated in the study, while in the qualitative phase, 83 volunteer athletes selected through maximum variation sampling were included. Data were collected using the“Personal Information Form,”“Sport Anxiety Scale-2,”“Mental Toughness Scale,”“Brief Psychological Resilience Scale,”and the“Semi-Structured Interview Form”developed by the researcher. In the analysis of quantitative data, non-parametric tests (Mann–Whitney U, Kruskal–Wallis, and Spearman Correlation) were applied through SPSS 27 following normality tests. Qualitative data were analyzed using descriptive analysis within a systematic framework and interpreted with direct quotations in order to deepen and support the quantitative findings. Findings: In this study, the relationships between licensed athletes' sport anxiety, mental toughness, and psychological resilience levels were examined. Quantitative findings revealed positive and high-level relationships among somatic anxiety, worry, concentration disruption, and total sport anxiety scores, whereas significant negative relationships were identified between these variables and mental toughness and psychological resilience. In addition, a significant positive relationship was found between mental toughness and psychological resilience. In the qualitative dimension of the study, themes, categories, and codes related to sport anxiety, mental toughness, and psychological resilience were identified through interviews conducted with licensed athletes. Regarding the onset and triggers of athletes' anxiety, 3 themes, 5 categories, and 13 codes with a total frequency of 98 were identified. These themes were anxiety onset time, anxiety triggers, and absence of anxiety. Under the theme of anxiety onset time, 2 categories and 5 codes were identified; under anxiety triggers, 2 categories and 6 codes; and under absence of anxiety, 1 category and 1 code were identified. Concerning athletes' belief in success and self-confidence levels, 3 themes, 8 categories, and codes with a total frequency of 93 were identified. These themes were high confidence and belief, conditional and external confidence, and low confidence and belief. Under the theme of high confidence and belief, 3 categories and 3 codes were identified; under conditional and external confidence, 3 categories and 3 codes; and under low confidence and belief, 2 categories and 2 codes were examined. Findings regarding coping methods with anxiety demonstrated that 53 codes were grouped under four main themes. These themes were mental and emotional management, behavioral and physical solutions, environmental and physical control, and social and professional support. In addition, the absence of coping efforts was evaluated as an independent theme. Conclusion: As a result of the study, significant relationships were found between licensed athletes' sport anxiety levels and their mental toughness and psychological resilience levels. Quantitative analyses indicated that as somatic anxiety, worry, and concentration disruption levels increased, mental toughness and psychological resilience levels decreased. Furthermore, a significant positive relationship was identified between mental toughness and psychological resilience. It was also determined that the sub-dimensions of sport anxiety were positively related to one another. In the qualitative dimension, athletes' experiences of sport anxiety, the causes of anxiety, belief in success, and coping methods with anxiety were examined. Findings revealed that sport anxiety generally began before competitions and that performance pressure, fear of failure, environmental expectations, and opponents were among the factors increasing anxiety. In addition, it was concluded that many athletes attempted to manage their anxiety through methods such as mental preparation, self-talk, breathing exercises, motivational thoughts, and social support. The study further demonstrated that athletes with higher levels of mental toughness and psychological resilience coped more effectively with stressful situations, maintained their self-confidence, and sustained performance continuity more successfully. Based on these findings, it was concluded that supporting athletes not only physically but also psychologically is essential for the sustainability of sport performance.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    288927

    Lisanslı bayan sporcuların cinsel istismar ve taciz durumlarının incelenmesi

    Examining of licensed female athletes sexual abuse and harassment situations

    EMİNE BAL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2011

    SporErciyes Üniversitesi

    Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı

    DR. FEYZULLAH KOCA

  2. Tez No

    680262

    Futbol okulunda eğitim alan 14 yaşındaki sporcuların lisanslı futbolcu olabilmeleriyle ilgili umutsuzluk düzeylerinin belirlenmesi (Kars ili örneği)

    Determining the hopelessness levels of 14-year-old athletes who are trained in football school about being licensed football players Example of Kars province)

    BURAK AKTAŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    SporKafkas Üniversitesi

    Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. LEVENT TANYERİ

  3. Tez No

    843477

    Türkiye'de binicilik sporu yapan sporcuların biniciliğe başlama nedenleri ve beklentileri

    The reasons and expectations of athletes playing equestrian sports in Turkey to start equestrian riding

    İLKAY DOĞAN SÖYLEMEZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    SporSakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi

    Rekreasyon Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ GİZEM KARAKAŞ

  4. Tez No

    1002126

    Yüzme branşındaki sporcuların veli katılım düzeyinin incelenmesi

    Investigation of parental involvement levels of athletes in swimming

    TAYYİP FURKAN YÜKSEL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    SporOndokuz Mayıs Üniversitesi

    Spor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. FARUK ALBAY

  5. Tez No

    133755

    Kırıkkale'de orta öğretimdeki sporcu öğrencilerin sportif tercihlerini etkileyen sosyo-ekonomik faktörler

    The socio-economic factors effecting sports preferences of elementary school students in Kırıkkale

    SELİM AYDOS

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2003

    Eğitim ve ÖğretimGazi Üniversitesi

    Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ÖZBAY GÜVEN

Geri Dön