Türkiye'de halka açık şirketlerde sahiplik ve kontrol ayrışması ve firma değerine etkisi
The separation of ownership and control in publicly traded companies in Türkiye and its impact on firm value
- Tez No: 1024740
- Danışmanlar: PROF. DR. CİHAN TANRIÖVEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de halka açık şirketlerde sahiplik–kontrol ayrışmasının firma değeri üzerindeki etkisini incelemektir. Çalışmada, sahiplik–kontrol ayrışması yalnızca kontrol hakları ile nakit akışı hakları arasındaki farklılık üzerinden değil, Türk Ticaret Kanunu'nun 360. maddesi kapsamında belirli pay gruplarına tanınan yönetim kurulu atama imtiyazı da kontrolü güçlendiren kurumsal bir mekanizma olarak ele alınmıştır. Araştırmada, Borsa İstanbul Ana Pazar ve Yıldız Pazar'da işlem gören finansal kuruluşlar dışındaki 178 şirketin 2020–2024 dönemine ait verileri kullanılmıştır. Nihai hâkim hissedarların nakit akışı ve kontrol hakları nihai sahiplik yaklaşımıyla hesaplanmış; sahiplik–kontrol ayrışması toplam ayrışma, piramidal ayrışma ve oy imtiyazı kaynaklı ayrışma olmak üzere üç boyutta ölçülmüştür. Firma değeri Tobin's Q ile ölçülmüş, analizler panel veri kapsamında rassal etkiler modeli ve Driscoll–Kraay dirençli standart hataları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bulgular, sahiplik–kontrol ayrışmasının firma değeri üzerinde genel olarak negatif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Ayrışmanın farklı boyutları karşılaştırıldığında, en güçlü olumsuz etkinin oy hakları kaynaklı ayrışmadan kaynaklandığı, toplam ayrışmanın da firma değerini azalttığı, buna karşılık piramidal ayrışmanın tek başına anlamlı bir etki oluşturmadığı belirlenmiştir. Ayrıca yönetim kurulu atama imtiyazının, yüksek ayrışmalı yapılarda piyasa iskontosunu artırarak bu ilişkiyi güçlendirdiği tespit edilmiştir. Bunun yanında kurumsal yönetim endeksinde yer alan şirketlerin daha yüksek firma değerine sahip olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak çalışma, Türkiye'de firma değerinin yalnızca sahiplik yapısından değil, kontrol gücünü pekiştiren kurumsal mekanizmalardan da etkilendiğini ortaya koyarak kurumsal yönetim literatürüne özgün kanıt sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the effect of ownership–control divergence on firm value in publicly listed companies in Türkiye. Ownership–control divergence is considered not only as the separation between control rights and cash-flow rights but also in terms of board appointment privileges granted to specific classes of shares under Article 360 of the Turkish Commercial Code as an institutional mechanism that strengthens corporate control. The sample consists of 178 non-financial companies listed on the Borsa Istanbul Main Market and Star Market during the 2020–2024 period. The cash-flow rights and control rights of ultimate controlling shareholders were calculated using the ultimate ownership approach, and ownership–control divergence was measured as overall divergence, pyramid-induced divergence, and voting-rights-induced divergence. Firm value was measured by Tobin's Q, and the data were analyzed using a random-effects panel model with Driscoll–Kraay robust standard errors. The findings show that ownership–control divergence has a negative and statistically significant effect on firm value. Among its dimensions, voting-rights-induced divergence has the strongest negative effect, whereas overall divergence also reduces firm value. In contrast, pyramid-induced divergence does not have a significant independent effect. Board appointment privileges strengthen the relationship between ownership–control divergence and firm value by increasing the market discount in firms with high divergence. In addition, firms included in the Corporate Governance Index exhibit higher firm value. Overall, the findings demonstrate that firm value in Türkiye is influenced not only by ownership structure but also by institutional mechanisms that reinforce corporate control, providing novel evidence for the corporate governance literature.
Benzer Tezler
- İşletme gruplarında sahiplik yapısı ile strateji arasındaki ilişki: Türkiye'de işletme grupları üzerine bir araştırma
The relation between proprietry structure and strategy of business group: An investigation on business groups in Turkey
KARAYORMUK KEMAL
- Ulusal ve küresel kriz dönemlerinde yabancı sermaye sahipliğinin firmaların performansı üzerine etkisi: Türkiye örneği (1995-2017)
The effect of foreign capital ownership on the performance of companies in the national and global crisis periods: The case of Turkey (1995-2017)
ÖZCAN ÖZKAN
- Kurumsal yönetim ve Türk bankacılık sektörü üzerine etkileri
Corporate governance and the effects on Turkish banking sector
MEHMET BEYCAN
- Measuring the effects of ownership structure and board attributes on firm performance: evidence from Turkey
Sahiplik yapısı ve yönetim kurulu özelliklerinin şirket performansının ölçülmesine etkisi: Türkiye uygulaması
İLHAN ÇİFTÇİ
- The State Oil company of The Azerbaijan Republic (SOCAR) and its European regional partnerships: 1992-2015
Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi (SOCAR) ve SOCAR'ın Avrupa bölgesel yatırımları: 1992-2015
CEMİLE ASKER
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OKTAY FIRAT TANRISEVER
