Sosyal kaygı ve depresyon arasındaki ilişkide ruminasyonun aracı rolü
The mediating role of rumination in the relationship between social anxiety and depression
- Tez No: 1024766
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER UÇUR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Depresyon, Sosyal kaygı, Depression, Social anxiety
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Haliç Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, sosyal kaygı ile depresyon arasındaki ilişkide ruminasyonun aracı rolünün incelenmesidir. Araştırma, yaşları 18–65 arasında değişen 264 katılımcı ile yürütülmüştür. Veri toplama sürecinde Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği, Beck Depresyon Envanteri ve Ruminatif Düşünce Biçimi Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler korelasyon analizleri, regresyon analizleri ve regresyon temelli aracılık analizleri ile değerlendirilmiştir. Korelasyon analizleri sonucunda, sosyal kaygı ile depresyon arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Benzer şekilde sosyal kaygı ile ruminasyon arasında orta düzeyde, pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Ayrıca ruminasyon ile depresyon arasında pozitif yönlü, anlamlı ve görece güçlü bir ilişki bulunduğu belirlenmiştir. Gerçekleştirilen regresyon analizleri, sosyal kaygının hem depresyonu hem de ruminasyonu anlamlı düzeyde yordadığını göstermiştir. Bununla birlikte, ruminasyonun da depresyon üzerinde anlamlı bir yordayıcı etkiye sahip olduğu bulunmuştur. Araştırmanın temel amacı doğrultusunda gerçekleştirilen aracılık analizi sonuçları ise ruminasyonun sosyal kaygı ile depresyon arasındaki ilişkide kısmi aracı rol üstlendiğini ortaya koymuştur. Sosyal kaygının depresyon üzerindeki etkisinin, ruminasyon modele dahil edildiğinde azaldığı ancak anlamlılığını sürdürdüğü belirlenmiştir. Bu bulgu, sosyal kaygının depresyon üzerindeki etkisinin yalnızca doğrudan değil, aynı zamanda ruminatif düşünce süreçleri aracılığıyla dolaylı olarak da açıklanabileceğini düşündürmektedir. Elde edilen sonuçlar, sosyal kaygı yaşayan bireylerin sosyal etkileşimler sonrasında olayları tekrar tekrar zihinsel olarak değerlendirme, olumsuz ayrıntılara odaklanma ve kendilerine yönelik eleştirel düşünceler geliştirme eğiliminde olduklarını düşündürmektedir. Bu ruminatif süreçlerin zaman içerisinde olumsuz benlik algısını pekiştirdiği, duygu düzenleme süreçlerini güçleştirdiği ve depresif belirtilerin şiddetlenmesinde etkili olabileceği değerlendirilmektedir. Bununla birlikte aracılık etkisinin kısmi düzeyde kalması, sosyal kaygı ile depresyon arasındaki ilişkinin yalnızca ruminasyon aracılığıyla açıklanamayacağını, farklı psikolojik süreçlerin de bu ilişkide rol oynayabileceğini düşündürmektedir. Çalışma, bu yönüyle hem alanyazına katkı sunmakta hem de klinik uygulamalar açısından değerlendirilebilecek önemli ipuçları barındırmaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the mediating role of rumination in the relationship between social anxiety and depression. The research was conducted with 264 participants between the ages of 18 and 65. During the data collection process, the Liebowitz Social Anxiety Scale, Beck Depression Inventory, and Ruminative Thought Style Questionnaire were administered. The obtained data were analyzed through correlation analyses, regression analyses, and regression-based mediation analyses. The results of the correlation analyses indicated a positive and significant relationship between social anxiety and depression. Similarly, a moderate, positive, and significant relationship was found between social anxiety and rumination. In addition, a positive, significant, and relatively strong relationship was identified between rumination and depression. The regression analyses demonstrated that social anxiety significantly predicted both depression and rumination. Furthermore, rumination was found to be a significant predictor of depression. In line with the main purpose of the study, the findings of the mediation analysis revealed that rumination had a partial mediating role in the relationship between social anxiety and depression. It was determined that the effect of social anxiety on depression decreased when rumination was included in the model; however, the effect remained statistically significant. This finding suggests that the effect of social anxiety on depression can be explained not only directly but also indirectly through ruminative thought processes. The findings suggest that individuals experiencing social anxiety tend to repeatedly evaluate social interactions mentally, focus on negative details, and develop self- critical thoughts following social situations. These ruminative processes may reinforce negative self-perception over time, complicate emotion regulation processes, and contribute to the intensification of depressive symptoms. Nevertheless, the mediation effect remaining at a partial level indicates that the relationship between social anxiety and depression cannot be explained solely through rumination and that other psychological processes may also play a role in this relationship. In this respect, the study contributes to the literature and provides important implications for clinical practice.
Benzer Tezler
- Algılanan ebeveynlik tutumları ile ruminasyon arasındaki ilişkide bilişsel birleşmenin aracı rolü
The mediator role of cognitive fusion in the relationship between perceived parenting attitudes and rumination
FATMA DEMİRBAŞ ÜNVER
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Medipol ÜniversitesiKlinik Psikoloji Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE GÜNDOĞAN SÜTÜVEN
- Meme kanseri olan kadınlarda psikolojik sıkıntılar ve travma sonrası gelişim ile ilişkili faktörler: Temel inançlar, ruminasyon ve C tipi kişilik
Factors related with psychological distress and posttraumatic growth in women with breast cancer: Core beliefs, rumination and type C personality
BURCU EBRU AYDOĞDU
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
PsikolojiDokuz Eylül ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLAY DİRİK
- Girici anıların oluşmasında disosiyasyon ve ruminasyonun rolü
The role of dissociation and rumination in the development of intrusive memories
MELİKE GUZEY YİĞİT
Doktora
Türkçe
2020
PsikolojiAnkara ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞEGÜL DURAK BATIGÜN
- Association of time perspective with depression and anxiety: The role of repetitive negative thinking and humor styles
Zaman perspektifinin depresyon ve anksiyete ile ilişkisi: Tekrarlayan olumsuz düşünme ve mizah tarzlarının rolü
MUSTAFA FATİH BOLUVAT
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
PsikolojiKoç ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE ALTAN ATALAY
- Bilinçli farkındalık temelli eğitim programlarının akıllı telefon bağımlılığı üzerine etkisinin incelenmesi ve ruminasyonun aracı rolü: Öncesi-sonrası yarı deneysel çalışma
Mindfulness based educational programs on smartphone addiction and the intermediate role of rumination: A before-post experimental study
HİLAL ÖZÇAKMAK ALTINAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Halk SağlığıAnkara ÜniversitesiSosyal Psikiyatri Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. DENİZ ODABAŞ