Dijital dönüşümün işletmelerin finansal performansına etkisi: Türkiye örneği
The effect of digital transformation on the financial performance of businesses: The case of Turkey
- Tez No: 1024869
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ALİ ÖZER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Dijital olgunluk, Finansal performans, Panel regrasyon analizi, Digital maturity, Financial performance, Panel regression analysis
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Düzce Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hızla gelişmekte olan teknoloji ile birlikte hayatımıza nesnelerin interneti (IoT), makine öğrenimi, yapay zeka, büyük veri, bulut bilişim gibi birçok teknolojik yenilikler girmiştir. İşletmelerin gelişen teknolojiye uyum sağlamaya çalışmaları onları dijital bir dönüşüme sürüklemektedir. Teknoloji ile gelen bu dijital dönüşüm de işletmelerin kısa dönemde firma karlılıklarını, uzun dönemde ise finansal performanslarını etkileyebilmektedir. Bu tezin amacı, işletmelerde gerçekleşen dijital dönüşümün işletmelerin finansal performansları üzerindeki etkisini incelemektir. Bu amaçla Borsa İstanbul (BIST) bünyesinde yer alan halka arz olmuş işletmelerin yaşamış oldukları dijital dönüşümleri ve bu dönüşümün işletmelerin finansal performansları üzerinde nasıl bir etkisi olduğu irdelenmiştir. Araştırmanın evrenini BIST100 şirketlerinden oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemi 2015–2024 dönemi için kesintisiz veri sağlanabilen 61 firmadan oluşmaktadır. Firmalara ait dijital dönüşüm verileri literatür taraması sonucunda ve uzman görüşleri alınarak anahtar kelimeler elde edilmiştir. Belirlenen bu anahtar kelimeler işletmelerin faaliyet raporları üzerinden manuel olarak taranmış ve araştırmaya konu olan firmaların dijital dönüşüm düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada dijital dönüşüm; dijital skor, dijital yoğunluk, dijital olgunluk ve dijital eğilim şeklinde dört temel gösterge ile ölçülmüştür. Bu göstergeler, faaliyet raporlarında yer alan dijital anahtar kelimelerinin belirlenmesi, gruplandırılması ve ağırlıklandırılması yoluyla oluşturulmuştur. Finansal performans ise piyasa değerleme kanalı, operasyonel/kârlılık kanalı ve ekonomik değer–sektör kanalı olmak üzere üç ayrı kanal üzerinden değerlendirilmiştir. Veriler, Panel Veri Analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Ayrıca çalışmada ana bulguların duyarlılığını test etmek amacıyla gecikmeli model, etkileşim modeli, sektörel ve dönemsel ayrışma, GMM sağlamlık ve alternatif sağlamlık modeli de uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda, dijitalleşmenin özellikle piyasa temelli performans göstergeleriyle ilişkili olduğu, en yaygın performans ilişkisi üreten değişkenin dijital olgunluk değişkeni olduğu ve yatırımcıların dijital dönüşüm söylemine eşanlı tepki verdikleri fakat dijitalleşmenin karlılığa etkisinin bir dönem gecikmeli yansıdığı belirlenmiştir. Ayrıca dijital dönüşümün finansal performansa etkisinin dijital dönüşüm ile firma performansı arasındaki ilişkinin tek yönlü, homojen ve tüm firmalar için aynı biçimde işleyen bir yapı taşımadığı, dijital dönüşüm–performans ilişkisinin basit bir“dijitalleşme arttıkça performans artar”mekanizmasıyla değil; çok boyutlu, koşullu ve bağlama duyarlı bir çerçeveyle açıklanabileceği belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
With rapidly developing technology, many technological innovations such as the Internet of Things (IoT), machine learning, artificial intelligence, big data, cloud computing, and blockchain have entered our lives. Businesses' efforts to adapt to technology are driving them towards a digital transformation. This digital transformation, brought about by technological innovations, expands company profitability in the short term and financial performance in the long term. The aim of this thesis is to broaden the scope of the impact of digital aspects in operations on financial performance. For this purpose, the existing digital transformations of publicly traded companies listed on the Istanbul Stock Exchange (BIST) and the impact of these processes on their financial performance have been examined. The research population consists of BIST100 researchers. The study type consists of 61 firms for which continuous data can be obtained for the period 2015–2024. Digital transformation data of the firms were subjected to a literature review and specialized analysis to obtain keywords. These keywords were manually scanned from the operational data, and the consistent theme, the emergence of digital transformation, was identified. In this study, digital transformation was measured using four key indicators: digital score, digital intensity, digital maturity, and digital trend. These indicators were created by identifying, grouping, and weighting the digital keywords included in the activity reports. Financial performance was evaluated through three separate channels: market valuation channel, operational/profitability channel, and economic value-sector channel. The data were analyzed using the Panel Data Analysis method. Additionally, to test the sensitivity of the main findings, lagged model, interaction model, sectoral and periodic decomposition, GMM robustness, and alternative robustness models were also applied. The analyses revealed that digitalization is particularly related to market-based performance indicators, that the most common variable generating a performance relationship is digital maturity, and that investors respond simultaneously to the digital transformation discourse, but the impact of digitalization on profitability is reflected with a one-period delay. Furthermore, it was determined that the impact of digital transformation on financial performance does not represent a one-way, homogeneous, and uniformly functioning structure for all firms; the digital transformation-performance relationship is not simply a“as digitalization increases, performance increases”mechanism. It has been determined that it can be explained through a multidimensional, conditional, and context-sensitive framework.
Benzer Tezler
- Dijitalleşmenin işletme performansına etkisi: Bankacılık sektöründe bir araştırma
The effect of digitalization on company performance: A research on banking industry
AYKUT DENİZ KAYALAR
- Dijital dönüşümün e-ticarete etkisi ve bir uygulama
The impact of digital transformation on e-commerce in international trade and logistics
MUSTAFA SİNAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Uluslararası TicaretÇankaya ÜniversitesiUluslararası Ticaret ve Finansman Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MAHİR NAKİP
- İmalat sanayinin dijital dönüşümüne yönelik kamu uygulamalarının mikro, mezo ve makro düzeylerinde rekabet gücüne etkisi: Elektrikli ev aletleri sektörü üzerine bir inceleme
The effect of public practices for digital transformation of manufacturing industry on competitiveness at micro, meso and macro levels: A study on electrical household appliances sector
DİLEK ZÜLFİGAROĞLU
- Ticaret ve ödeme sistemlerinin dijitalleşmesi, dünya ve Türkiye uygulamalarının karşılaştırmalı analizi
Digitalization of trade and payment systems, comparative analysis of world and Turkey applications
BARIŞ PARLAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İşletmeTürk Hava Kurumu Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADNAN GÜZEL
- Üretim yapan işletmelerin lojistik faaliyetlerinin dijitalleşmesinin örgütsel performansa etkisi
The effect of the digitalization of logistics activities in manufacturing enterprises on organizational performance
KADİDJA ARKE MOHAMED
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İşletmeBartın ÜniversitesiBilgi ve Lojistik Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SABAHATTİN ÇETİN