Dimitri Karaçoban'ın Seçmä Yaratmalar adlı eseri (hikâyeler) üzerine bir dil incelemesi (dil incelemesi-transkripsiyonlu metin-aktarma)
A linguistic analysis of Dimitri Karaçoban's work titled“Seçmâ Yaratmalar”(stories) (linguistic analysis - transcribed text - translation)
- Tez No: 1024873
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHTİYAR BAHŞİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Dimitri Karaçoban'ın Seçmä Yaratmalar adlı eserindeki metinleri dilbilimsel açıdan incelemek bu çalışmanın temel odağını oluşturur. Araştırmada Gagavuz Türkçesine ait ses bilgisi, biçim bilgisi ve söz dizimi unsurları ele alınmıştır. Materyal ve Metot: Çalışmanın materyali Seçmä Yaratmalar eserindeki 130 metindir. Nitel araştırma modeline göre tasarlanan çalışmada veriler ses bilgisi, biçim bilgisi ve söz dizimi yönünden sınıflandırılmıştır. Bulgular: Araştırma neticesinde elde edilen veriler Gagavuz Türkçesinin ses ve biçim yapısının Türkiye Türkçesinden farklılaşan yönlerini ortaya koymaktadır. Metinlerde asli ve ikincil uzun ünlülerin varlığı, söz başı /y/ ünsüzünün kimi örneklerde düşmesi ve /ğ/ sesinin eriyerek uzun ünlüye yol açması tespit edilen başlıca fonetik özelliklerdir. Bununla birlikte ünlü-ünsüz uyumlarının büyük oranda korunduğu, ünsüz düşmesi ile benzeşmesi gibi ses olaylarına sıklıkla rastlandığı görülmüştür. Biçim bilgisi noktasında ise lehçenin özgün gelişim seyrini yansıtan ek ve gramer yapıları belirlenmiştir. Sonuç: Dimitri Karaçoban'ın kaleme aldığı hikâyeler Gagavuz Türkçesinin dilsel malzemesini ortaya koyan veri kaynağı durumundadır. Elde edilen sonuçlar incelenen metinlerin hem tarihî Türk dili tabanıyla olan güçlü bağlarını koruduğunu hem de tarih boyunca girilen farklı kültürel etkileşimlerin dilsel izlerini taşıdığını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study primarily centers on providing a linguistic analysis of the texts in Dimitri Karaçoban's work titled Seçmä Yaratmalar. Within this framework, the phonetic, morphological, and syntactic components of Gagauz Turkish are thoroughly addressed. Material and Method: The core material of the research consists of 130 texts compiled from the book Seçmä Yaratmalar. Designed in accordance with the qualitative research model, the study classifies and analyzes the gathered data through the lenses of phonetics, morphology, and syntax. Findings: The data obtained from the analysis reveal distinct phonological and morphological variations that differentiate Gagauz Turkish from standard Turkish spoken in Turkey. Key phonetic features identified include the presence of primary and secondary long vowels, the loss of word-initial /y/ in certain instances, and the contraction of the consonant /ğ/ into a long vowel. Additionally, results indicate that vowel-consonant harmonies are largely preserved, while sound changes like consonant deletion and assimilation occur frequently. In terms of morphology, specific suffixes and grammatical structures reflecting the unique evolutionary path of the dialect were observed. Conclusion: The stories authored by Dimitri Karaçoban serve as an essential linguistic repository that documents the structural attributes of Gagauz Turkish. The overall conclusions demonstrate that the analyzed texts not only retain their deep-rooted connections to the historical foundations of the Turkic language but also mirror the linguistic imprints of diverse cultural interactions over time.
Benzer Tezler
- Dimitri Karaçoban'ın şiirlerindeki söz varlığı
Vocabulary of Dimitri Karaçoban's poems
CEM SEVİNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Türk Dili ve EdebiyatıMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KENAN KOÇ
- Gagauz yazar Dimitri Karaçoban'ın hikayeleri üzerine dil incelemesi (Gramer-metin-sözlük)
Linguistic studies on the stories of Gagauz writer Dimitri Karaçoban (Grammar–text-dictionary)
HABİP KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DilbilimSiirt ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL ULUTAŞ
- “Dimitri Şostakoviç' in opus 107 mi bemol majör viyolonsel konçertosu”
“Dimitri Shostakovich concerto for cello opus 107 e flat major”
EMRE ÖZKUL
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
MüzikAnadolu ÜniversitesiYaylı Çalgılar Ana Sanat Dalı
Y.DOÇ.DR. ZENFİRA ZÖHRABBEKOVA
- Dimitri Cantemir Edvarı'nın makam kavramı açısından incelenmesi
A study of Dimitrius Cantemir's work“Kitâbu 'İlmi'l-Mûsikí alâ Vechi'l-Hurûfât”as a maqamic concept.
GÖNÜL YEPREM
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
MüzikMarmara Üniversitesiİlahiyat Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET NURİ UYGUN
- Dimitri Şostakoviç'in op. 87 Prelüd ve Fügler eserine genel bakış ve dört fügün incelenmesi
An overview on the twenty - four Preludes and Fugues op. 87 by Dimitri Shostakovich
MELİS ERTÜRK