Mezâkî Efendi Dîvânı'nda dünya ve dünya ile ilgili unsurlar
The world and elements related to the world in the Mezâkî Divan
- Tez No: 1025554
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞE HİLAL KALKANDELEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk İslam Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, XVII. yüzyıl klasik Türk edebiyatının önemli temsilcilerinden Mezâkî Süleyman Efendi'nin Dîvân'ı esas alınarak“dünya”kavramı ve bu kavramla anlam ilişkisi kuran unsurlar incelenmiştir. Klasik Türk edebiyatında dünya kavramı, yalnızca fizikî bir mekânı ifade etmekle kalmayıp farklı disiplinlerde çeşitli anlam katmanları kazanan önemli kavramlardan biridir. Bu bağlamda çalışmada dünya kavramı etimolojik, kozmolojik, mitolojik, dinî-tasavvufî, felsefî ve edebî açılardan ele alınarak kavramsal çerçevesi ortaya konulmuştur. Çalışmanın birinci bölümünde Mezâkî Efendi'nin hayatı, eserleri ve edebî kişiliği hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde dünya kavramı farklı açılardan incelenmiş ve kavramın anlam alanı değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde ise Mezâkî Dîvânı taranarak dünya kavramı ile âlem, arz, cihan, çarh, dehr, devran, deyr, felek, küre ve zemîn gibi kavramların kullanım biçimleri tespit edilerek bu unsurların beyitlerdeki anlam ve işlevleri bağlam merkezli bir yaklaşımla ele alınmıştır. Yapılan inceleme sonucunda dünya kavramı ve bu kavramla ilişkili unsurların Dîvân'da farklı bağlamlarda kullanıldığı belirlenmiştir. Dünya kelimesi ve eş anlamlılarıyla kullanılan beyitlerin sayısal dağılımı ortaya konularak kavramın kullanım alanları tespit edilmiştir. Bu yönüyle çalışma, Mezâkî Dîvânı'nda dünya kavramının kullanımına dair sistemli bir inceleme sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
In this study, the concept of“world”and the elements associated with it are examined based on the Dîvân of Mezâkî Süleyman Efendi, one of the leading figures of 17th-century classical Turkish literature. In classical Turkish literature, the concept of“world”is not merely a physical space but one of the key concepts that acquires various layers of meaning across different disciplines. In this context, the study examines the concept of“world”from etymological, cosmological, mythological, religious-mystical, philosophical, and literary perspectives to establish its conceptual framework. The first chapter of the study provides information about Mezâkî Efendi's life, works, and literary persona. In the second chapter, the concept of“world”is examined from different perspectives, and the scope of its meaning is evaluated. In the third section, Mezâkî's Dîvân was analyzed to identify the usage patterns of the concept of“world”alongside terms such as âlem, arz, cihan, çarh, dehr, devran, deyr, felek, küre, and zemîn; the meanings and functions of these elements in the verses were examined through a context-centered approach. As a result of the analysis, it was determined that the concept of“world”and related elements are used in various contexts within the Divan. By presenting the numerical distribution of verses using the word“world”and its synonyms, the scope of the concept's usage was identified. In this regard, the study aims to provide a systematic examination of the usage of the concept of“world”in the Mezâkî Dîvân.
Benzer Tezler
- Şeyh Abdurrahman Aktepe hayatı, eserleri ve tasavvufî görüşleri
Shaykh Abd-al-rahman Aktepe his life works and mystic taots
MURAT ÖZAYDIN
- Su'ûd Mehmed Yavsî Efendi hayatı, edebî kişiliği, eserleri ve dîvânı'nın tenkidli metni
The life of Su'ûd Mehmed Yavsî Efendi, his literary personality, works and the critical edition of divan
GÖKÇE SEREN YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Türk Dili ve EdebiyatıMuğla ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. PERVİN ÇAPAN
- Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi Hamidiye Kitaplığı 1186 numarada kayıtlı Mecmûʿa-i Eşʿâr (157b-195b) (İnceleme-metin-MESTAP'a göre tasnif)
Süleymaniye Manuscript Library, Hamidiye Collection, manuscript No. 1186: Mecmûʿa-i Eşʿâr (Folios 157b–195b) (Analysis–text–classification according to MESTAP)
CEYDA KESKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLER DOĞAN AVERBEK
- Buhurizade Mustafa Itri Efendi, hayatı, neva karin makam olarak incelenmesi ve elimdeki notası mevcut eserleri
Başlık çevirisi yok
MEHMET HALDUN GÜRPINAR