Bir geleneğin tanıkları: Mülkiyeli diplomatların gözüyle Türkiye'de hariciye geleneğinin sürekliliği
Witnesses of a tradition: The continuity of the diplomatic tradition in Türkiye through the eyes of diplomats from Mülkiye
- Tez No: 1025715
- Danışmanlar: PROF. DR. RESUL BABAOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, Tarih, International Relations, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Cumhuriyet dönemi Türk diplomasi tarihi üzerine yapılan çalışmalar büyük ölçüde dış politika kararları, uluslararası krizler ve devletlerarası ilişkiler ekseninde şekillenmiştir. Buna karşın, bu politikaların uygulanmasında belirleyici rol üstlenen diplomatların meslek kültürü, kurumsal aidiyetleri ve kurumsal belleğin oluşumundaki rolleri sınırlı ölçüde incelenmiştir. Bu çalışma, Türk Hariciyesi'nin kurumsal sürekliliğini ve diplomatik geleneğini, Mülkiyeli diplomatların otobiyografileri üzerinden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Böylece diplomat anıları yalnızca bireysel yaşam öyküleri olarak değil, aynı zamanda Cumhuriyet dönemi Türk diplomasi kültürünü, meslek anlayışını ve kurumsal hafızasını yansıtan tarihsel kaynaklar olarak ele alınmıştır. Araştırmanın temel veri grubunu Cumhuriyet döneminde görev yapmış Mülkiyeli diplomatların yayımlanmış otobiyografileri oluşturmaktadır. Çalışmada prosopografik yöntem benimsenmiş; diplomatların ortak eğitim geçmişleri, kariyer örüntüleri, mesleki deneyimleri, kurumsal aidiyetleri ve diplomatik olaylara ilişkin değerlendirmeleri karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bunun yanında dijital beşerî bilimler yaklaşımından yararlanılarak otobiyografiler dijital ortama aktarılmış, belirlenen anahtar kavramlar üzerinden kelime sıklığı analizleri gerçekleştirilmiş ve nicel veriler nitel içerik çözümlemeleriyle birlikte değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda Mekteb-i Mülkiye'nin diplomat yetiştiren bir yükseköğretim kurumu olmanın ötesinde, Cumhuriyet dönemi Türk Hariciyesi'nin kurumsal habitusunu ve meslek kültürünü şekillendiren temel kurumlardan biri olduğu görülmüştür. İncelenen otobiyografilerde devlet terbiyesi, ulusal çıkar, milli menfaat, temkin, usta-çırak ilişkisi ve kurumsal aidiyet gibi kavramların yoğun biçimde tekrarlandığı; bu kavramların diplomatların ortak meslek anlayışını ve Mülkiye ekolünü yansıttığı tespit edilmiştir. Ayrıca diplomatların kritik dış politika olaylarını değerlendirirken benzer değerler etrafında hareket ettikleri, ortak bir diplomatik dil kullandıkları ve kurumsal belleğin kuşaklar arasında büyük ölçüde süreklilik gösterdiği anlaşılmıştır. Çalışma, diplomat otobiyografilerini yalnızca tarihsel bilgi sağlayan anlatılar olarak değil, kurumsal kültürün, diplomatik habitusun ve meslek kimliğinin yeniden üretildiği hafıza metinleri olarak değerlendirmesi bakımından mevcut literatüre farklı bir yaklaşım sunmaktadır. Ayrıca prosopografik yöntem ile dijital beşerî bilimler tekniklerini birlikte kullanarak diplomat anlatılarının sistematik biçimde analiz edilebileceğini göstermesi açısından Türk diplomasi tarihi çalışmalarına yöntemsel bir katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
Studies on the history of Turkish diplomacy during the Republican era have largely focused on foreign policy decisions, international crises, and interstate relations. In contrast, the professional culture of diplomats, who played a decisive role in the implementation of these policies, as well as their institutional allegiances and their roles in the formation of institutional memory have been examined only to a limited extent. This study aims to assess the institutional continuity and diplomatic tradition of the Turkish Foreign Service through the autobiographies of diplomats who graduated from the Mülkiye School. Thus, diplomats' memoirs are treated not merely as individual life stories, but also as historical sources reflecting the culture, professional ethos, and institutional memory of Turkish diplomacy during the Republican era. The primary data set for this research consists of the published autobiographies of Mülkiye-trained diplomats who served during the Republican era. The study employs a prosopographic approach, comparing the diplomats' shared educational backgrounds, career patterns, professional experiences, institutional affiliations, and assessments of diplomatic events. In addition, drawing on the digital humanities approach, the autobiographies were digitized; word frequency analyses were conducted based on identified key concepts; and quantitative data were evaluated in conjunction with qualitative content analyses. The research revealed that Mekteb-i Mülkiye was not merely a higher education institution that trained diplomats, but also one of the fundamental institutions that shaped the institutional habitus and professional culture of the Turkish Foreign Service during the Republican era. It was determined that concepts such as“state education,”“national interest,”“national benefit,”“prudence,”“master-apprentice relationship,”and“institutional belonging”were frequently repeated in the autobiographies examined; these concepts were found to reflect the diplomats' shared professional understanding and the Mülkiye school of thought. Furthermore, it was understood that diplomats operate around similar values when evaluating critical foreign policy events, use a common diplomatic language, and that institutional memory demonstrates a high degree of continuity across generations. This study offers a distinct approach to the existing literature by evaluating diplomats' autobiographies not merely as narratives providing historical information, but as memory texts through which institutional culture, diplomatic habitus, and professional identity are reproduced. Furthermore, by demonstrating that diplomatic narratives can be systematically analyzed through the combined use of prosopographic methods and digital humanities techniques, it aims to make a methodological contribution to studies on the history of Turkish diplomacy.
Benzer Tezler
- Televizyon dizilerinde kültürel temsiller: Mardin dizileri örneği
Représentations culturelles dans les séries télévisées: Exemple de les séries télévisées de Mardin
SEZER AHMET KINA
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Radyo-TelevizyonGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ECE VİTRİNEL
- Konya Beyşehir Gölkaya köyünde aile-evlilik ve kız kaçırma konularının sosyal antropolojik açıdan değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
AYŞE KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
Halk Bilimi (Folklor)Ankara ÜniversitesiSosyal Antropoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZAFER İLBARS
- Le rapport des droits de l'homme au politique: Lefort et Rancière
İnsan haklarının politik-olan bağlantısı: Lefort ve Rancière
EYLEM YOLSAL MURTEZA
Doktora
Fransızca
2022
FelsefeGalatasaray ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİYE KARABÜK KOVANLIKAYA
- Türkiye'de muhafazakâr milliyetçilik: Seyyid Ahmet Arvasi örneği
Conservative nationalism in Turkey: The case of Seyyid Ahmet Arvasi
HÜSAMETTİN ARVAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Siyasal BilimlerVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERDEN KİŞİ
- Paul Ricoeur'de geleneğin dini düşüncenin teşekkülündeki rolü
The role of the religious thoughter thanks in the Paul Ricoeur
SELİN KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
DinKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM ÇETİNTAŞ