Dil ve metafor: Özne ve düşüncenin imkânı üzerine felsefi bir inceleme
Language and metaphor: A philosophical study on the possibility of subject and the thought
- Tez No: 1025759
- Danışmanlar: PROF. DR. SÜLEYMAN DÖNMEZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, dil ve metaforun özne ve düşüncenin imkânı bakımından taşıdığı kurucu işlevi incelemektedir. Tezin temel problemi, dilin düşüncenin yalnızca dışa vurum aracı olup olmadığı ve metaforun anlamı süsleyen ikincil bir kullanım mı, yoksa düşüncenin yeni ilişkiler kurmasını sağlayan asli bir hareket mi olduğu soruları etrafında şekillenmektedir. Çalışmada öncelikle felsefe tarihinde dilin yeri, dil-düşünce ilişkisi, dil ile bir dil ayrımı, iletişim ve anlam problemleri ele alınmaktadır. Ardından metafor kavramı Aristoteles, İslam felsefesi, Nietzsche, Derrida, Ricoeur, Lakoff ve Johnson bağlamında tarihsel ve kavramsal olarak incelenmektedir. Son bölümde ise özne ve düşünce meselesi, hazır anlamın sınırı, metaforik aktarım ve metaforik uylaşım kavramları üzerinden değerlendirilmektedir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; literatür taraması, kavram analizi, tarihsel inceleme, karşılaştırmalı okuma ve felsefi yorumlama yöntemlerinden yararlanılmıştır. Çalışmanın temel sonucu, özne ve düşüncenin ne bütünüyle bireysel bir içsellikte ne de değişmez ortak anlamlarda temellendirilebileceğidir. Özne, bir dilin hazır anlamları içinde konumlanmakla birlikte, dil yetisi ve metaforik aktarım aracılığıyla bu anlamları dönüştürebilen etkin bir varlıktır. Metafor, öznel deneyimi ortak anlam alanına açarak düşüncenin ve iletişimin imkânını genişleten kurucu bir unsur olarak belirir.
Özet (Çeviri)
This study examines the constitutive function of language and metaphor with regard to the possibility of the subject and thought. The central problem of the thesis is shaped around the question of whether language is merely a means through which thought is expressed, and whether metaphor is only a secondary use that embellishes meaning or, rather, a fundamental movement that enables thought to establish new relations. The study first discusses the place of language in the history of philosophy, the relation between language and thought, the distinction between language and a particular language, and the problems of communication and meaning. It then examines the concept of metaphor historically and conceptually with reference to Aristotle, Islamic philosophy, Nietzsche, Derrida, Ricoeur, Lakoff, and Johnson. In the final chapter, the problem of the subject and thought is evaluated through the concepts of the limit of ready-made meaning, metaphorical transfer, and metaphorical attunement. The study adopts a qualitative research method and employs literature review, conceptual analysis, historical inquiry, comparative reading, and philosophical interpretation. Its main conclusion is that the subject and thought can be grounded neither in a wholly individual interiority nor in fixed common meanings. Although the subject is situated within the ready-made meanings of a particular language, it is an active being capable of transforming these meanings through the faculty of language and metaphorical transfer. Metaphor appears as a constitutive element that opens subjective experience to the sphere of common meaning and thereby expands the possibility of thought and communication.
Benzer Tezler
- Mimarlık - kentsel tasarım bilgi arayışında yarışmalar
Competitions in architecture - urban design knowledge seeking
DOĞAN ÜMİT YÜCEL
- İç mimarlık eğitiminde tasarım aracı metaforuna dil ve iletişim temelli bir model önerisi
A language and communication based model proposal for the design tool metaphor in interior architecture education
GÖZDE GÖKDEMİR
Doktora
Türkçe
2026
İç Mimari ve DekorasyonMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. HANDE ZEYNEP KAYAN
- Mimari tasarım eğitimine bütüncül/metaforik bir yaklaşım
Holistic/metaphoric approach to architectural education
TOLGA SAYIN
Doktora
Türkçe
2007
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF.DR. FATİH GORBON
- Variation of metaphor interpretation and aptness of speakers of English with different cultural backgrounds
Farklı kültürel geçmişten gelen İngilizce konuşanların metaforu anlama yatkınlığındaki ve yorumlamasındaki çeşitlilik
EBRU ŞEN
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. DERYA ORUÇ
- Beyond ( post- ) critical architecture: A realist perspective
( Post- ) critical mimarının ötesinde: Realist bir perspektif
MOHAMMAD AZAD KANAANI
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
Prof. Dr. FAZİLET YURDANUR DÜLGEROĞLU YÜKSEL