İslam tarih ve geleneğinde Kebela
Karbala in the Islam history and tradition
- Tez No: 113483
- Danışmanlar: PROF.DR. AHMET YAŞAR OCAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Alevilik, Bektaşilik, Kerbela vakası, Türk edebiyatı, İslam tarihi, İslami edebiyat, Alawiism, Bektashism, Kerbela event, Turkish literature, Islamic history, Islamic literature
- Yıl: 2002
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Kerbelâ vak'ası, meydana gelişi ve sonuçlan açısından İslam Tarihi içinde önemli bir yere sahiptir. İslam'da ciddi ayrılıkları vücuda getiren olay, çeşitli mezheplerin meydana gelmesine de zemin teşkil etmiştir. Temelinde Emevi - Haşimî çekişmesini gördüğümüz olay, Araplar'ın karakteristik özelliği olan kabileciliğin yön verdiği, ekonomik neden ve çıkarların beslediği, yine inanç idealizminin şekillendirdiği bir olgudur. Bu açılardan Kerbelâ, hilafeti tekeline almaya çalışan Emevîler'e, Hz. Hüseyin eşliğinde Haşimîler'in verdiği tepkinin sonucu olarak da yorumlanabilir. Nitekim hilafetin, Muaviye tarafından bir saltanat haline getirilmeye çalışılması, onun Yezid gibi biri tarafından işgal edilmesi en başta Hz. Hüseyin olmak üzere pek çok kişinin tepkisine neden olmuştur. Pek çok etkenin de olayda hızlandırıcı ve yön verici bir şekilde rol oynaması, Kerbelâ olayım kaçınılmaz kılmıştır. Olayın bir faciaya dönüşmesi ve içerdiği dramatik unsurlar, Hz. Hüseyin'in şahsında dini öneminin de bulunması, onun yüzlerce yıldır unutulmamasına, İslam aleminde yasının tutulmasına neden olmuştur. Olayın büyüklüğü ve önemi, daha sonra pek çok hareketin doğmasına da kaynaklık etmiştir. Hz. Hüseyin'in intikamım amaçlayan bu hareketler, Emevi saltanatının derin yaralar almasında önemli etki yapmıştır. Nitekim Abbasîler devri başlayana kadar ara ara Hz. Hüseyin'in intikamını amaçlayan ya da bu bahaneye sarılan isyanlar görülür. Bugün Şia'da olduğu gibi, Anadolu Aleviliğinde de önemli bir yeri olan Kerbelâ ve Hz. Hüseyin, İslâm'ın çeşitli kolları olan bazı mezheplerde merkezi bir yere oturmuştur. Onun bu önemi, Hz. Peygamber'in torunu olması yanında, Hz. Hüseyin'in gösterdiği davranışın pek çok kesim tarafından takdir edilmesinden de kaynaklanmış olmalıdır.
Özet (Çeviri)
11 SUMMARY The event of Karbalâ, because of its condition and results, has an important place in Islamic History. This event which revealed serious seperations in Islam, also paved the way for coming into being various sects. This event, originating from the quarrel of Emevî - Haşimî, directed by the tribal system which is a characteristic peculiarity of the Arabs, and was fed by economic reasons and advantages, and was also shaped by the idealism of belief. According to these angles, Karbalâ may be interpreted as a consequence of Haşhimis' reaction with Hüseyin' s partnership to Emevis who tried to monopolize the caliphate. As a matter of fact, the caliphate which Muaviye tried to make it a sovereignty and its distraction by a person like Yezid, caused a reaction of many people, but Hz. Hüseyin at first. Also many factors that played the roles of director and accelerator, made the event of Karbalâ inevitable. This event couldn't be forgotten during centuries and the world of İslam mourns because it turned to a tragedy, it contains dramatic elements and it has a religious importance of Hüseyin. The importance and gravity of that event caused the rise of many movements later. These movements, which aimed the revenge of Hüseyin, played an important role in providing deep wounds in Emevi sovereignty. As a matter of fact, there were many rebellions which aimed or pleaded the revenge of Hüseyin since Abbasid period. Today, like Şia, Karbalâ and Hüseyin, having an important place in Anatolian Alawiism, took a central place for some sects which are various branches of Islam. Hüseyin is grandson of the Prophet Muhammed and he is also an important personality because of his behaviours which are appreciated by many sections.
Benzer Tezler
- Alevilik ve Bektaşilikte İmam Hüseyin ve Kerbela Olayı
İmam Huseyin and the Karbala Incident in Alevi and Bektashim
FİRDEVS YENER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
SosyolojiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiAlevi Bektaşi Kültürü Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SADULLAH GÜLTEN
- Tokat yöresi Alevî-Bektaşî inancında zâkirlik geleneği
The tradition of dhikr performers among Alevî-Bektashi belief in Tokat territory
DENİZ GÜNEŞ
Doktora
Türkçe
2013
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. EROL PARLAK
ÖĞR. GÖR. SÜLEYMAN ŞENEL
- Leiden Üniversitesi Kütüphanesi 23.670 numarada kayıtlı“Mesaib-i Kerbela”adlı şiir mecmuası (analiz - metin - dizin - transkripsiyon)
The poetry collection entitled Mesâi̇b-i̇ Kerbelâ registered under no. 23.670 i̇n the Leiden University Library (analysis, text, index, and transcription)
AZRANUR AÇIKGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıKocaeli Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CANÇELİK
- Makteli Hüseyinlerin gelişimi ve maktel kıyaslaması
The development of Makteli Hüseyins and maktel comparison
İREM UŞENGÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve Edebiyatıİnönü ÜniversitesiAlevilik-Bektaşilik Araştırmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. MEHMET DÖNMEZ
- Milli Kütüphane'de bulunan bir Ebû Müslim destanı (Dâstân-ı Ebâ Müslim, Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu, Nr. 06 Mil Yz A 8504/1-4)-(İnceleme-metin)
An Ebû Muslim epic in the National Library (Dâstân-i Ebâ Muslim, National Library Manuscripts Collection, Nr. 06 Mil Yz A 8504/1-4)-(Analysis and critical edition)
SİBEL ÖZİL ERDAĞI
Doktora
Türkçe
2023
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. REYHAN ÇORAK
DOÇ. DR. YASİN BEYAZ