Konuşma işleme ve Türkçenin dilbilimsel özelliklerini kullanarak metinden doğal konuşma sentezleme
Synthesizing natural speech from text using speech processing and linguistic properties of Turkish
- Tez No: 312026
- Danışmanlar: PROF. DR. HAKKI GÖKHAN İLK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dilbilim, Elektrik ve Elektronik Mühendisliği, Linguistics, Electrical and Electronics Engineering
- Anahtar Kelimeler: CMOS, Doğallık, Konuşma sentezleme, Metin okuma, İşaret işleme, CMOS, Naturalness, Speech synthesis, Text reading, Signal processing
- Yıl: 2012
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Metinden konuşma sentezleme; yazının geliştirilen bir sistem tarafından otomatik olarak okutulmasıdır. Sentezlenen konuşmaya doğal konuşmadaki özelliklerin kazandırılması, bu tezin amacını oluşturmaktadır. Tezde, yöntem olarak eklemeli sentezleme tercih edilmiştir. Konuşma; kayıtlı ikili sesbirimlerin (difonların) uygun şekilde örtüştürülüp eklenmesiyle sentezlenmektedir. Birleştirme öncesi, ikili sesbirimlerin süre, temel frekans ve enerjileri uyumlandırılmaktadır.Bu tezde Türkçe metinden konuşma sentezleme için yeni bir ezgi modeli geliştirilmiştir. Bu modelde, öncelikle süre için; yazılı Türkçede en çok rastlanan digram grupları dikkate alınarak hareket edilmiştir. Digramlardan karşılık gelen difonlara geçilerek ortalama difon süreleri ile ilk sentez yapılmıştır. Daha sonra sentezlenen sözcüklere difon sayısına göre belirlenen katsayılarla süre değiştirme işlemi uygulanmıştır.Ezgi modelimizde vurgu için, çekimli fiiller ve tamlamalar üzerinde çalışılmıştır. Olumlu, olumsuz, olumlu-soru ve olumsuz-soru formlarında fiil çekimleri için vurguyu en doğal şekilde veren sinyal işleme yöntemleri (süre, perde frekansı ve enerji değişimleri) sistematik bir şekilde incelenmiştir. Seçilen cümlelerde tamlamalar ve söz grupları üzerinde durularak öbek vurgusunun yer aldığı bölüm için kurallar belirlenmiştir. Ayrıca bazı noktalama işaretlerinin ortalama durak süreleri belirlenmiş ve modele eklenmiştir.Geliştirilen modelin başarımı öznel dinleme testleri ile ölçülmüştür (CMOS: Comparative Mean Opinion Score).Sonuç olarak; konuşma işleme ve Türkçenin dilbilimsel özellikleri kullanılarak, Türkçe metinden doğal konuşma sentezleme için, çekimli fiiller, tamlamalar ve bazı noktalama işaretleri üzerinde odaklanan bir ezgi modeli önerilmiştir. Önerilen bu modelle, sentezlenen konuşmanın dinleyiciler tarafından CMOS skoruna göre ortalama 1,45/5,00 puan daha doğal bulunduğu sonucu elde edilmiştir.
Özet (Çeviri)
Text-to-speech synthesis is the automatic reading of a text by a system. The aim of this thesis is to come up with synthesized speech which carries the properties of natural speech. Concatenative synthesis was chosen as the method and speech was synthesized by diphone concatenations. Before combining the diphones, proper duration, pitch frequency and energy modifications were performed.A novel intonation model for Turkish text-to-speech synthesis is implemented in this thesis. First, for the duration modelling part, the most frequent digrams in written Turkish were determined and this was the starting point. Using the digrams mean diphone durations were calculated and used for the initial synthesis. Then while synthesizing words, proper duration modifications were applied according to the number of diphones in the words.For the stress part of our intonation model, verb inflections and compounds were examined. Affirmative, negative, positive and negative interrogative verbs were studied systematically in terms of signal processing techniques (duration, pitch frequency and energy modifications) for the most natural sounding intonation. Rules were determined for the compound stress part in the selected sentences. Also mean durations of some punctuation marks were determined and added to the model.The developed model was evaluated by CMOS (Comparative Mean Opinion Score) tests.As a result, a novel intonation model for synthesizing natural speech from text using speech processing and linguistic properties of Turkish is proposed in this thesis. The model focuses on verb inflections, phrases and some punctuation marks. The results show that our model provides an improvement of 1.45/5.00 points in average, in the CMOS scores.
Benzer Tezler
- Turkish morphological disambiguation using multiple conditional random fields
Çoklu koşullu rassal alanlar kullanarak Türkçe biçimbilimsel belirsizlik giderme
RAZIEH EHSANI
Yüksek Lisans
İngilizce
2013
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EŞREF ADALI
YRD. DOÇ. GÜLŞEN ERYİĞİT
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- 基于汉语国际教育的汉土语序类型研究（a typology study on chinese and Turkish word order based on Chinese international education）
Uluslararası Çince öğretimine(eğitimine)yönelik Çince ve Türkçe söz diziminin tipolojik açıdan incelenmesi
MESUT KESKİN
Doktora
Çince
2020
DilbilimShanghaı Internatıonal Studıes Unıversıty {shanghaı Munıcıpalıty 上海市}Dilbilim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LİXİN JİN
- Milli Savunma Bakanlığı tercümanının bilmesi gereken kelimeler düzeyinde Libya Trablus lehçesinin fonetik ve semantik açıdan incelenmesi
Examination of the Libyan Tripoli dialect's phonetic and semantic at the level of words that required for interpreters in the ministry of national defense
ŞÜKRÜ SÜNBÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Doğu Dilleri ve Edebiyatıİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İZZET MARANGOZOĞLU
- Konuşma dili işleme
Natural language processing
MİHRİBAN BETÜL YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolYıldız Teknik ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET YAHYA KARSLIGİL