The social psychological predictors of pedestrian behaviors
Yaya davranışlarının sosyal psikolojik belirleyicileri
- Tez No: 481575
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TÜRKER ÖZKAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Trafik, Psikoloji, Ulaşım, Traffic, Psychology, Transportation
- Anahtar Kelimeler: Davranışsal tutum, Duyuşsal davranışlar, Dürtüsel davranış, Planlanmış davranış, Psikososyal değişkenler, Psikososyal etkiler, Sosyal norm, Trafik, Yayalar, Behavioural attitude, Affective behaviours, Impulsive behavior, Planned behavior, Psychosocial variables, Psychosocial effects, Social norm, Traffic, Pedestrians
- Yıl: 2017
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yaya ihlalleri, düşük ve orta gelirli ülkelerde önemli bir trafik güvenliği sorunudur. Yayalar güvenli olmayan davranışlarından dolayı kazalarda büyük sorumluluk taşır. Bu sorun, yaya ihlalleri konusundaki kuramsal araştırmaların azlığıyla daha da kötüye gitmektedir. Yol kullanıcısı davranışındaki mevcut davranışsal sınıflandırma, beceri-temelli, kural-temelli ve bilgi-temelli performans düzeylerinin ihlal, hata ve olumlu davranışlara yol açtığını düşündürmektedir. Bunlar, alt boyutlara bölünebilen farklı davranışlardır. Planlı davranış teorisi (PDT) ve prototip isteklilik modeli (PİM), çeşitli davranışlara uygulanan iki önemli karar verme yaklaşımıdır. Bu teoriler, karar vermede gerekçeli ve sosyal-tepkisel unsurları belirlemeyi amaçlamaktadır. Yapılan çalışma, Türk yayalar için yaya ihlali, yaya geçişi ve pozitif yaya davranışları sınıflandırmasının geçerli olup olmadığını araştırmayı ve yapısal eşitlik modellemesi kullanarak PDT ve PİM'i bu davranışlar üzerindeki yordama gücü açısından karşılaştırmayı amaçlamıştır. Kağıt-kalem yöntemi ile toplanan, 486 üniversite öğrencisinden elde edilen veriler analiz edilmiştir. Sonuçlar, Türk yayalarda ihlal, dalgınlık ve olumlu davranış sınıflandırmasının geçerli olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, PDT, PİM ve birleşik modeller, çoğunlukla sosyal-tepkisel biçimde meydana gelen yaya davranışlarıyla oldukça yakından ilişkili bulunmuştur. Bulgular, PDT ve PİM'in etkinliği ile ilişkili olarak kuramsal olarak ve uygulamacılara yönelik çıkarımları bağlamında tartışılmıştır. Son olarak, çalışmanın sınırlılıkları belirtilmiştir.
Özet (Çeviri)
Pedestrian violations are a major traffic safety problem in low and middle-income countries. Pedestrians have a high responsibility in accidents due to their unsafe behaviors. The problem worsens further by the scarcity of theory-based research to improve our understanding of pedestrian violations. The current behavioral classification on road user behavior suggest that skill-based, rule-based, and knowledge-based performance levels lead to violations, errors, and positive behaviors. These are distinct domains of behavior that can be further divided into sub-dimensions. The theory of planned behavior (TPB) and the prototype willingness model (PWM) are two leading decision-making frameworks that are applied into a wide range of behaviors. These theories aim to capture the reasoned and social reactive components in decision-making. The current study aimed to investigate whether the taxonomy pedestrian violations, pedestrian lapses, and positive pedestrian behavior is valid for Turkish pedestrians, and to compare the TPB and the PWM in terms of their predictive power on these behaviors, using structural equation modeling. The data from 486 university students, which is collected via paper-pencil method, was analyzed. The results revealed that violation, lapse, and positive behavior classification fitted to the Turkish pedestrians. Moreover, the TPB, the PWM, and the integrative models were highly relevant to the pedestrian behaviors that happen mostly in asocial reactive way. The findings are discussed in relation with the efficacy of the TPB and the PWM, theoretical implications, and applied value for practitioners. Lastly, the limitations were provided.
Benzer Tezler
- Sürücü kaynaklı trafik kazalarının veri madenciliği yaklaşımı ile modellenmesi: Sakarya örneği
Modelling driver-related traffic accidents through data mining approach: The case of city of Sakarya
ZELİHA ÇAĞLA KUYUMCU
Doktora
Türkçe
2024
UlaşımSakarya Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN ASLAN
PROF. DR. NİLÜFER YURTAY
- Social psychological predictors of bystander intervention in the context of male violence against women
Kadınlara yönelik erkek şiddeti bağlamında tanıkların müdahalesinin sosyal psikolojik yordayıcıları
EZGİ TÜRKÇELİK TÜRKEL
Doktora
İngilizce
2023
PsikolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiPsikoloji Bilim Dalı
PROF. DR. NURAY SAKALLI
- The predictors of psychological distress in expatriates: Expatriate adjustment, loneliness, and social problem-solving skills
Expatlarda psikolojik sıkıntıyı yordayan faktörler: Expat uyumu, yalnızlık ve sosyal sorun çözme becerileri
EFE ERSOY
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
PsikolojiBahçeşehir ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BEYZA TEPE
- Examining the predictors of psychological wellbeing among not in employment, education or training university graduates
Ne eğitimde ne de istihdamda yer alan üniversite mezunu bireylerin iyi oluşlarını yordayan değişkenlerin incelenmesi
BÜNYAMİN ATAY
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
PsikolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYHAN DEMİR
PROF. DR. OYA YERİN GÜNERİ
- Sosyal görünüş kaygısının yordayıcıları olarak psikolojik dayanıklılık ve benlik saygısının rolü
The role of psychological resilience and self-esteem as predictors of social appearance anxiety
AYSUN AY
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA YÜKSEL ERDOGDU