Geri Dön

Sürdürülebilir besin tüketim davranışı ölçeği'nin türkçe geçerlik-güvenirliği ve bazı sürdürülebilir diyet modelleriyle ilişkisinin incelenmesi

Turkish validity-reliability of the sustainable consumption behavior-nutrition scale and examination of its relationship with some sustainable diet models

  1. Tez No: 767737
  2. Yazar: BUKET ÖZEN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. NESLİŞAH RAKICIOĞLU
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
  6. Anahtar Kelimeler: Akdeniz diyeti, Diyet, Güvenilirlik ve geçerlilik, Gıda tüketimi, Sürdürülebilirlik, Türkçe uyarlama, Ölçekler, Mediterranean diet, Diet, Reproducibility of results, Food consumption, Sustainability, Turkish adaptation, Scales
  7. Yıl: 2022
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Diyetetik Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Diyetetik Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Küresel sera gazı emisyonlarının %26'sı gıda kaynaklı olduğundan sürdürülebilir olmayan besin sistemleri gezegen için bir risk oluşturmaktadır. Bu doğrultuda bireylerin sürdürülebilir beslenme konusunda farkındalıklarının artırılması ve bireylere sürdürülebilir besin tüketim davranışı kazandırılması önem taşımaktadır. Bu çalışmada Sürdürülebilir Besin Tüketim Davranışı Ölçeği (SBTDÖ)'nin Türkçe geçerlik-güvenirliğinin ve bu ölçeğin, sürdürülebilir diyet modellerinden Akdeniz diyeti ve DASH diyeti ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, Haziran-Temmuz 2021 tarihlerinde, Türkiye'de yaşayan ve en az okur-yazar düzeyinde olan 19-64 yaş aralığındaki 177 kadın ve 95 erkek olmak üzere toplam 272 yetişkin birey ile gerçekleştirilmiştir. Veriler çevrimiçi anket yoluyla toplanmıştır. Çalışma anketi“Genel Bilgiler”,“Sağlık Bilgileri”,“Beslenme Alışkanlıkları”,“Sürdürülebilir Besin Tüketim Davranışı Ölçeği (SBTDÖ)”,“Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği (MEDAS-Mediterranean Diet Adherence Screener)”ve“DASH Diyet Kalitesi Ölçeği (DASH-Q-DASH Diet Quality Scale)”olmak üzere altı bölümden oluşmaktadır. Orijinali 17 maddeden oluşan SBTDÖ'ye doğrulayıcı faktör analizi uygulanarak“satın alma tercihleri”(Cronbach α= 0,69) ve“beslenme tercihleri”(Cronbach α= 0,81) olmak üzere iki boyuttan ve toplamda 11 maddeden oluşan haliyle ölçeğin yapı geçerliği sağlanmıştır (χ2/sd=3,75, RMSEA=0,10, CFI=0,96 ve TLI=0,95). Test-tekrar test güvenirliğinde sınıf içi korelasyon katsayıları (ICC); satın alma boyutu (ICC=0,88), beslenme tercihleri boyutu (ICC=0,86) ve tüm ölçek (ICC=0,89) için yüksek korelasyon göstermiştir. Bireylerin SBTDÖ puanları ile cinsiyet, yaş, sürdürülebilir beslenme kavramını önceden duyma ve sağlıklı beslenme düşüncesi değişkenleri arasında anlamlı bir ilişki vardır (p<0,05). Vejetaryen olan bireylerin satın alma tercihleri boyutu puanları, vejetaryen olmayan bireylerin puanlarından daha yüksektir (p<0,05). Bireylerin MEDAS puanı ile beslenme tercihleri boyutu ve SBTDÖ puanları arasında pozitif korelasyon görülürken (p<0,05); DASH-Q Ölçeği puanı ile SBTDÖ'nün hem iki alt boyut hem de toplam puanı arasında pozitif korelasyon mevcuttur (p<0,001). Bu çalışmanın sonucunda Sürdürülebilir Besin Tüketim Davranışı Ölçeği, Türk toplumuna uyarlanarak yetişkin bireylerde geçerli ve güvenilir bulunmuştur.

Özet (Çeviri)

Unsustainable food systems pose a risk to the planet, as 26% of global greenhouse gas emissions come from food. In this respect, it is essential to increase the awareness of individuals on sustainable nutrition and to get individuals to adopt sustainable food consumption behaviors. This study aimed to examine the Turkish validity-reliability of the Sustainable Consumption Behavior-Nutrition Scale (SCBnutrition) and its relationship with the sustainable diet models that is the Mediterranean diet and the DASH diet. The study was carried out with a total of 272 adult individuals, 177 women and 95 men, between the ages of 19-64, who were at least literate and living in Turkey, between June and July 2021. Data were collected through an online survey. The study questionnaire consists of six parts: General Information, Health Information, Nutrition Habits, Sustainable Consumption Behavior-Nutrition Scale (SCBnutrition), Mediterranean Diet Adherence Scale (MEDAS) and DASH Diet Quality (DASH-Q) Scale. As a result of the confirmatory factor analysis, the construct validity of the SCBnutrition, which originally consisted of 17 items, was ensured as it consisted of two dimensions,“purchase choices”(α= 0.69) and“nutrition choices”(α= 0.81) and a total of 11 items (χ2 /sd=3.75, RMSEA=0.10, CFI=0.96, and TLI=0.95). Intraclass correlation coefficients (ICC) in test-retest reliability; purchase choices dimension (ICC=0.88), nutrition choices dimension (ICC=0.86) and SCBnutrition (ICC=0.89) showed high correlations. There is a significant relationship between individuals' SCBnutrition scores and variables of gender, age, familiarity with the concept of sustainable nutrition, and healthy eating thoughts (p<0.05). The purchase choices dimension scores of the vegetarian individuals are higher than the scores of the non-vegetarian individuals (p<0.05). While the MEDAS score and the nutrition choices dimension, as well as the SCBnutrition scores, have a positive correlation (p<0.05); there is a positive correlation between the DASH-Q Scale score and both the two sub-dimensions and the total score of the SCBnutrition (p<0.001). As a result of this study, the Sustainable Consumption Behavior-Nutrition Scale was adapted to Turkish society and found to be valid and reliable for adult individuals.

Benzer Tezler

  1. Genç yetişkinler arasında sürdürülebilir diyetlere yönelik bilgi, tutum, uygulama ve değişim isteği ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Sağlık eğitimi alan ve almayan üniversite öğrencilerine uygulanması

    Adaptation of the knowledge, attitude, practice, and willingness to change scale for sustainable diets among young adults into Turkish: Application to university students with and without health education

    HAVVANUR TAŞKIN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Beslenme ve DiyetetikBaşkent Üniversitesi

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MEHTAP AKÇİL OK

  2. Sustainable development strategy in regional planning and a case study on Seyfe region

    Başlık çevirisi yok

    AYŞE ÖZNUR ÖZER

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    1990

    Şehircilik ve Bölge PlanlamaOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    Bölge Planlama Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. AYDA ERAYDIN

  3. Transformation of E. coli by electroporation

    Elektrogözenek yöntemi ile E.coli transformasyonu

    EMEL EREN

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    1990

    BiyolojiOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    Biyoloji Bilimleri ve Biyomühendislik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. UFUK GÜNDÜZ

  4. Tek fazlı şebekeden beslenen üç fazlı asenkron motorun dinamik davranışı

    Dynamic behaviour of a three phase induction motor with single phase supply

    ENGİN YALÇIN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1991

    Elektrik ve Elektronik MühendisliğiKaradeniz Teknik Üniversitesi

    Y.DOÇ.DR. CEMİL GÜRÜNLÜ