Tip 2 diyabetli bireylerde yorgunluk ve diyabet öz yönetim arasındaki ilişki
The correlation between fatigue and diabetes self-management in the patients with TYPE 2 diabetes
- Tez No: 781098
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SİBEL KARACA SİVRİKAYA, DOÇ. DR. HİCRAN YILDIZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Öz yönetim, tip 2 diyabet, yorgunluk, Diabetes mellitus, Diabetes mellitus-tip 2, Self-management, type 2 diabetes, fatigue, Diabetes mellitus, Diabetes mellitus-type 2
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Balıkesir Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma tip 2 diyabetli bireylerde yorgunluk ve diyabet öz yönetim düzeylerinin belirlenmesi, sosyodemografik özelliklerin yorgunluk ve diyabet öz yönetim üzerine olan etkisinin ortaya koyulması ve yorgunluk ile diyabet öz yönetim arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu araştırma, Balıkesir Atatürk Şehir Hastanesi endokrinoloji kliniği ve polikliniğinde Haziran 2021-Ocak 2023 tarihleri arasında 332 tip 2 diyabetli birey ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri,“Kişisel Bilgi Formu”,“Kronik Hastalıkların Tedavisinde Fonksiyonel Değerlendirme-Yorgunluk Ölçeği (FACIT Bitkinlik Skalası)”ve“Diyabet Öz Yönetim Ölçeği-35”ile yüz yüze görüşme tekniğiyle toplanmıştır. Verilerin analizinde sayı, yüzde, ortalama, Mann-Whitney U testi, Kruskal Wallis testi, Dunn testi, tek yönlü varyans analizi, Spearman's rho korelasyon katsayısı ve lineer regresyon analizi kullanılmıştır. Önem düzeyi p<0,05 olarak alınmıştır. Araştırmaya katılan Tip 2 diyabetli bireylerin yaş ortalaması 64.4±12.6, diyabet hastalığı süre ortalaması 11.6±7.4'tür. Bireylerin %54.8'inin erkek, %27.7'sinin ortaokul mezunu, %69.6'sının evli, %70.2'sinin çalışmadığı, %68.4'ünün oral antidiyabetik ilaç kullandığı, %51.2'sinin 1. derece akrabalarında diyabet öyküsünün olduğu, %50.6'sının daha önce hemşirelerden diyabet eğitimi aldığı belirlenmiştir. FACIT Yorgunluk Ölçeği toplam puan ortalaması 33.9±13.3 olup yorgunluk düzeyi düşük bulunmuş, Diyabet Öz Yönetim Ölçeği-35 toplam puan ortalaması 103.7±14.8 olup öz yönetim faaliyetleri daha sık bulunmuş ve Diyabet Öz Yönetim Ölçeği-35 alt boyutlarından en yüksek puan öz düzenleme alt boyutundan alınmıştır. Yaş, eğitim durumu ve diyabet hastalığı süresinin FACIT Yorgunluk Ölçek puanını etkilediği tespit edilmiştir. İleri yaşta olanların, okuryazar olmayanların ve diyabet süresi daha uzun olanların yorgunluğunun daha yüksek olduğu saptanmıştır. Kadınların, eğitim durumu lise, üniversite ve üzeri olanların, evlilerin, diyabet hastalığı süresi uzun olanların, oral antidiyabetik ilaç ve insülin+oral antidiyabetik ilaç kullananların diyabet öz yönetiminin yüksek olduğu tespit edilmiştir. FACIT Yorgunluk Ölçeği ile sağlık uzmanları ve diğer önemli insanlarla işbirliği ve önerilen rejimlere uyma alt boyutları arasında pozitif yönde zayıf derecede anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. FACIT Yorgunluk Ölçeği ile Diyabet Öz Yönetim Ölçeği-35 ve öz düzenleme, öz entegrasyon, kan şekerleri kontrolü alt boyutları arasında pozitif yönde orta derecede anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur(p<0,001). Sonuç olarak tip 2 diyabetli bireylerde yorgunluğun diyabet öz yönetimine negatif etkisi olduğu görülmüştür.
Özet (Çeviri)
The study carried out to identify the status of fatigue and diabetes self-management, to explore the effect of socio-demographic characteristics upon fatigue and diabetes self-management and to find the correlation between fatigue and diabetes self-management among type 2 diabetic patients. The study was conducted with 332 type 2 diabetic patients at endocrinology clinics and policlinics of Balıkesir Atatürk City Hospital between June 2021 and January 2023. The data of the study were gathered using“Information Request Form”,“The Functional Assessment of Chronic Illness Therapy – Fatigue (FACIT-F)”and“Diabetes Self Management Instrument-35 (DSMI)”through face to face interview technique. In order to analyze the data; numbers, percentages, means, Mann-Whitney U test, Kruskal Wallis test and Dunn test, One way variance analysis, Spearman's rho correlation coefficients and Linear regression analysis were used. Significance level was set at p<0.05. Average age of the type 2 diabetic participants was 64.4±12.6 and average duration of diabetes was 11.6±7.4 years. It was found that 54.8% of the individuals were male patients, 27.7% of them had a secondary school degree, 69.6% of them were married, 70.2% of them did not work, 68.4% of them used oral antidiabetic medicines, 1st degree relatives of 51.2% of the patients had diabetes story and 50.6% of them received diabetes-training from nurses before. It was found that average FACIT-F total score was 33.9±13.3 and fatigue level was low whereas average DSMI-35 total score was 103.7±14.8, self-management activities were more frequent and the highest score was identified in self-regulation subscale of DSMI-35. It was noted that age, educational status and duration of diabetes affected FACIT-F score. It was understood that those who were older, those who were illiterate and those whose diabetes duration was longer had higher level of fatigue. It was found that those who were female patients, those whose educational status was high school, university and higher education, those who were married, those who had diabetes for a long time and those who used oral antidiabetic medicines and insulin plus oral antidiabetic demonstrated high level of diabetes self-management. A positive but weak significant correlation existed between FACIT-F scale and subscales of collaboration with health professionals and other significant people and compliance with medical regimen. A positive and moderately significant correlation was found between FACIT-F scale and Diabetes Self Management Scale-35 and self-regulation, self-integration, blood glucose monitoring subscales (p<0.001). As result; it was seen that fatigue affected diabetes self-management negatively among patients with type 2 diabetes.
Benzer Tezler
- Tip 2 Diyabet hastalarında psikolojik, sosyal ve çevresel faktörlerin diyabet öz yönetimine ve hastalık sonuçlarına etkisi
The impact of psychological, social, and environmental factors on diabetes self management and health outcomes in patients with Type 2 Diabetes
EREN KORKMAZ
- 18-80 yaş arasındaki Tip 2 diyabet hastalarında fibromiyalji prevalansı değerlendirilmesi
Evaluation of the prevalence of fibromyalgia in individuals aged 18–80 with Type 2 diabetes mellitus
MİRAY ÇELEBİ AKTÜRK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile Hekimliğiİstanbul Medeniyet ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HACER HİCRAN MUTLU
- Tip 2 diyabetli bireylere Levine'nin koruma modeli'ne göre verilen eğitimin yorgunluk yönetimi üzerine etkisinin incelenmesi
The effect of education according to Levine's conservation model given to individuals with TYPE 2 diabetes on fatigue management
HÜLYA AYGÖR
Doktora
Türkçe
2022
HemşirelikEge Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZNUR USTA YEŞİLBALKAN
- Tip II Diyabetli hastalarda uyku kalitesi ve yorgunluk düzeyinin yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of the sleep quality and fatigue levels on the quality of life in patients with Type II Diabetes
DİLEK BAYRAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
HemşirelikAbant İzzet Baysal ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YURDANUR DEMİR
- Tip 2 diyabet hastalarında retinopatinin erken evre tanısında optik koherenz tomografi -anjiografi (OCT-A) kullanımı ve diyabetin kronik komplikasyonları ile ilişkisi
Application of optical coherence tomography angiography (OCT-A) for early detection of retinopathy in Type 2 diabetes and its association with chronic diabetic complications
AHMET FATİH KÖSE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. COŞKUN MERİÇ