Alfa-galaktozidaz a eksikliği tanı ve takibinde kullanılmak üzere lizo-globotriozilseramid (LYSO-GB3) düzeyi ölçümü için likit kromatografisi -ardışık kütle spektrometrisi (LC-MS/MS) metodu geliştirilmesi ve validasyonu
Development and validation of liquid chromatography-tandem mass spectrometry (LC-MS/MS) method for measurement of LYSO-globotriaosylceramide (LYSO-GB3) level for use in diagnosis and follow-up of ALPHA-galactosidase a deficiency
- Tez No: 790196
- Danışmanlar: PROF. DR. YEŞİM ÖZKAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Biyokimya, Biochemistry
- Anahtar Kelimeler: Fabry hastalığı, Galaktosidazlar, Genler, Kromatografi-sıvı, Kütle spektrometri, Mutasyon, Fabry disease, Galactosidases, Genes, Chromatography-liquid, Mass spectrometry, Mutation
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyokimya (ecz) Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eczacılık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Fabry hastalığı, α-galaktozidaz A (α-Gal A) enzim eksikliği ile sonuçlanan GLA genindeki mutasyonların neden olduğu, X'e bağlı nadir bir lizozomal depo hastalığıdır. Yetersiz α –galaktozidaz A aktivitesi glikosfingolipidler, globotriozilseramidin (Gb3) ve globotriozilsfingozinin (Lizo-Gb3) lizozomlar içinde vasküler endotel, podositler, arteriyel düz kas hücreleri ve kardiyomiyositler dahil olmak üzere çeşitli hücre tiplerinde ilerleyici birikimine yol açar. Bu çalışmada Fabry hastalığı için en umut vadeden biyobelirteç, ikincil tarama hedefi olan Lizo-Gb3'ün plazma ve kuru kanda (DBS) ölçümü için basit, hızlı ve hassas bir yöntem önerilmiştir. Ön işlem olarak basit protein çöktürme metodu uygulanarak plazma ve kuru kan Lizo-Gb3 konsantrasyonları, UPLC-MS/MS'te pozitif elektrosprey iyonizasyonunda, Multiple reaction monitoring (MRM) kullanılarak ölçülmüştür.Yöntem geçerli kılma çalışmalarında, kalibrasyon aralığını 0,50 -100 ng/mL olarak elde edilmiştir. Gün- içi ve günler arası doğruluk ve kesinlik (%CV) <%10 olarak hesaplanmıştır. Tespit limiti (tayin alt sınırı) ve ölçüm limiti (teşhis sınırı) sırasıyla 0,1 ng/mL ve 0,3 ng/mL olarak saptanmıştır. Geri kazanım %95'in üzerinde saptanmıştır. Yöntem 97 adet sağlıklı kontrol grubunda ve 88 adet Fabry Hastalığı tarama grubunda uygulanmıştır. Lizo-Gb3 konsantrasyonları hem erkek hem de kadın Fabry hastalarında, sağlıklı kontrollere kıyaslandığında oldukça yüksek saptanmıştır (p< 0,001). Bu veriler yöntemin Fabry hastalarında plazma ve kuru kan örneklerinde Lizo-Gb3 tespiti için uygun olduğunu, tarama, tanı ve terapötik monitörizasyon için kullanılabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Fabry disease is a rare X-linked lysosomal storage disease caused by mutations in the GLA gene resulting in α-galactosidase A (α-Gal A) enzyme deficiency. Insufficient α-galactosidase A activity leads to the progressive accumulation of glycosphingolipids, globotriaosylceramide (Gb3) and globotriaosylsphingosine (lyso-Gb3) within lysosomes in various cell types, including vascular endothelium, podocytes, arterial smooth muscle cells, and cardiomyocytes. In this study, a simple, rapid and sensitive method is proposed for the measurement of Lyso-Gb3, the most promising biomarker for Fabry disease, the secondary screening target, in plasma and dry blood (DBS). Plasma and dried blood sample (DBS) Lyso-Gb3 concentrations were measured using multiple reaction monitoring (MRM) in positive electrospray ionization in UPLC-MS/MS using the simple protein precipitation method as a pretreatment. In method validation studies, calibration range was obtained as 0.50 -100 ng/mL. Intra-day and inter-day accuracy and precision (%CV) were calculated as <10%. Limit of detection and limit of quantification were determined as 0.1 ng/mL and 0.3 ng/mL, respectively. Recovery was over 95%. The method was applied in 97 healthy control group and 88 Fabry Disease screening group. Lyso-Gb3 concentrations were found to be quite high in both male and female Fabry patients compared to healthy controls (p< 0.001). These data show that the method is suitable for detection of Lyso-Gb3 in plasma and dried blood samples (DBS) from Fabry patients and can be used for screening, diagnosis and therapeutic monitoring.
Benzer Tezler
- Fabry hastalarında enzim replasman tedavisinin kognitif fonksiyonlar, anksiyete, depresyon ve yaşam kalitesi üzerine etkileri
The effects of enzyme replacement therapy on cognitive functions, anxiety, depression and quality life in patients with Fabry disease
AHMET DEMİRCAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
NefrolojiSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KADİR GÖKHAN ATILGAN
- Fabry hastalarında işitme fonksiyonu ve işitsel yolların değerlendirilmesi
The assessment of hearing function and auditory pathways in fabry patients
FETHİ YÖNET
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
NefrolojiNecmettin Erbakan Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KÜLTİGİN TÜRKMEN
- İdiyopatik proteinürisi olan çocuk hastalarda alfa-galaktosidaz a eksikliğinin (fabry hastalığının) taranması
Screening alpha-galactosidase A deficiency(fabry disease) in children who have idiopathicproteinuria
MELTEM AKGÜL ERDAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıGazi ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLYAS OKUR
- Alfa-galaktosidaz A eksikliğinde genotip fenotip ilişkisi
Alfa-galaktosidaz A eksikliğinde genotip fenotip ilişkisi
SERHAT KOCA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2010
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıGazi ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİH EZGÜ
- Van bölgesindeki diyaliz hastalarında fabry hastalığı sıklığının taranması
Screening the frequency of fabry diseases among dialysis patients in Van province
MAHİR COŞKUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
NefrolojiVan Yüzüncü Yıl Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YASEMİN USUL SOYORAL
PROF. DR. MEHMET ASLAN