E-sağlık okuryazarlığının sağlık anksiyetesi ve sağlık arama davranışına etkisi
The effect of health literacy on health anxiety and health seeking
- Tez No: 794553
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET YORULMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sağlık Kurumları Yönetimi, Sağlık Yönetimi, Sağlık Eğitimi, Health Care Management, Healthcare Management, Health Education
- Anahtar Kelimeler: Elektronik sağlık, Sağlık anksiyetesi, Sağlık arama davranışı, Sağlık okuryazarlığı, Ölçekler, E-health, Health anxiety, Health seeking behavior, Health literacy, Scales
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Herhangi bir kronik hastalığa sahip olan bireyler hastalıklarının yönetimi, kullandıkları ilaç, beslenme ve hastalığı önleyici eylemlerde bulunmak amacıyla sık sık internette sağlık bilgisi arama davranışı sergilemektedir. Örneğin karmaşık prosedürleri, tedavi seçeneklerini veya yan etkileri anlamakta güçlük çeken kanser hastaları ve hasta yakınları için sağlık okuryazarlığı çok önemlidir. Sağlık anksiyetesi de kronik psikolojik bir hastalık olarak görülmektedir ve hem bireyler hem de sağlık hizmetleri üzerinde bir yük oluşturmaktadır. Bireylerin internetten sağlık bilgilerini arama, bulma, değerlendirme ve kullanma yeteneği olarak tanımlanan E-sağlık okuryazarlığı, bireylere ve sağlık hizmeti sunucularına bu konuda fayda sağlamaktadır. Buradan hareketle araştırmanın amacı Türkiye'de yaşayan bireylerin E-sağlık okuryazarlık düzeylerinin sağlık anksiyetesine ve sağlık arama davranışına etkisini ortaya koymaktır. Araştırmanın evreni Türkiye'de yaşayan bireyler olup 83.614.362 kişiden oluşmaktadır. Araştırmanın örnekleme çeşidini ise olasılığa dayalı olmayan örnekleme türlerinden olan kolayda örnekleme çeşidi kullanılmış olup 908 kişiden oluşmaktadır. Nicel araştırma modeli ile plananlanan çalışmada veriler E-Sağlık Okuryazarlığı ölçeği, Sağlık Anksiyetesi Ölçeği ve Sağlık Arama Davranışı ölçeği kullanılmıştır. Toplanan veriler SPSS 26.0 paket programına aktarılmıştır. Veri kontrolü işleminin ardından çeşitli analizler uygulanmıştır. Araştırmanın verileri normallik dağılımına uygun olduğu için parametrik testlerden Bağımsız Gruplarda t testi, Tek Yönlü Varyans(one way ANOVA), Pearson Korelasyon ve Basit Doğrusal Regresyon testleri kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçeklerin cronbach alpha güvenilirlik katsayısı sırasıyla E-sağlık okuryazarlığı ölçeği için 0,893; sağlık anksiyetesi kısa envanteri için 0,877; sağlık arama davranışı için 0,787 olarak bulunmuştur. Araştırmaya dahil olan katılımcıların 501'i kadın; 407'si erkektir. Araştırmanın sonucunda e-sağlık okuryazarlığı ile sağlık arama davranışı arasında anlamlı pozitif yönlü orta seviyede ilişki tespit edilmiştir(r =,382, p<0,000). Sağlık anksiyetesi ile sağlık arama davranışı arasında anlamlı pozitif yönlü düşük düzeyde ilişki tespit edilmiştir(r =,225, p<0,000). E-sağlık okuryazarlığının %14'ü sağlık arama davranışı ile açıklanmaktadır. Sağlık arama davranışında gerçekleşen herhangi bir artış veya azalış e-sağlık okuryazarlığı düzeyine yansımaktadır (β=,382; p=,000).
Özet (Çeviri)
Individuals with any chronic disease frequently search for health information on the Internet in order to manage their disease, take medicine, nutrition and prevent disease. For example, health literacy is essential for cancer patients and their relatives who have difficulty understanding complex procedures, treatment options or side effects. Health anxiety is also seen as a chronic psychological illness and creates a burden on both individuals and health services. E-health literacy, which is defined as the ability of individuals to search, find, evaluate and use health information from the internet, provides benefits to individuals and health service providers in this regard. From this point of view, the aim of the research is to reveal the effect of e-health literacy levels of individuals living in Turkey on health anxiety and health seeking behavior. The population of the research is individuals living in Turkey and consists of 83,614,362 people. The sampling type of the research is the convenience sampling type, which is one of the non-probability sampling types, and it consists of 908 people. E-Health Literacy scale, Health Anxiety Literacy and Health Seeking Behavior scale were used in the study, which was planned with a quantitative research model. The collected data were transferred to the SPSS 26.0 package program. After the data control process, various analyzes were applied. Since the data of the study were suitable for normality distribution, t test, One Way Variance (one way ANOVA), Pearson Correlation and Simple Linear Regression tests were used in Independent Groups from parametric tests. The Cronbach alpha reliability coefficient of the scales used in the study was 0.893 for the E-health literacy scale, respectively; 0.877 for the health anxiety short inventory; It was found to be 0.787 for health-seeking behavior. 501 of the participants included in the study were women; 407 of them are male. As a result of the research, a significant positive moderate relationship was found between e-health literacy and health seeking behavior (r =,382, p<0.000). A significant positive low-level correlation was found between health anxiety and health seeking behavior (r =,225, p<0.000). Any increase or decrease in health-seeking behavior is reflected in the level of e-health literacy. (β=.382; p=.000).
Benzer Tezler
- E-sağlık okuryazarlığının siberkondriye etkisinde güven iletişiminin aracı rolü
The mediating role of trust communication in the effect of e-health literacy on cyberchondria
KÜBRA ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Sağlık Kurumları YönetimiSakarya ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HARUN KIRILMAZ
- Gebe kadınlarda e-sağlık okuryazarlığının gebelik anksiyetesi ve doğum korkusu ile ilişkisi
The relationship between e-health literacy and pregnancy anxiety and fear of birth in pregnant women
MAKBULE CAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HemşirelikNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYNUR KIZILIRMAK
PROF. DR. SEMRA KOCAÖZ
- Premenopoz ve menopoz dönemindeki kadınlarda sağlık anksiyetesi üzerinde siberkondri ve e-sağlık okuryazarlığının aracılık rolü
The mediating role of cyberchondria and e-health literacy on health anxiety in premenopausal and menopausal women
ÇİĞDEM UÇAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Halk SağlığıOndokuz Mayıs ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FİGEN ÇAVUŞOĞLU
- Ankara il merkezinde sosyoekonomik düzeyi farklı iki ilçede aile sağlığı merkezine başvuran 18-64 yaş bireylerin siberkondri ciddiyeti ve ilişkili faktörler
Severity of cyberchondria and associated factors in individuals aged 18-64 years applying to family health centers in two districts with different socioeconomic levels in Ankara province centre
HASAN ALPARSLAN TOPÇU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Halk SağlığıAnkara ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DENİZ ODABAŞ
- Aile hekimliği polikliniğine başvuran hastalarda siberkondri düzeyinin hekim algısı ve e-sağlık okuryazarlığı ile ilişkisinin incelenmesi
The relationship between cyberchondria level and physician perception and e-health literacy in patients applying to family medicine outpatient clinic
ÇAĞLA İLBAY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEBAHAT GÜCÜK