حاشية يحيى بن يوسف السيرامي (ت. 833 ه) على المطول شرح تلخيص مفتاحالعلوم للتفتازاني (ت. 722 ه) من بداية الكتاب حتى مبحث الإسناد الخبري: دراسةًوتحقيقا
Yahya b. Yusuf es-Sîrâmî'nin el-Mutavvel şerhu telhis-i iftahi'l-ulûm li Taftazânî adlı eser üzerine yazdığı haşiyenin tahkik ve tahlili (Kitabın başından el-İsnâdu'l-haberî adlı bölüme kadar)
- Tez No: 872591
- Danışmanlar: PROF. DR. İBRAHİM İBRAHİMOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Arapça
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: 221
Özet
Bu tez,“Yahyâ b. Yûsuf es-Sîrâmî'nin el-Mutavvel et-Teftâzânî Üzerine Hâşiyesi”adlı eseri tahkik etmeyi ve incelemeyi hedeflemiştir. Çalışmanın önemi, belagat kitaplarının temel referansı sayılan Hatîb el-Kazvînî'nin“Telhîsü'l-Miftâh”adlı kitabına ışık tutmasından gelmektedir; zira bu hâşiye, söz konusu kitabın önemli ihtisarlarından biridir. Bu hâşiye, belagat alimlerinin görüşlerini, daha önce incelenmemiş belagat faydalarını ve eşsiz incelikleri içermekte, ayrıca et-Teftâzânî'nin şerhi üzerindeki sıkıntıları ve kapalı ifadeleri gideren faydalı ve yararlı tercihler sunmaktadır.Çalışma aynı zamanda, Hicrî dokuzuncu yüzyılda Mısır'da akli ve nakli ilimlerde öne çıkan önemli alimlerden biri olan, Mısır'daki ez-Zâhiriyye el-Barkūkıyye Medresesi'nin şeyhliğini üstlenen ve fetva, tedris ve çeşitli görevleri yıllarca yürüten esSîrâmî'nin ilmi ve kişisel yönüne de ışık tutmaktadır. Araştırmacı, Şeyh es-Sîrâmî'nin biyografisini yazarken tarihsel betimleyici metodu, tahkik edilen metinde ise nüshaları karşılaştırarak farklılıkları belirlemede tahkik ve açıklama metodunu takip etmiştir. Türkiye'de bulunan iki yazma nüsha esas alınmıştır. Ayrıca, müellifin tartıştığı belagat konularındaki görüşler, mümkün olduğunca kaynaklarına atfedilmiş, metinde geçen Kur'an ayetleri, şiir beyitleri ve hadisler tahriç edilmiştir.Çalışmanın ortaya koyduğu başlıca sonuçlar şunlardır:Müellif, iktisat ve icazı (kısa ve öz olmayı) tercih etmiş, ıtnâb (gereksiz uzatma) ve ishabtan (gereksiz detaylandırma) kaçınmıştır.Dilsel veya belagatle ilgili ihtilafları derinlemesine ele almaktan çekinmiştir.Hâşiye, görüş ve fikirlerin manevi nakliyle (anlam aktarımıyla) ağırlıklı olarak nitelendirilmiş, bu da onların belgelenmesi ve kaynaklarına atfedilmesi konusunda zorluklara yol açmıştır.Müellif, et-Teftâzânî'ye öykünerek mantıksal ve kelamî üslubu sıkça kullanmıştır.Es-Sîrâmî, hiç kimseye karşı önyargılı olmamış, et-Teftâzânî ve diğerlerine karşı“fîhi nazar (incelenmesi gerekir)”diyerek çok sayıda istidrak (düzeltme) ve taakkub (eleştiri) yapmıştır.Mantıksal ve dilsel delillerle kendisine açık olanı tercih etmiştir; bu da onun ilmi kişiliğini, düşünce bağımsızlığını ve geniş bilgisini göstermektedir.Şârih (şerh eden), belagat sanatlarındaki ilmi meseleleri ele almış, onları tartışmış ve kendi görüşünü ortaya koymuştur.Hâşiyesi, es-Sekkâkî, el-Kazvînî, et-Teftâzânî gibi en meşhur belagat alimlerinin yanı sıra, Sîbeveyh, el-Kisâî, Ebû Alî el-Fârisî, İbn Cinnî, İbn es-Serrâc, İbn Mâlik, Ebû'l-Bekâ el-Ukbûrî ve ed-Demîrî gibi dilbilimcilerin görüşlerini de içermektedir.Bu görüşlerden bazıları sadece bu kitapta bulunmaktadır.Kitap, diğer kitaplardan büyük bir ilmi malzeme ve derin belagat incelikleri ile analizler içermektedir.Bu nedenle, dilbilimsel İslam kütüphanesine büyük bir katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis aimed to verify and study“Hâshiyah Yahya ibn Yusuf al-Sîrâmî 'ala al-Mutawwal al-Taftazani”(Yahya ibn Yusuf al-Sîrâmî's Gloss on al-Taftazani's al-Mutawwal). The study's importance stems from its shedding light on al-Khatib al-Qazwini's“Talkhîs al-Miftâh,”which is considered a cornerstone in rhetoric literature. Al-Sîrâmî's gloss is one of the important abridgements of this work, and it contains opinions of prominent rhetoricians, unique rhetorical insights, and subtleties that have not been previously studied. It also offers beneficial and useful scholarly preferences that resolved ambiguities in al-Taftazani's commentary and clarified obscure expressions.The study also highlights al-Sîrâmî's academic and personal profile as one of the most distinguished scholars of the ninth Hijri century in Egypt, excelling in both rational and transmitted sciences. He assumed the headship of the Zahiriyyah al-Barquqiyyah school in Egypt and held positions in issuing fatwas, teaching, and other scholarly engagements for several years. The researcher employed a descriptive-historical methodology when translating al-Sîrâmî's biography and adopted a critical edition and commentary approach for the edited text, comparing manuscripts and noting their differences. Two handwritten copies from Turkey were relied upon. Furthermore, the rhetorical issues discussed by the author were traced back to their original sources whenever possible, and Qur'anic verses, poetic lines, and hadiths cited in the text were referenced.Among the prominent findings of the study are:The author predominantly favored conciseness and brevity, avoiding prolixity and excessive detail, and did not delve deeply into linguistic or rhetorical disagreements.The gloss primarily conveyed opinions and views by meaning rather than verbatim, which created difficulties in documenting them and attributing them to their sources.The author frequently used a logical and theological style, following al-Taftazani's lead.Al-Sîrâmî was not biased towards anyone and frequently offered corrections and critiques of al-Taftazani and others by stating,“There is a matter to consider in it”( نظر فيه(. He favored what became clear to him based on rational and linguistic evidence, which reflects his scholarly independence and breadth of knowledge.The commentator addressed academic issues in rhetorical arts, discussing them and asserting his views.His gloss also contained the opinions of the most famous rhetoricians, such as al-Sakkaki, al-Qazwini, and al-Taftazani, as well as linguists like Sibawayh, al-Kisa'i, Abu Ali al-Farisi, Ibn Jinni, Ibn al-Sarraj, Ibn Malik, Abu al-Baqa' al-Ukbari, and al-Dimyari. Some of these opinions are found only in this book.The work conveyed a substantial amount of scholarly material from various books and contained rhetorical subtleties and profound analyses, thus representing a significant addition to the Islamic linguistic library.
Benzer Tezler
- حاشية أحمد بن يحيى بن محمد بن سعد الدين مسعود بن عمر التفتازاني الهروي (ت916ه) على شرح الوقاية لصدر الشريعة الثاني من كتاب المكاتب إلى نهاية المخطوط(دراسة وتحقيق)
Ḥaşiyetu Aḥmed b. Yaḥya b. Muḥammed b. Sa'düddîn Mes'ûd b. Ömer et-Teftâzânî El-Herevî (ö. 916h) Ala Şerḥi'l-Viḳaye li-Sadrüşşerîa min Kitabi'l-Mukâtib ila Nihayeti'l-Maḫṭuṭ adlı eserin tahkik ve neşri
RİAN SHAKİR MOHAMMED ALİ AL QIRMIZ
Yüksek Lisans
Arapça
2024
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KHALED DERSHWI
- حاشية حفيد السعد أحمد بن يحيى التفتازاني على شرح الوقاية دراسة وتحقيق (قسم المعاملات المالية)
Ahmed B. Yahyâ El-Herevî Et-Teftaâzânî، Haşiyetu Şerhü'l-Vikaye (muâmelât bölümü) tahkik çalışması / The marginal notes of Al-Hafidh Ahmed ibn Yahya Al-Tafatazani on Al-Waqayah: A study and verification، financial transactions section
AHMED KHALEEFAH MUTAR MUTAR
Yüksek Lisans
Arapça
2024
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NAİM HANK
- تحقيق حاشية ملا يحيى السُدوري عمى تحفة السحتاج في شخحالسشياج لابن حجخ الييتسي
Molla Yahya el-Muzuri'nin Şerhu'l Minhac üzerindeki Tühfetü'l Minhac haşiyesinin tahkiki
NAJEEB HASAN YASEEN
Yüksek Lisans
Arapça
2019
DinDicle ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ORHAN CANPOLAT
- Muhammed B. Sâlim El-Hafnî'nin (Ö. 1181/1767) Hâşiye Alâ Hâşiyeti'l-Hafîd Alâ Muhtasarı't-Taftazâni Alâ Telhîsi'l-Miftâh Li'l-Kazvînî isimli eseri (Haber-i İsnâd bölümünden kitabın sonuna kadar) Tahkîk-Araştırma-Analiz
حاشية محمد بن سالم الحفني (ت.1181/ 1767) على حاشية الحفيد على مختصر التفتازاني على تلخيص المفتاح للقزويني( من مبحث أحوال الإسناد الخبري إلى آخر الكتاب) دراسة وتحقيقاً
HÜSEYİN ÇOBAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM İBRAHİMOĞLU
- (حاشية محمد بن سالم الحفني (1181هــ)على حاشية الحفيد على مختصر التفتازاني على تلخيص المفتاح للقزوينيمن بداية الكتاب إلى مبحث صدق الخبر وكذبه)دراسة وتحقيقاً
Muhammed b. Sâlim el-Hafnî'nin (Ö. 1181) Hâşiye alâ âşiyeti'l-hafîd alâ Muhtasarı't-Taftazâni alâ Telhîsi'l-Miftâh li'l-kazvînî isimli eseri (Kitabın başından habarin doğru ve yalan olması konularına kadar) araştırma analiz
BEYZANUR SAĞIR
Yüksek Lisans
Arapça
2024
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM İBRAHİMOĞLU