65 yaş üstü kırılgan bireylere bakım verenlerde bakıma hazır oluşluk, bakım yükü ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin aktör partner karşılıklı bağımlılık modeline göre incelenmesi
Relationships between caregiving readiness, caregiving burden, and quality of life according to the actor partner interdependence model among caregivers of frail older individuals
- Tez No: 873863
- Danışmanlar: PROF. DR. LEYLA ÖZDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hemşirelik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, 65 yaş üstü kırılgan hastaya bakım verenlerde bakıma hazır oluşluk, bakım yükü ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkileri Aktör Partner Karşılıklı Bağımlılık Modeline (APKBM) göre incelemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırmaya 65 kırılgan birey ve 65 bakım veren dahil edilmiştir. Araştırma verileri 65 yaş üstü bireyler için; Tanıtıcı Bilgi Formu, Edmonton Kırılganlık Ölçeği, Bakım Bağımlılığı Ölçeği, 65 yaş üstü bireylere bakım verenler için; Bakım Veren Tanıtıcı Bilgi Formu, Bakım Vermeye Hazır Oluşluk Ölçeği, Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği (ZBYÖ) ve Kısa Form-36 (SF-36) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde; Aktör Partner Karşılıklı Bağımlılık Modeli için oluşturulan teorik modelde, ölçekler arası ilişkilerde yol analiz tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; Edmonton Kırılganlık Ölçeği toplam puan ortalamaları 9,89 (Q1-Q3: 9-11), Bakım Bağımlılığı Ölçeği puan ortalamaları 48,84 (Q1-Q3: 34-65), Bakım Vermeye Hazır Oluşluk Ölçeği puan ortalamaları 23,01 (Q1-Q3: 18-29), Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği puan ortalamaları 42,56 (Q1-Q3: 28-56) olarak bulunmuştur. Bakım verenlerin yaşam kalitesi puan ortalaması en düşük emosyonel rol güçlüğü (39,46 puan), en yüksek fiziksel fonksiyon (74,38 puan) alt boyuttadır. Kırılganlık ile bakım bağımlılığı puanı arasında istatistiksel açıdan negatif ve anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır (p<0.05). Edmonton kırılganlık puanının; yaşam kalitesinin emosyonel rol güçlüğü puanını negatif ve istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde etkilediği saptanmıştır (Beta=-5,782) (p<0.05). Kovaryans ilişkilerine bakıldığında, bakım vermeye hazır oluşluk puanı ile bakım yükü puanı arasında negatif; yaşam kalitesinin ağrı, genel sağlık, vitalite, sosyal fonksiyon, emosyonel rol güçlüğü ve mental sağlık düzeyi arasında pozitif ve istatistiksel açıdan anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır (sırasıyla; B=-56,409; B=51,124; B=40,779; B=44,773; B=49,415; B=66,689; B=45,369) (p<0,05). Bakım verme yükü puanı ile yaşam kalitesi fiziksel fonksiyon, fiziksel rol güçlüğü, ağrı, genel sağlık, vitalite, sosyal fonksiyon, emosyonel rol güçlüğü ve mental sağlık düzeyi arasında pozitif yönlü istatistiksel açıdan anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır (sırasıyla; B=-117,492; B=-166,860; B=-219,437; B=169,313; B=-303,550; B=-280,982; B=-311,393; B=-210,758) (p<0.05). Bu sonuçlar doğrultusunda, 65 yaş üstü kırılgan bireylere bakım verenlerde bakıma hazır oluşluk, bakım yükü ve yaşam kalitesi arasında ilişki olduğu söylenebilir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to investigate the relationship between caregiving readiness, caregiving burden, and quality of life among caregivers of frail older individuals using the Actor Partner Interdependence Model (APIM). Totally 65 older adults and 65 caregivers were included to the study. Data were collected using the Edmonton Frail Scale, Caregiver Burden Scale, and Short Form-36 for older adults aged 65 and above, and Caregiver Information Form, Caregiving Readiness Scale, Zarit Caregiver Burden Scale (ZCBS), and Short Form-36 for caregivers. Path analysis was used to analyze the interrelationships among the scales based on the theoretical model of the APIM (Actor Partner Interdependence Model). According to the study findings, the mean scores for the Edmonton Frail Scale, Caregiver Burden Scale, Caregiving Readiness Scale, and Zarit Caregiver Burden Scale were determined to be 9,89 (Q1-Q3: 9-11), 48,84 (Q1-Q3: 34-65), 23,01 (Q1-Q3: 18-29), and 42,56 (Q1-Q3: 28-56) respectively. The mean quality of life score for caregivers was lowest in emotional role functioning (39,49 points) and highest in physical functioning (74,38 points). A statistically significant negative relationship was observed between the frailty and caregiving burden scores (p<0.05). Frailty score was found significantly affect emotional role functioning scores of quality of life negatively (Beta=-5,782) (p<0.05). When the covariance relation was examined, a negative relationship was found between caregiving readiness score and caregiving burden score; however, there were statistically significant positive relationships between quality of life dimensions such as pain, general health, vitality, social functioning, emotional role functioning, and mental health (respectively; B=-56,409; B=51,124; B=40,779; B=44,773; B=49,415; B=66,689; B=45,369) (p<0.05). Caregiving burden score showed statistically significant positive relationships with quality of life dimensions including physical functioning, physical role functioning, pain, general health, vitality, social functioning, emotional role functioning, and mental health (respectively; B=-117,492; B=-166,860; B=-219,437; B=169,313; B=-303,550; B=-280,982; B=-311,393; B=-210,758) (p<0.05). Based on these results, a relationship between caregiving readiness, caregiving burden, and quality of life among caregivers of frail older adults were concluded.
Benzer Tezler
- Aydın ili efeler ilçesi kırsal mahallelerde yaşayan yaşlılarda kırılganlık düzeyi, risk faktörleri ve kırılganlığın sağlık hizmeti kullanımı üzerindeki etkisi
Frailty prevalence and risk factors and effect of frailty on healthcare utilization in elderly people living rural area of efeler district of aydin province
FATMA ÇAKIR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Halk SağlığıAydın Adnan Menderes ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. PINAR OKYAY
- Kognitif kırılganlığı olan alzheimer demanslı ve fiziksel kırılganlığı olan yaşlı bireylerin kinezyofobi, denge, düşme ve yürüme hızlarının karşılaştırılması
Comparison of kinesiophobia, balance, falling and walking speeds of elderly individuals with alzheimer's dementia and physical frailty with cognitive frailty
BEYZA NUR ÇELİK ZENGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Fizyoterapi ve RehabilitasyonKırıkkale ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MERAL SERTEL
- 65 yaş üstü bireylerde kırılganlık ve geriatrik depresyonun aile fonksiyonelliği ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between frailty and geriatric depression with family functionality in individuals over the age of 65
CEMAL KAYGISIZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YASEMİN ÇAYIR
- Aile sağlığı merkezimize kayıtlı 65 yaş üstü bireylerin frail kırılganlık ölçeği ile değerlendirilmesi
Evaluation of individuals over 65 years old registered to our family health center with the frail frailty scale
SERKAN SİNAN AKDAĞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OKCAN BASAT
- Birinci basamakta takip edilen 65 yaş ve üzeri eşi olmayan yaşlılarda ruhsal hastalık riskinin değerlendirilmesi ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin araştırılması
Evaluation of the risk of mental illness in elderly individuals aged 65 and over without a spouse followed in primary care and investigation of its effect on quality of life
EMİNE ARI KÜTÜK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KENAN TOPAL