Geri Dön

Dilbilimsel labirenti çevirmek: James Joyce'un Ulysses'inin Türkçe çevirilerinin Toury'nin erek odaklı kuramı ışığında incelenmesi

Translating the linguistic labyrinth: Analysing the Turkish translations of James Joyce's Ulysses in the light of Toury's reach-oriented theory

  1. Tez No: 878087
  2. Yazar: DENİZ KAHRAMAN
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EYÜP ZENGİN
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Mütercim-Tercümanlık, Translation and Interpretation
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2024
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sakarya Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Çeviribilim Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışma, yirminci yüzyılın en önemli romanı olarak görülmüş, James Joyce'un başyapıtı Ulysses'in üç ayrı Türkçe çevirisini Toury'nin erek odaklı kuramı çerçevesinde incelemektedir. Modernizme yön veren ve yazıldığı günden bugüne birçok farklı dile çevrilen roman, bilinçakışı tekniği ve biçimcilikle dikkat çekmektedir. Joyce'un farklı dillere olan hâkimiyeti, icat ettiği kendine has kelimeleri, dili deneysel bir biçimde kullanımı ve romanında yer verdiği motifler göz önünde bulundurulduğunda, çeviri sonuçlarının oldukça farklı olacağı varsayılmıştır. Çalışma kapsamında, söz konusu romanın Nevzat Erkmen (1996), Armağan Ekici (2012) ve Fuat Sevimay (2019) çevirileri incelenmiştir. Çalışmanın amacı, Gideon Toury'nin Erek Odaklı Kuramı doğrultusunda çevirmenlerin, her bir çeviriden seçilen 45'er örneğin çevirisinde kaynak veya erek kültür normları arasında hangi kutba yakın durduğunu belirlemektir. Toury (2012), kaynak kültür normlarına yakın çeviriyi“yeterli”görürken, erek kültür normlarına yakın çeviriyi ise“kabul edilebilir”görmektedir. Nabokov'un (2023), Joyce'un üslubuyla ilgili öne sürmüş olduğu görüş, 45 örneğin seçiminde belirleyici olmuştur. Örnekler karşılaştırılmalı olarak incelenmiş ve bu çeviri incelemelerinin sonucunda en erek odaklı çeviriyi Fuat Sevimay'ın yapmış olduğu, Erkmen'in Sevimay'a nazaran daha az kez erek normlara yakın durduğu, yine de erek odaklı bir çeviri sunduğu görülmüştür. Ekici'nin ise kaynak kültür ve erek kültür normlarını ön planda tutmak noktasında birbirine oldukça yakın davranışlar sergilediği, yine de daha çok erek normlara bağlı kaldığı sonucuna varılmıştır.

Özet (Çeviri)

This study analyses three different Turkish translations of James Joyce's masterpiece Ulysses, regarded as the most important novel of the twentieth century, within the framework of Toury's target-oriented theory. The novel, which shaped modernism and has been translated into many different languages since the day it was written, draws attention with its stream-of-consciousness technique and formalism. Considering Joyce's command of different languages, the unique words he invented, his experimental use of language and the motifs he included in his novel, it is assumed that the translation results will be quite different. Within the scope of the study, the translations of the novel by Nevzat Erkmen (1996), Armağan Ekici (2012) and Fuat Sevimay (2019) were analysed. The aim of the study is to determine which pole the translators stand close to between source and target culture norms in the translation of 45 samples selected from each translation in line with Gideon Toury's Reach-Oriented Theory. Toury (2012) considers translation close to source culture norms as“adequate”, while translation close to target culture norms as“acceptable”. Nabokov's (2023) view on Joyce's style was decisive in the selection of 45 examples. The samples were analysed comparatively and as a result of these translation analyses, it was seen that Fuat Sevimay made the most target-oriented translation, Erkmen was less close to the target norms than Sevimay, but still presented a target-oriented translation. On the other hand, it was concluded that Ekici exhibited rather similar behaviours in terms of prioritising the norms of the source culture and the target culture, but still adhered to the target norms more.

Benzer Tezler

  1. Milli Eğitim Bakanlığı okul öncesi eğitim programına uyarlanmış GEMS (great explorations in math and science) fen ve matematik programının anaokuluna devam eden altı yaş grubu çocukların kavram edinimleri ve okula hazır bulunuşluk düzeyleri üzerindeki etkisinin incelenmesi

    Concept acquisition and the effectiveness of the GEMS (great exploration in math and science) science and mathematics program adapted to the ministry of education pre-school education program in preparing six year old kindergarten students for primary education

    REYHAN SARITAŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2010

    Eğitim ve ÖğretimGazi Üniversitesi

    Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. Z. FULYA TEMEL

  2. Dilbilimsel model, Claude Levi-Straus ve yapısalcılık

    Başlık çevirisi yok

    İSMET EMRE IŞIK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1994

    DilbilimMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi

    Sosyoloji Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ALİ AKAY

  3. Dilbilimsel tefsir ve Kur'an'ı anlamaya katkısı (Hicri İlk Üç Asır)

    Linguistic tafseer and its contribution towards understanding the Qur?an, (First three centuries after Hijrah)

    MUSTAFA KARAGÖZ

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2009

    DinErciyes Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. CELAL KIRCA

  4. Dilbilimsel steganografi yöntemleri üzerine bir araştırma

    A research on linguistic steganography methods

    ÇAĞDAŞ DERELİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2010

    Bilim ve TeknolojiEge Üniversitesi

    Uluslararası Bilgisayar Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)

    PROF. DR. MEHMET EMİN DALKILIÇ

  5. Dilbilimsel tefsirlerde kıraatlere yaklaşım

    Aproaches to the qiraat (the variant readings of the Quran) in the linguistic commentaries

    ALİ TEMEL

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    DinAnkara Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HALİS ALBAYRAK