Çevirimiçi alışveriş bağımlılığının reddedilme duyarlılığı, kendilik algısı ve sosyal medya kullanımıyla ilişkisinin incelenmesi
Examining the relationship between online shopping addiction and rejection sensitivity, self-perception and social media use
- Tez No: 880344
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZAFER TAPANCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Çevrimiçi alışveriş bağımlılığı, Reddedilme duyarlılığı, Kendilik algısı, Sosyal medya kullanımı, Online shopping addiction, Rejection sensitivity, Self-perception, Social media use
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Kent Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde sosyal medya kullanımının artmasıyla birlikte bireylerin çevrimiçi alışveriş alışkanlığı kazanması ve bu durumun bir bağımlılık haline gelmesi yapılan araştırmalara sıklıkla konu olmaktadır. Artan sosyal medya kullanımı ve çevrimiçi alışveriş düzeyi bireylerin kendilik algısını ve kabul edilir olma isteklerini de etkileyebilmektedir. Bu araştırma, çevirimiçi alışveriş bağımlılığının reddedilme duyarlılığı, kendilik algısı ve sosyal medya kullanımıyla ilişkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Aynı zamanda araştırma değişkenlerine ait veriler cinsiyet, eğitim düzeyi, çalışma durumu, katılımcıların en sık kullandıkları sosyal medya platformu, aylık çevrimiçi alışveriş tutarları, sosyal medyada paylaşım sıklığı, günlük çevrimiçi alışveriş süreleri ve bir günde sosyal medyada geçirdikleri süreye göre karşılaştırıldı. Araştırmanın örneklemini 18-50 yaş arası 308 birey oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak Sosyodemografik Veri Formu, Kompulsif Çevrimiçi Satın Alma Ölçeği, Sosyal Karşılaştırma Ölçeği, Yetişkin Reddedilme Duyarlılığı Ölçeği ve Sosyal Medya Kullanımı Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen verilere göre kompulsif çevrimiçi satın alma ile reddedilme duyarlılığı, sosyal karşılaştırma, süreklilik, yetkinlik ve sosyal medya kullanımı toplam düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır(p<0.05). Reddedilme duyarlılığı ile sosyal karşılaştırma arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır(p<0.05). Kendilik algısı ve sosyal medya kullanımının katılımcıların cinsiyetlerine göre anlamlı bir farklılık gösterdiği saptanmıştır(p<0.05). Kendilik algısının katılımcıların eğitim düzeylerine göre istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık gösterdiği saptanmıştır(p<0.05). Kompulsif çevrimiçi satın alma düzeyinin katılımcıların çalışma durumlarına göre anlamlı bir farklılık gösterdiği saptanmıştır(p<0.05). Kompulsif çevrimiçi satın alma, reddedilme duyarlılığı, sosyal medya kullanım düzeylerinin çevrimiçi alışveriş harcama tutarlarına göre anlamlı bir farklılık gösterdiği saptanmıştır(p<0.05). Reddedilme duyarlılığı; sosyal medya kullanım düzeylerinin sosyal medyadaki paylaşım sıklıklarına göre anlamlı bir farklılık gösterdiği saptanmıştır(p<0.05). Kompulsif çevrimiçi satın alma ve reddedilme duyarlılığı düzeylerinin katılımcıların günlük çevrimiçi satın alma sürelerine göre anlamlı bir farklılık gösterdiği saptanmıştır(p<0.05). Reddedilme duyarlılığı, sosyal karşılaştırma ve sosyal medya kullanım düzeylerinin katılımcıların bir günde sosyal medyada geçirdikleri sürelere göre anlamlı bir farklılık gösterdiği saptanmıştır(p<0.05). Araştırmadan elde edilen veriler ve analiz sonuçları ilgili literatür kapsamında tartışıldı ve gelecek araştırmalar için çeşitli önerilerde bulunuldu.
Özet (Çeviri)
Today, with the increase in social media use, individuals have gained an online shopping habit and this situation has become an addiction, which is frequently the subject of research. Increasing social media use and online shopping levels can also affect individuals' self-perception and desire to be accepted. This research was conducted to examine the relationship between online shopping addiction and rejection sensitivity, self-perception and social media use. At the same time, the data of the research variables were compared according to gender, education level, employment status, the social media platform most frequently used by the participants, monthly online shopping amounts, frequency of sharing on social media, daily online shopping times and the time spent on social media in a day. The sample of the research consists of 308 individuals between the ages of 18-50. Sociodemographic Data Form, Compulsive Online Buying Scale, Social Comparison Scale, Adult Rejection Sensitivity Scale and Social Media Use Scale were used as data collection tools. According to the data obtained from the research, a significant relationship was found between compulsive online buying and rejection sensitivity, social comparison, continuity, competence and social media usage total levels (p<0.05). A significant relationship was found between rejection sensitivity and social comparison (p<0.05). It was found that self-perception and social media usage showed a significant difference according to the gender of the participants (p<0.05). It was found that self-perception showed a statistically significant difference according to the education level of the participants (p<0.05). It was found that the level of compulsive online buying showed a significant difference according to the working status of the participants (p<0.05). It was found that compulsive online buying, rejection sensitivity, social media usage levels showed a significant difference according to the amount of online shopping expenditures (p<0.05). Rejection sensitivity; It was found that social media usage levels showed a significant difference according to the sharing frequency on social media (p<0.05). It was found that compulsive online buying and rejection sensitivity levels showed a significant difference according to the daily online purchasing duration of the participants (p<0.05). It was determined that rejection sensitivity, social comparison and social media usage levels showed a significant difference according to the time the participants spent on social media in a day (p<0.05). The data obtained from the research and the analysis results were discussed within the scope of the relevant literature and various suggestions were made for future research.
Benzer Tezler
- Borderline kişilik özellikleri ile harcama ve çevrimiçi alışveriş bağımlılığı arasında reddedilme duyarlılığının aracı rolü
The Mediating role of rejection sensitivity between borderline personality traits, spending and online shopping addiction
FATİMA AHMADOVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYDEH FARAJİ
- Parayla saadet olur mu?: Kompulsif çevrimiçi satın alma davranışıyla ilgili değişkenlerin incelenmesi ve Bergen Alışveriş Bağımlılığı Ölçeği'nin Türkçe uyarlanması
Can many buy happiness? Investigation of variables related compulsive online buying behavior and adaptation of Bergen Shopping Addiction Scale to the compulsive online shopping behavior
YASEMİN BOZDAĞ TÜRKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZDEN YALÇINKAYA ALKAR
- Sosyal medya kullanımı ve çevrimiçi alışveriş bağımlılığının sosyal hizmet bağlamında ilişkiselliğinin değerlendirilmesi
An evaluation of the interrelationship between social media use and online shopping addiction in the context of social work
ALEYNA BAYKAN BANDIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sosyal HizmetBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLSÜM KORKUT
- Çevrimiçi alışveriş bağımlılığı ölçeğinin Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
Turkish validity and reliability of the online shopping addiction scale
TUĞBA KARTAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YASEMİN ÇAYIR
- Yetişkinlerde çevrimiçi alışveriş bağımlılığı ile psikolojik belirtiler arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between online shopping addiction and psychological symptoms in adults
AYŞEGÜL ÖZÖREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH BAL