Sağlık okuryazarlığı ile egzersiz inancı arasındaki ilişki ve etkileyen faktörler
The relationship between health literacy and exercise beliefs and affecting factors
- Tez No: 907236
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ELİF ATEŞ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Sağlık Okuryazarlığı, Sağlık İnanç Modeli, Egzersiz, Fiziksel İnaktivite, Health Literacy, Health Belief Model, Exercise, Physical Inactivity
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: 59
Özet
Amaç: Düzenli ve yaşa uygun fiziksel aktivite sağlıklı yaşam için temel unsurlardan biridir ve tüm bireylere sosyal, fiziksel ve zihinsel faydalar sağlar. Tüm dünyada kılavuzlarda tavsiye edilen fiziksel aktivite düzeylerinin karşılanmadığını gösteren çalışmalar vardır. Sağlık okuryazarlığı kişilerin sağlık bilgilerine ulaşmasını ve anlayıp kullanmasını sağlayan bilişsel ve sosyal becerilerdir. Egzersiz Sağlık İnanç Modeli Ölçeği ile eşzamanlı Sağlık Okuryazarlığı düzeylerine bakılması, egzersize yönelik tutumları ölçerken kişilere eksik davranışlarında farkındalık, kontrol etme ve değiştirme imkânı sağlayabilir, hekimler için de bilgi eksikliğini tespit ve giderme çalışmalarına yön verebilir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel analitik bir çalışma olan çalışmamızda yüz yüze görüşme tekniği ile araştırmacılar tarafından hazırlanan sosyodemografik bilgiler anketi, Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 ve Egzersiz Sağlık İnanç Modeli Ölçeği'nden oluşan 67 soruluk bir anket formu Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı ve Ortahisar Beşirli 51 No'lu Eğitim Aile Hekimliği Birimi polikliniklerine Ocak 2024 - Mart 2024 tarihleri arasında başvuran hastalardan/bireylerden gönüllü her birey seçilerek uygulanmıştır. Örneklem hacmi 365 olarak hesaplanmış olup çalışmaya 18-65 yaş arası sağlık çalışanı olmayan her birey dahil edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %45,6 (n=166)'ini erkekler oluşturmaktayken, %48,1 (n=175)'i üniversite mezunuydu, %53,6 (n=194) katılımcının egzersiz yapmadığı görüldü. Katılımcıların %19,80'i yetersiz (n=72), %41,20'si sorunlu sınırlı (n=150), %21,40'ı yeterli (n=78), %17,60'ı mükemmel (n=64) sağlık okuryazarlığına sahipti. Sağlık okuryazarlığı indeks skoru arttıkça bireylerin egzersiz sağlık inancına ait alt boyut puan ortalamalarının [genel sağlık değerleri (p=0,004), egzersiz yararlarının, egzersiz maliyetinin önüne geçtiğiyle alakalı inançları (p=0,04), egzersiz yapmanın hastalık riskini (tehditleri) azalttığı inançları (p=0,01) ve egzersiz yapmamanın ciddiyeti hakkındaki inançları (p=0,01)] istatistiksel açıdan anlamlı olarak arttığı tespit edildi. Sonuç: Sağlık okuryazarlığı seviyesi olması gerekenden düşük bulunan ve sağlık okuryazarlığı düzeyi arttıkça bireylerin egzersiz sağlık inançlarının anlamlı olarak arttığı sonucuna vardığımız çalışmamızın koruyucu hekimlik kapsamında bireylere sağlıklı tutum ve davranışlar kazandırmak adına hekimlere yol gösterici olabileceğini düşünmekteyiz.
Özet (Çeviri)
Aim: Regular and age-appropriate physical activity is one of the essential components of a healthy lifestyle and provides social, physical, and mental benefits to all individuals. Studies show that the recommended levels of physical activity outlined in guidelines worldwide are unmet. Health literacy refers to the cognitive and social skills that enable individuals to access, understand, and use health information. Examining health literacy levels in conjunction with the Exercise Health Belief Model Scale can raise awareness of individuals' missing behaviors, allowing them to control and change those behaviors while also guiding physicians in identifying and addressing knowledge gaps. Method: In our cross-sectional analytical study, a 67-item questionnaire consisting of a sociodemographic information survey prepared by researchers, the Turkey Health Literacy Scale-32, and the Exercise Health Belief Model Scale was administered to voluntary individuals visiting the Family Medicine Polyclinics of the Department of Family Medicine at Karadeniz Technical University and Ortahisar Beşirli Education Family Medicine Unit between January 2024 and March 2024. The sample size was calculated to be 365, and the study included all individuals aged 18-65 who were not health professionals. Results: Participants were composed of 45.6% (n=166) males, 48.1% (n=175) were university graduates, and it was observed that 53.6% (n=194) of the participants did not engage in exercise. Among the participants, 19.80% had insufficient health literacy (n=72), 41.20% had problematic limited health literacy (n=150), 21.40% had adequate health literacy (n=78), and 17.60% had excellent health literacy (n=64). As the health literacy index score increased, it was found that the average sub-dimension scores related to individuals exercise health beliefs [general health values (p=0.004), beliefs that the benefits of exercise outweigh the costs (p=0.04), beliefs that exercise reduces disease risk (threats) (p=0.01), and beliefs about the severity of not exercising (p=0.01)] significantly increased. Conclusion: We believe that our study, which demonstrates that the level of health literacy is lower than it should be and that individuals' exercise health beliefs significantly increase as their health literacy level rises, can serve as a guide for physicians in imparting healthy attitudes and behaviors to individuals within the scope of preventive medicine.
Benzer Tezler
- Hipertansif bireylerde farklı telerehabilitasyon uygulamalarının etkinliğinin incelenmesi
Investigation of the effectiveness of different telerehabilitation applications in hypertensive individuals
BEYZA NUR DURUKAN
Doktora
Türkçe
2024
Fizyoterapi ve RehabilitasyonHacettepe ÜniversitesiKardiyopulmoner Fizyoterapi Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EBRU ÇALIK KÜTÜKCÜ
- Fitness salonlarını tercih eden bireylerin e-sağlık okuryazarlığı ile egzersizde davranışsal düzenlemeleri arasındaki ilişki
The relationship between e-health literacy and behavioral regulations in exercise of individuals who prefer fitness centers
CEM ERDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
SporNişantaşı ÜniversitesiAntrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESEN KIZILDAĞ KALE
- Diz osteoartritli hastalarda sağlık okuryazarlığı düzeyi ile fizik tedavi ve rehabilitasyon uygulamalarının kullanımı ve tedaviden faydalanmanın ilişkisi
The relationship between health literacy level with utilization ofphysical treatment applications and self experienced benefit in patients with the Knee Osteoarthritis
MEHMET AKİF CILA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Fiziksel Tıp ve RehabilitasyonBursa Uludağ ÜniversitesiFiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LALE ALTAN İNCEOĞLU
- Trakya Üniversitesi'nin merkez ilçedeki birimlerinde çalışan personelin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasındaki ilişki
The relationship between health literacy levels and healthy lifestyle behaviors of staff working in the central district units of Trakya University
İREM NUR TAMİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Halk SağlığıTrakya ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GALİP EKUKLU
- Erzurum' da aile sağlığı merkezlerine başvuran kadınlarda sağlık okuryazarlığı ve ilişkili faktörler
Health literacy and related factors in women applying to family health centers in Erzurum
FATMA DOĞANER