Okul öncesi çocuklarda işlevsel olmayan ebeveynlik tutumlarının ve bakım veren işlevselliğinin ekran kullanımı ve sosyal iletişim sorunları üzerindeki etkisinin incelenmesi
The impact of parenting attitudes and caregiver functioning on the relationship between screen use and social communication problems in preschool children
- Tez No: 911583
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MAHMUT CEM TARAKÇIOĞLU
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Ekran Suresi, Sosyal, ileticim. Okul Oncesi Cocuk, Otizm Spektrum Bozukluğu, Autism spectrum Disorder, Child, preschool. Screen Time, Social Communication
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Cerrahpaşa Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Dijital medya kullanımı son yıllarda giderek artmakta ve çocukların fiziksel ve ruhsal gelişiminde etkileri olduğu bilinmektedir. Bu çalışmanın amacı erken dönem dijital medya kullanımının sosyal iletişim sorunları ile olan ilişkisi ve bu ilişkiye ebeveyn tutum ve işlevselliğinin moderasyon etkisinin incelenmesidir. Yöntem: Çalışmaya 18-36 ay arasında 162 çocuk ve ebeveyni dahil edilmiştir. Katılımcılar OSB, gelişimsel gerilik ve tipik gelişim grubu olmak üzere üç grupta incelenmiştir. Sosyal iletişim sorunlarını değerlendirmek üzere klinik görüşme yapılmış ve Rapid Interactive Screening Test for Autism in Toddlers (RITA-T) uygulanmıştır. Ebeveynler, Sosyodemografik Veri ve Dijital Medya Kullanım Formu, Ebeveynlik Ölçeği ve Weiss İşlevsellikte Bozulma Ölçeği (WİBÖ) doldurmuştur. Ebeveynlik Ölçeği iç tutarlılığı düşük bulunduğundan ileri analizlere dahil edilmemiştir. Bulgular: Katılımcıların günlük ortalama 2.72 (S = 0.96) saat ekrana maruz kaldığı tespit edilmiştir. Atipik gelişim gösteren iki grubun dijital medya kullanım sürelerinin tipik gelişim gösteren gruba kıyasla daha fazla olduğu gösterilmiştir. Katılımcıların dijital medya kullanımına başladıkları yaş düştükçe ve günlük dijital medya kullanım süresi arttıkça RITA-T toplam puanları artış göstermektedir. Sosyal iletişim sorunlarını açıklamada en önemli sosyodemografik yordayıcıların çocuğun cinsiyeti ile sosyoekonomik düzey olduğu, dijital medya kullanımına ilişkin en önemli yordayıcıların ise ekran süresi ile ebeveynin olumsuz etki algısı olduğu tespit edilmiştir (ΔR2=0,27, p<0,001). Ebeveyn işlevselliğinin moderasyon etkisi gösterilememiştir. Sonuç: Tanıdan bağımsız olarak dijital medya kullanım süresi ile sosyal iletişim sorunları arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Sosyal iletişim sorunlarının incelenmesinde ekran süresinin yanında, cinsiyet, sosyoekonomik düzey ve ebeveynlerin ekran kullanımıyla ilgili olumsuz algılarının da göz önünde bulundurulması bu çok boyutlu ilişkiyi anlama açısından faydalı olabilir.
Özet (Çeviri)
Aim: Digital media use has increased significantly in recent years, and its effects on children's development are well recognized. This study investigates the relationship between early digital media use and social communication problems, along with the moderating effect of parental attitudes and functioning. Material and Method: A total of 162 children aged 18-36 months and their parents participated. Participants were categorized into three groups: Autism Spectrum Disorder (ASD), developmental delay, and typical development. Social communication problems were assessed through clinical interviews and the Rapid Interactive Screening Test for Autism in Toddlers (RITA-T). Parents completed the Sociodemographic and Digital Media Use Questionnaire, Parenting Scale, and Weiss Functional Impairment Rating Scale (WFIRS). Parenting Scale was excluded from further statistical analyses due to low internal consistency. Results: Participants were found to have an average daily screen exposure of 2.72 hours (SD = 0.96). The two atypical development groups showed higher digital media usage compared to the typical development group. RITA-T scores increased with earlier digital media exposure and longer use. Sociodemographic predictors of social communication problems were child's gender and socioeconomic status, while digital media use predictors were screen time and parental perceptions of its negative impact (ΔR²=0.27, p<0.001). The moderating effect of parental functioning was not demonstrated. Conclusion: A significant relationship was found between digital media use duration and social communication problems, regardless of child's diagnosis. To better understand this relationship, factors like gender, socioeconomic status, and parents' negative perceptions of screen use should be considered along with screen time.
Benzer Tezler
- Insight to mothers' experiences regarding their own and their children's emotion regulation difficulties: A qualitative study in Turkey
Annelerin duygu regülasyonu zorlukları: Türkiye'de niteliksel bir çalışma
ESRA İŞÇİMENLER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Psikolojiİstanbul Bilgi ÜniversitesiKlinik Psikoloji Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP MAÇKALI
- Bilgisayarsız kodlama etkinliklerinin okul öncesi öğrencilerinin problem çözme, bilgi işlemsel düşünme ve temel süreç becerilerine etkisi
The effect of unplugged coding activities on preschool students' problem solving, computational thinking and basic process skills
MERAL ARDIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEZİH ÖNAL
- 60 aylık çocuklarda dijital öykü tekniğiyle hikâye okumanın çocukların dünyanın hareketi ve sonuçlarına ilişkin düşünce biçimleri üzerindeki etkisinin incelenmesi
An investigation of the effect of digital storytelling-based story reading on 60-month-old children's ways of thinking about the earth's motion and its consequences
BÜŞRA ATILGAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİRSEN EKİNCİ
- Felsefi sağaltım yaklaşımlarının gelişimsel ve önleyici psikoloji uygulamalarında kullanılması
Using philosophical treatment approaches in developmental and preventive psychology applications
FÜSÜN ORUÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ARZU SOMAY
- APA (Amerikan Psikoloji Derneği) kitaplarının iyi oluş ve çocuk hakları bağlamında incelenmesi
Examination of APA (American Pyschological Association) books in the context of well-being and children's rights
MELTEM GÜNDOĞDU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimTrakya ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞENAY BULUT PEDÜK