Onkoloji hastalarında E-sağlık okuryazarlığı ve kanser gereksinimlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of E- health li̇teracy and cancer requirements in oncology pati̇ens
- Tez No: 912179
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA BAŞAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, İç Hastalıkları, Nursing, Internal diseases
- Anahtar Kelimeler: e-sağlık okuryazarlığı, hemşire, kanser gereksinimleri, onkoloji, hasta, e-health literacy, nurse, cancer needs, oncology
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırma onkoloji hastalarının e-sağlık okuryazarlık durumlarını ve kanser gereksinimlerini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Bu araştırma Erzurum Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesi Ayaktan Kemoterapi Merkezi'nde, araştırmaya dâhil edilme kriterlerine uyan 364 hasta ile yürütülmüştür. Araştırma verileri 01.09.2023-01.05.2024 tarihleri arasında toplanmıştır. Verilerin toplanmasında“Kişisel Bilgi Formu, E-Sağlık Okuryazarlık Ölçeği ve Kanser Gereksinimleri Ölçeği Kısa Formu”kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde parametrik testler, t-testi, tek yönlü varyans analizi ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların %53.6'sı kadın, %77.5'i evli, %38.7'si lise mezunu, %38'i ev hanımı ve %72'si il merkezinde yaşamaktadır. Katılımcıların %62.4'nün herhangi bir kronik hastalığı olmadığı, %25.5'inin gastrointestinal kanser tanısı aldığı, %77.5'inin tanı süresinin 1-10 yıl arasında olduğu ve %58.5'inin hastalığıyla ilgili internetten araştırma yaptığı belirlenmiştir. Kanser Gereksinimleri Ölçeği'nden alınan ortalama puanlar;“psikolojik”alt boyutunda 39.01±13.07,“kişiler arası iletişim”alt boyutunda 42.08±14.36“sağlık bilgisi”alt boyutunda 38.24±14.06,“hasta bakımı ve destek”alt boyutunda 34.65 ±13.23,“fiziksel ve günlük yaşam”alt boyutunda 33.79±13.47 ve ölçeğin toplamında 38.48±11.10 olarak bulunmuştur. E-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ortalama puanı ise 2.95±1.11 olarak belirlenmiştir. Onkoloji hastalarının kanser gereksinimleri ile e-sağlık okuryazarlığı arasında“kişiler arası iletişim”ve“sağlık bilgisi”alt boyutlarına ilişkin puan ortalamaları arasında orta düzeyde;“psikolojik”,“hasta bakımı ve destek”ve“fiziksel ve günlük yaşam”alt boyutları ortalama puanları arasında düşük düzeyde, negatif ve istatiksel olarak anlamlı bir ilişki vardır (p<0.05). Sonuç: Araştırma sonucunda çalışmaya dâhil edilen onkoloji hastalarının e-sağlık okuryazarlıkları durumunun düşük düzeyde ve kanser gereksinimlerinin orta düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Onkoloji hastalarında e-sağlık okuryazarlık düzeyi arttıkça kanser gereksinimlerinin azaldığı belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
Aim: This research was conducted to evaluate the e-health literacy status and the cancer needs of the oncology patients. Materials and Methods: This research was conducted in Erzurum Atatürk University Research Hospital Out-patient Chemotherapy Center with 364 patients who met the inclusion criteria. The data of the research was collected between the dates of 01.09.2023 and 01.05.2024.“Personal Information Form, E-Health Literacy Scale and Cancer Needs Scale Short Form”were used while collecting the data. Parametric tests, t-test, one-way analysis of variance and Pearson correlation analysis were used to evaluate the data. Results: 53.6% of the participants are women, 77.5% of the participants are married, 38.7% of the participants are high school graduates, 38% of the participants are housewives and 72% of the participants live in the city center. It was determined that 62.4% of the participants did not have any chronic diseases, 25.5% were diagnosed with gastrointestinal cancer, 77.5% had a diagnosis period between 1 and10 years, and 58.5% of the participants did research on their disease on the internet. Mean scores from the Cancer Needs Scale; 39.01±13.07 in the“psychological”sub-dimension, 42.08±14.36 in the“interpersonal communication”sub-dimension, 38.24±14.06 in the“health information”sub-dimension, 34.65±13.23 in the“patient care and support”sub-dimension, and 33.79±13.47 in the“physical and daily life”sub-dimension, and the total of the scale was 38.48±11.10. The mean score of the E-Health Literacy Scale was determined as 2.95±1.11. Between the cancer needs of oncology patients and e-health literacy, the mean scores for the“interpersonal communication”and“health information”sub-dimensions are at a moderate level; There is a low, negative and statistically significant relationship between the mean scores of the“psychological”,“patient care and support”and“physical and daily life”sub-dimension (p<0.05). Conclusions: As a result of the research, it was concluded that the e-health literacy level of the oncology patients included in the study was at a medium level and cancer needs were at a moderate level. It has been determined that as the level of e-health literacy increases in oncology patients, their cancer needs decrease.
Benzer Tezler
- Onkoloji hastalarının E-sağlık okuryazarlıkları ile öz yeterlilik durumları arasındaki ilişki
The relationship between e-health literacy and self-efficacy of oncology patients
HACER CEREN ARIKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
HemşirelikAcıbadem Mehmet Ali Aydınlar ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ VİLDAN KOCATEPE
- Kanser hastalarında sağlık okuryazarlığı ve hastalık algısı ilişkisi
Başlık çevirisi yok
EMİNE ÖZTOSUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Halk Sağlığıİstanbul Medeniyet ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. IŞIL MARAL
- Üniversite hastanesinin onkoloji kliniğinde tedavi gören kanser hastalarında sağlık okuryazarlığı ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between health literacy and quality of life in cancer patients treated in the oncology clinic of a university hospital
MUHAMMET EMİN AYIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
HemşirelikHasan Kalyoncu ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEZER AVCI
- Hematolojik kanser hastalarında sağlık okuryazarlığının hastalık algısı üzerindeki etkisi
The effect of health literacy on illnes perception in hematologic cancer patients
ELANUR MUTİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HemşirelikErzurum Teknik ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE GÜROL
- Meme kanseri hastalarında sağlık okuryazarlığının hastalık öz yönetimine etkisinin belirlenmesi
Determining the effect of health literacy on disease self-management in breast cancer patients
RUMEYSA BAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Halk SağlığıAtatürk ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLEK KILIÇ
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLNAZ ATA