(دفع الاعتراضات علی حاشية الكشاف للتفتازاني، لأحمد بن يحيى المعروف بالحفيد (ت.916/1510) من مسألة تعدية الفعل حتى آخر الكتاب: دراسةً
Ahmed b. Yahya'nın (916/1510) kaleme aldığı“Def'u'l-İtirâz Alâ Haşiyeti'l-Keşşâf li Taftazânî”adlı eserin tahkik ve tahlili (Müteaddi fiil başlığından kitabın sonuna kadar)
- Tez No: 914166
- Danışmanlar: PROF. DR. SÜLEYMAN PAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Belirtilmemiş.
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Arapça
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Ahmed b. Yahyâ bilinen ismiyle et-Taftazânî' nin torunu el-Herevî' nin Def'u'l-'İtirâz alâ Hâşiyeti'l-Keşşâf li'l-Taftazânî eserinin Müteaddi Fiil başlığından eserin son kısmına kadar olan bölümlerinin tahkik ve incelemesini konu edinmektedir. Ahmed b. Yahyâ' nın Def'u'l-'İtirâz alâ Hâşiyeti'l-Keşşâf li'l-Taftazân eseri, dedesi Sa'd et-Taftazânî' nin Zemahşerî' nin el-Keşşâf kitabına yazdığı haşiyeye er-Râzî, eş-Şerîf elCürcânî, et-Tîbî gibi alimlerin yazdıkları reddiyeler üzerine verdiği cevapları içeren en önemli lugavî tefsirlerden birisidir. Ayrıca eser, başka şerhlerde bulunmayan tefsîri ve mantıkî görüşleri, lugavî incelikleri, kıymetli tercihâtlar ve reddiyeleri içermesi bakımından da önemli bir eserdir. Çalışmada, Türkiye'de bulunan iki yazma nüsha esas alınmıştır. Bu çalışma da Sa'd et-Taftazânî ve torunu aynı zamanda eserin müellifi olan elHerevî'nin hayatı ve ilmi şahsiyetleri incelenirken tasvîr-tarihi bir yöntem benimsenmiştir. Tahkik edilen bölümde ise karşılaştırma, mukabele ve ta'lik -açıklamayöntemleri takip edilmiş; metin yazıya geçirilmiş, nüshalar arasında karşılaştırma yapılmış, haşiyeler arasındaki farklılıklar gösterilmiş ve eser içerisinde nakledilen görüşler asıl kaynaklarına nispet edilmiştir. Çalışma sonucunda ulaşılan temel bulgular arasında şunlar öne çıkmaktadır; müellif Ahmed b. Yahyâ el-Herevî'nin dedesi et-Taftazânî' nin el-Keşşâf'ın haşiyesine yöneltilen itirazları tespit etme ve bu itirazları mantîki bir üslupla çürütme konusundaki ilmî bir yetkinlik sergilediği görülmektedir. Birçok meselede Şerîf el-Cürcânî'nin görüşlerini tercih etmiş, Taftazânî' nin el-Keşşâf şerhindeki görüşlerini, Şerhu'l-Makâsıd gibi diğer eserlerinde ortaya koyduğu yaklaşımlarla karşılaştırarak bu görüşler arasından daha isabetli olanını seçmiştir. Ayrıca İbn Hişâm'ın el-Muğnî'deki tercihlerini ve Razî elİsterâbâdî' nin bu görüşlere muvafakatını belirtmiş ve tercihlerini el-Fâzıl el-Yemenî, elCürcânî, et-Tîbî gibi muhakkık alimlerin görüşleriyle desteklemiştir. Eserde ele alınan itikadi meseleler hakkında Mu'tezîle'ye göre aklın hüsn ve kubuhu idrak edebilmesi sebebiyle Allah üzerine sevap ve cezanın vacip olduğu görüşü ile Eş'arîler'e göre sevap ve cezanın ialhi iradeye bağlı olduğu, hüsn ve kubuhun şer'î kabul edildiği yaklaşım ele alınmıştır. Ayrıca Ehl-i Sünnet'in, fiilin yaratılmasının Allah'a ait olduğu, kula ise kudreti ve sonradan meydana gelen iradesiyle sadece“kesb”nispet edildiği görüşü benimsenmiş buna karşı Mu'tezîle ise kulun kudretini fiilin yaratıcısı olarak kabul eden anlayışı savunmuştur. Bununla birlikte müellif, Ehl-i Sünnet alimlerinin çoğunluğunun görüşü doğrultusunda küçük ve büyük günahların tamamının ilahi meşîet kapsamında bulunduğunu, bu günahların affının zorunlu olmadığını savunmuştur. Ayrıca tövbe olmaksızın büyük günahlara ilişkin tehdidin mutlaka uygulanması gerektiğini ileri süren Mu'tezilî görüşlere ise reddiyede bulunmuştur.
Özet (Çeviri)
This scholarly thesis deals with the study and verification of the book Daf'u al-I'tiradat 'ala Hashiyat al-Kashshāf lil-Taftazānī by Ahmad ibn Yahya, known as al-Hafid (d. 916 AH / 1510 AD), from the beginning of the book to the issue of the openings of the surahs (Fawatih al-Suwar). The book is considered one of the most important linguistic commentaries, in which the author presents responses to the objections of al-Mawla alRazi, al-Sharif al-Jurjānī, al-Tibi, and others to his grandfather Sa'd al-Taftazānī in his commentary on al-Zamakhsharī's al-Kashshāf. The importance of the book also stems from its inclusion of valuable interpretive and logical opinions, linguistic subtleties, refutations, and justifications that are not found in other commentaries. To verification, two manuscripts in Turkey were relied upon. The study followed the descriptive historical method when researching the personal and scholarly biography of Sa'd al-Taftazānī and his grandson al-Harawi, the author of the book. The study also followed the method of comparison, collation, and commentary in the verified section, by copying the text, comparing its versions, recording the differences in the footnotes, and attributing the texts and statements to their sources. The study led to a set of conclusions, most notably: the vast culture that distinguished the author through the abundance of sources he referred to and his skill in presenting objections, responding to them, reconciling opinions, and making justifications. As well as the author's tendency to favor the opinion of al-Sharif al-Jurjānī in some matters, such as the issue of not considering the Basmalah (the phrase“In the name of God, the Most Gracious, the Most Merciful”) as one of the verses of the Qur'an. Likewise, in presenting the statements of his grandfather Sa'd al-Taftazānī, he did not confine himself to his commentary on alKashshāf only, but also referred to his other books, such as Sharh al-Maqasid, and chose the most correct opinion from them. He also mentioned the choices of Ibn Hisham in alMughni and then mentioned the agreement of al-Radi al-Astrabādī with him. He also supported his choices with what is confirmed by the statements of the scholars among the commentators and linguists such as al-Fadil al-Yamani, al-Jurjānī, al-Tībī, and others. Thus, the book came to be enjoyable, full of content, and an important source in revealing the places of ambiguity and difficulty and responding to the objections contained in the commentary of Sa'd al-Taftazānī in a solid and interesting scientific style.
Benzer Tezler
- دفع القيمة في الواجبات الشرعية المالية
Mali Şer'i Yükümlülüklerde Değerin Ödenmesi
AMER ALDER SHEWI
Yüksek Lisans
Arapça
2011
HukukDamascus Unıversıtyİslam Hukuku Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDÜLMÜMİN SAKKA
- ثر دللت اللفاظ الصوليةفي دفع إيهام التعارض بين النصوص
The effect of the rules relating to metaphorsin pushing forward the illusion ofcontradictions between texts
MURAT CAH
Doktora
Arapça
2021
Doğu Dilleri ve EdebiyatıCaıro Unıversıty (جامعة القاهرة)DR. HUSSEİN AHMED ABDUL GHANİ SAMRA
- الوسطية في الأحاديث النبوية و أثرها في دفع الغلو(صحيح البخاري نموذجا)
Nebevi hadislerde i'tidal ve onun aşıcılık yapılmasında etkisi (Sahih-i Buhârî örneği) / Wasatiyya in the hadiths of the Prophet and its effect on pushing exaggeration; Sahih al-Bukhari as a model
HEMIN KAREEM AZEEZ
Yüksek Lisans
Arapça
2021
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MOHAMMAD NADER ALI
- Ahmed b. yahya'nın (916/1510) kaleme aldığı“Def'u'l-itirâz Alâ Haşiyeti'l-Keşşâf li Taftazânî”adlı eserin tahkik ve tahlili (kitabın başından surelerin başlangıcıyla ilgili konuya kadar)
دفع الاع ر تاضات عل ي ، لأحمد بن يحىي المعروفحاشية الكشاف للتفتازا نبالحفيد )ت. 916 / 1510ً( من أول الكتاب ح ر ي مسألة فواتح السور: دراسة)ًوتحقيقا
MOHAMMED IDNAN HASHEM
Yüksek Lisans
Arapça
2025
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ENVER BAYRAM
- عقد إجارة ادلوصوف يف الذمة صوره وتوظيفو يف التمويل ادلعاصر: دراسة فقهية تطبيقية
Başlık çevirisi yok
AMER ALDERSHEWI
