Lider-üye etkileşimi, çalışan dayanıklılığı, iyi oluş ve bağlanma stilleri: Koşullu aracılık modeli
Leader-member exchange, employee resilience, well-being, and attachment styles: A moderated mediation model
- Tez No: 922190
- Danışmanlar: PROF. DR. HALİS DEMİR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Bağlanma stilleri, Lider-üye etkileşimi, Attachment styles, Leader-member exchange
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada lider-üye etkileşimi ve iyi oluş arasındaki ilişkide çalışan dayanıklılığının aracılık etkisi ve bu dolaylı etki üzerinde bağlanma stillerinin düzenleyici rolü incelenmiştir. Çalışma, kaynakların korunması teorisi, öz belirleme teorisi ve ekolojik sistemler teorisi çerçevesinde tasarlanarak; lider üye etkileşiminin iş yerinde iyi oluşu artırabileceği süreçleri ve koşulları açıklamayı amaçlamıştır. Çalışmada ilişkisel analiz yöntemi kullanılarak, hipotezleri test edebilmek üzere; kartopu örnekleme yöntemiyle ulaşılan 424 banka çalışanından, anket formu ile toplanan veriler kullanılmıştır. Lider-üye etkileşimi ve psikolojik iyi oluş ilişkisi doğrusal regresyon analizi ile incelenmiştir. Bu ilişkide çalışan dayanıklılığının aracılık rolü çoklu doğrusal regresyon, dolaylı etki üzerinde güvenli bağlanma stilinin düzenleyici etkisi ise etkileşimli çoklu doğrusal regresyon analizleri Hayes PROCESS makrosu kullanılarak araştırılmıştır. Analizler neticesinde; lider-üye etkileşiminin iyi oluş üzerinde anlamlı ve pozitif yönlü etkisi ve bu etki üzerinde çalışan dayanıklılığının kısmi aracılık rolü bulunduğuna dair sonuçlar elde edilmiştir. Yüksek kaliteli lider-üye etkileşiminin dayanıklılığı, dolayısı ile iyi oluşu, özellikle düşük güvenli bağlanma seviyelerine sahip çalışanlar için artırdığı ancak, güvenli bağlanmanın yüksek düzeylerinde lider-üye etkileşiminin etkisinin azaldığı görülmüştür. Kaygılı-kararsız ve kaçınan bağlanma stillerinin düzenleyici etkilerine dair anlamlı sonuçlar elde edilememiştir. Çalışma sonuçları, bireysel farklılıkların önemli olduğu, liderle kurulan yakın ilişkinin tüm çalışanlar için her zaman katkı olarak algılanmayabileceği biçiminde yorumlanmıştır. Çalışmada iyi oluş süreçleri bütüncül bir bakış açısıyla ele alınmış; elde edilen sonuçlar çalışmada destek olarak alınan teoriler çerçevesinde değerlendirilerek alana ve uygulamaya katkısı tartışılmış, öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study examines whether employee resilience mediates the relationship between leader-member exchange and well-being, if so, whether attachment styles condition this effect, exploring the moderating role of attachment styles. Designed within the frameworks of conservation of resources theory, self-determination theory, and ecological systems theory, the study aims to elucidate the processes and conditions under which LMX can enhance workplace well-being. Using a relational analysis method, data collected from 424 bank employees accessed via snowball sampling through survey forms to test the hypotheses. The relationship between LMX and psychological well-being was analyzed using linear regression. A multiple linear regression is used to investigate the mediating role of employee resilience in this relationship. At the same time the moderating effect of secure attachment style on the indirect effect was assessed using interaction-based multiple linear regression analyses with the Hayes PROCESS macro. The analyses revealed significant and positive effects of LMX on well-being, with partial mediation by employee resilience. High-quality LMX was found to enhance resilience, and consequently well-being, particularly for employees with lower levels of secure attachment. However, the effect of LMX diminished for employees with higher levels of secure attachment. No significant moderating effects were found for anxious-ambivalent or avoidant attachment styles. The findings suggest that individual differences are critical and that close relationships with leaders may not always be perceived as beneficial to all employees. The study adopts a holistic perspective on well-being processes, and the results are interpreted within the frameworks of conservation of resources theory, self-determination theory, and ecological systems theory, offering valuable contributions to the field and practical applications.
Benzer Tezler
- Lider üye etkileşimi ve çalışan tutumları üzerinde etkisi: Eğitim sektöründe bir uygulama
Leader member exchange and its impact on employee attitudes: An application in the education sector
FİLİZ ÜLKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimKocaeli Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜLYA GÜNDÜZ ÇEKMECELİOĞLU
- Öğretmenlerin lider-üye etkileşimi ile işle bütünleşme ilişkisinde çalışan sesliliğinin aracılık etkisinin incelenmesi
Analyzing the mediating effect of employee voice in the relationship between the teachers' leader-member exchange and work engagement
MUHAMMED GÜRLER
Doktora
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YÜCEL ŞİMŞEK
- Kişilik, lider-üye etkileşimi ve çalışan sonuçları
Personality, leader-member exchange and employee outcomes
ERKAN ŞİRİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
İşletmeGebze Yüksek Teknoloji Enstitüsüİşletme Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ERCAN ERGÜN
- İş değerleri perspektifinde yönetici- çalışan uyumu ve iş tatmini ile lider- üye etkileşimi üzerine Türk sağlık sektöründe bir araştırma
A research on the manager-employee congruence and job satisfaction from the work values perspective with the leader-member exchange in the Turkish health sector
MİNE AFACAN FINDIKLI
- Çalışan-yönetici uyumu, lider-üye etkileşimi, ses iklimi ve çalışan sesinin etkileşimi
Person-supervisor fit (P-S fit), leader-member exchange (LMX), voice climate and employee voice interaction
NADİRE ÇEREZCİ BAYCAN