Mutfak eğitiminin ilkokul çağı çocuklarının bilişsel ve davranışsal yeterliliklerine etkisi
The effect of culinary education on cognitive and behavioral competences of primary school children
- Tez No: 923699
- Danışmanlar: PROF. DR. HATİCE FERHAN NİZAMLIOĞLU, DR. ÖĞR. ÜYESİ CEYHUN UÇUK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Gastronomi ve Mutfak Sanatları, Beslenme ve Diyetetik, Eğitim ve Öğretim, Gastronomy and Culinary Arts, Nutrition and Dietetics, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Aşçılık eğitimi, Beslenme alışkanlıkları, Dengeli beslenme, Gastronomi, Yeni yemekleri deneme korkusu, Cookery education, Nutritional habits, Balanced nutrition, Gastronomy, Food neophobia
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İlkokul çağı çocuklarına yönelik tasarlanan uygulamalı mutfak eğitimi, çocukların sağlıklı beslenme alışkanlıklarını artırmakla birlikte, mutfak becerilerini geliştirerek yiyecek hazırlama süreçlerinde aktif rol almalarına olanak sağlamaktadır. Bu araştırma kapsamında, uygulamalı mutfak eğitiminin çocukların bilişsel ve davranışsal yeterlilikleri üzerindeki etkileri incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, 21 deney ve 22 kontrol olmak üzere toplamda 43 ilkokul öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında veri toplama araçları olarak; beslenme bilgi testi, besin neofobi ölçeği, beslenme alışkanlıkları indeksi, Akdeniz diyet kalitesi indeksi, mutfak becerileri ölçeği ve yiyecek seçimi anketi kullanılmıştır. Buna ek olarak, araştırmada ilkokul çağı çocuklarının antropometrik ölçümlerine de yer verilmiştir. Araştırmanın süreci, öntest-sontest ve izleme testi aşamalarından oluşmuş ve çalışma grubunun demografik dağılımları ile yiyecek seçimi anketi sonuçları yüzde-frekans yöntemiyle analiz edilmiştir. Diğer verilerin analizinde ise parametrik olmayan testlerden Mann-Whitney U, Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ve Friedman Testi uygulanmıştır. Araştırma kapsamında verilen uygulamalı mutfak eğitiminin etkisi Cohen d değeri ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonucunda, deney grubunda yer alan ilkokul çağı çocuklarının uygulamalı mutfak eğitimi öncesi ve sonrası bilişsel yeterliliklerinden beslenme bilgisinde anlamlı bir fark bulunurken (p<0,05), besin neofobisinde anlamlı bir fark bulunmadığı (p>0,05) belirlenmiştir. Ayrıca deney grubunda yer alan ilkokul çağı çocuklarının davranışsal yeterliliklerinden beslenme alışkanlıkları, diyet kalitesi ve mutfak becerilerinde uygulamalı mutfak eğitimi öncesi ve sonrasında anlamlı (p<0,05) iyileşmeler tespit edilmiştir. Kontrol grubunda yer alan ilkokul çağı çocuklarının bilişsel ve davranışsal yeterlilikleri öntest ve sontest puan karşılaştırmalarında ise anlamlı bir fark bulunamamıştır (p>0,05). Deney grubunda yer alan ilkokul çağı çocuklarının sontest ve izleme verilerinin karşılaştırılması sonucunda, uygulanan testlerde anlamlı bir fark bulunamamıştır (p>0,05). Böylece araştırma kapsamında verilen uygulamalı mutfak eğitiminin, ilkokul çağı çocuklarının bilişsel ve davranışsal yeterliliklerini (besin neofobisi hariç) olumlu yönde etkilediği ve bu etkinin kalıcı olduğu belirlenmiştir. Bu doğrultuda, uygulamalı mutfak eğitimlerinin etkilerinin sürdürülebilirliği için eğitim sonrası destekleyici programlar ve pekiştirici etkinliklerin düzenlenmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Applied kitchen education designed for primary school children increases children's healthy eating habits and enables them to take an active role in food preparation processes by developing their kitchen skills. In this study, the effects of applied kitchen education on children's cognitive and behavioral competencies were examined. The study group of the study consisted of 43 primary school students in total, 21 experimental and 22 control. Nutrition knowledge test, food neophobia scale, nutritional habits index, Mediterranean diet quality index, kitchen skills scale and food choice questionnaire were used as data collection tools in the study. In addition, anthropometric measurements of primary school children were also included in the study. The process of the study consisted of pretest-posttest and follow-up test stages and the demographic distributions of the study group and the food choice questionnaire results were analyzed using the percentage-frequency method. In the analysis of other data, non-parametric tests such as Mann-Whitney U, Wilcoxon Signed Rank Test and Friedman Test were applied. The effect of the applied kitchen education given in the study was evaluated with Cohen's d value. As a result of the research, while a significant difference was found in the cognitive competences of the primary school children in the experimental group before and after the practical kitchen training in terms of nutritional knowledge (p<0.05), it was determined that there was no significant difference in food neophobia (p>0.05). In addition, significant (p<0.05) improvements were found in the behavioral competences of the primary school children in the experimental group in terms of eating habits, diet quality and kitchen skills before and after the practical kitchen training. No significant difference was found in the pre-test and post-test score comparisons of the cognitive and behavioral competences of the primary school children in the control group (p>0.05). As a result of the comparison of the post-test and follow-up data of the primary school children in the experimental group, no significant difference was found in the applied tests (p>0.05). Thus, it was determined that the practical kitchen training given within the scope of the research positively affected the cognitive and behavioral competences of the primary school children (except for food neophobia) and that this effect was permanent. In this regard, it is recommended that post-training supportive programs and reinforcement activities be organized to ensure the sustainability of the effects of practical culinary training.
Benzer Tezler
- Çoklu amaçların çözümlemesinde amaç programlaması ile genelleştirilmiş ters yaklaşımı ve yem sanayiinde bir uygulama
Goal programming and generalieed inverse approaches in the multi-objective analysis and application in feed industry
HASAN BAL
- Regresyon denklemlerinde varyansların eşitsizliği ve düzeltme yöntemleri
Başlık çevirisi yok
E.ŞEBNEM YOLSAL
- Tarihsel gelişimi bakımından TRT'nin yönetim şekli ve hukuk düzeni
Başlık çevirisi yok
KAMİL ÖZÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Radyo-Televizyonİstanbul ÜniversitesiRadyo Televizyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EROL CİHAN