Nevşehir'de otistik çocuğa sahip ve sahip olmayan ebeveynlerin beslenme durumu ve mutfak becerilerinin değerlendirilmesi: Karşılaştırmalı kesitsel çalışma
Evaluation of nutritional status and culinary skills of parents with and without autistic children in Nevşehir: Comparative cross-sectional study
- Tez No: 932520
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP BEGÜM KALYONCU ATASOY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Otizm Spektrum Bozukluğu, Ebeveyn Beslenme Alışkanlıkları, Ebeveyn Beslenme Durumu, Ebeveyn Yemek Pişirme Becerileri, Autism Spectrum Disorder, Parental Eating Habits, Parental Nutrition Status, Parental Cooking Skills
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ebeveynlerin beslenme alışkanlıkları, çocukların beslenme düzenleri ve sağlık durumları üzerinde doğrudan bir etkiye sahiptir. Araştırmalar, ebeveynlerin beslenme bilgisi, mutfak becerileri ve gıda seçimlerinin çocuklarının beslenme alışkanlıklarını büyük ölçüde şekillendirdiğini göstermektedir. Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan çocukların beslenme süreçleri, gıda reddi, sınırlı gıda çeşitliliği ve duyusal hassasiyetleri nedeniyle genellikle daha fazla özen gerektirir. Bu durum ebeveynlerin beslenme ve mutfak becerileri açısından daha bilinçli olmalarını gerektirmektedir. Bu çalışma Nevşehir'de otizmli çocuğu olan ve olmayan ebeveynlerin beslenme durumlarını ve mutfak becerilerini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Çalışma Nevşehir ilinde yürütülmüş ve veri toplama Eylül-Aralık 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya otizmli çocuğu olan 50 ebeveyn ve otizmli çocuğu olmayan 100 ebeveyn olmak üzere toplam 150 ebeveyn katılmıştır. Veriler yüz yüze anket yöntemi ile toplanmış; ankette Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması (TNSA) ve Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması (TBSA) soruları, Gıda ve Beslenme Okuryazarlığı Ölçeği, Anne Baba Stres Ölçeği, Çocuklarda Yeme Davranışını Tarama Ölçeği ve Pişirme ve Yiyecek Hazırlama Becerileri Ölçeği kullanılmıştır. Normal dağılıma uygunluk Kolmogorov-Smirnov Testi ile analiz edilmiştir. Kategorik değişkenlerin gruplara göre karşılaştırılmasında Yates Düzeltmesi, Fisher's Excat Test with Monte Carlo Correction ve Pearson Ki-Kare Testi kullanılmış ve ikili karşılaştırmalar Bonferroni Düzeltmeli Z Testi ile yapılmıştır. İkili gruplarda normal dağılıma uyan değişkenlerin karşılaştırılmasında Bağımsız İki Örnek t Testi, normal dağılıma uymayan değişkenlerin karşılaştırılmasında ise Mann Whitney U Testi kullanılmıştır. Veriler IBM SPSS V23 ve R yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Katılımcıların %64'ü kadın, %36'sı erkektir ve yaş ortalamaları 40,2±7,5 yıldır. Otizmli çocuğu olan ebeveynlerin eğitim düzeylerinin daha düşük olduğu ve çalışma durumlarının farklılaştığı belirlenmiştir (p<0,001). Bulgular, otizmli çocuğu olan ebeveynlerin beslenme okuryazarlığı puanlarının daha düşük olduğunu göstermiştir (p=0.003). Gıda ve Beslenme Okuryazarlığı Ölçeği'ne göre otizmli çocuğu olan ebeveynlerin ortalama puanı 23,35±5,6 iken otizmli çocuğu olmayan ebeveynlerin 26,22±5,46 'dır (p=0,003). Ayrıca, ebveynlerin stres düzeyleri anlamlı olarak daha yüksektir (p=0.045) ve çocuklarının yiyecek reddi (p<0.001), sınırlı çeşitlilik (p<0.001) ve yıkıcı davranışlar (p<0.001) açısından daha yüksek puanları vardır. Pişirme ve yiyecek hazırlama becerileri açısından otizmli çocuğa sahip ebeveynlerin daha düşük puanlara sahip olduğu bulunmuştur (p=0.02). Pişirme ve Yiyecek Hazırlama Becerileri Ölçeği'ne göre, otizmli çocuğa sahip ebeveynlerin puanı ortanca (min-maks) 167 (72-226) iken, otizmli çocuğa sahip olmayan ebeveynlerin toplam puanı 180 (74-225) olarak belirlenmiştir. Gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0.033). Anne Baba Stres Ölçeği'ne göre, otizmli çocuğa sahip ebeveynlerin stres puan ortalaması 43,22±7,95 iken, otizmli çocuğa sahip olmayan ebeveynlerin stres puan ortalaması 40,2±8,84 olarak belirlenmiştir. Gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0.045). Sonuç olarak, bu çalışma, otizmli çocuğa sahip ebeveynlerin beslenme okuryazarlığı, mutfak becerileri ve stres düzeyleri açısından otizmli çocuğa sahip olmayan ebeveynlerden anlamlı farklılıklar gösterdiğini ortaya koymuştur. Otizmli çocuğu olan ebeveynlerin beslenme okuryazarlığı ve pişirme ve yiyecek hazırlama becerileri daha düşük seviyelerde bulunurken, stres düzeylerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, bu ebeveynlerin çocuklarında yiyecek reddi, sınırlı çeşitlilik ve yıkıcı davranışların daha sık görüldüğü tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, otizmli çocuğa sahip ebeveynlerin beslenme ve mutfak becerilerinin desteklenmesine yönelik özel müdahalelerin gerekliliğini, otizmli çocuğa sahip ebeveynlerin beslenme eğitimi ve mutfak becerilerini geliştirmeye yönelik destekleyici programlara ihtiyaç duydukları belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
Parents' eating habits have a direct impact on children's diets and health status. Research shows that parents' nutritional knowledge, culinary skills and food choices greatly shape their children's eating habits. The feeding processes of children with Autism Spectrum Disorder (ASD) often require more attention due to food rejection, limited food variety and sensory sensitivities. This situation requires parents to be more aware of nutrition and kitchen skills. This study was conducted to evaluate the nutritional status and culinary skills of parents with and without children with autism in Nevşehir. The study was conducted in Nevşehir province and data collection was carried out between September and December 2024. A total of 150 parents, 50 parents with children with autism and 100 parents without children with autism, participated in the study. The data were collected by face-to-face questionnaire method; Turkey Demographic and Health Survey (TDHS) and Turkey Nutrition and Health Survey (TBHS) questions, Food and Nutrition Literacy Scale, Parental Stress Scale, Scale for Screening Eating Behaviour in Children and Cooking and Food Preparation Skills Scale were used in the questionnaire. Compliance with normal distribution was analysed by Kolmogorov-Smirnov Test. Yates Correction, Fisher's Excat Test with Monte Carlo Correction and Pearson Chi-Square Test were used to compare categorical variables between groups and pairwise comparisons were made with Bonferroni Corrected Z Test. The Independent Two Sample t Test was used to compare variables that fit the normal distribution in paired groups, and the Mann Whitney U Test was used to compare variables that do not fit the normal distribution. Data were analysed using IBM SPSS V23 and R software. The participants were 64% female and 36% male, with a mean age of 40.2±7.5 years. It was determined that the educational level of parents with children with autism was lower and their employment status differed (p<0.001). The findings showed that the nutritional literacy scores of parents with children with autism were lower (p=0.003). According to the Food and Nutrition Literacy Scale, the mean score of parents with children with autism was 23.35±5.6, while the mean score of parents without autism was 26.22±5.46 (p=0.003). In addition, parents had significantly higher stress levels (p=0.045) and their children had higher scores in terms of food refusal (p<0.001), limited variety (p<0.001) and disruptive behaviours (p<0.001). In terms of cooking and food preparation skills, parents with children with autism had lower scores (p=0.02). According to the Cooking and Food Preparation Skills Scale, the median (min-max) score of parents with autistic children was 167 (72-226), while the total score of parents without autistic children was 180 (74-225). The difference between the groups was statistically significant (p=0.033). According to the Parental Stress Scale, the mean stress score of parents with autistic children was 43.22±7.95, while the mean stress score of parents without autistic children was 40.2±8.84. The difference between the groups was statistically significant (p=0.045). In conclusion, this study revealed that parents with children with autism showed significant differences from parents without autism in terms of nutritional literacy, culinary skills and stress levels. While parents with children with autism had lower levels of nutritional literacy and cooking and food preparation skills, they had higher levels of stress. In addition, food refusal, limited variety and disruptive behaviours were found to be more common in children of these parents. The findings suggest that special interventions are needed to support the nutrition and culinary skills of parents with children with autism, and that parents with children with autism need supportive programmes to improve their nutrition education and culinary skills.
Benzer Tezler
- Nevşehir'de Türk dönemi mimari eserleri
Architectural buildings of Turkish era in Nevşehir
MEHMET EKİZ
- Nevşehir'de son 2 yılda görülen Hepatit B ve Hepatit C vakalarının epidemiyolojik özellikleri ve hastaların viral hepatitlerle ilgili bilgi tutum ve davranışları
The epidemiologic characteristics of Hepatitis B and Hepatitis C cases in last two years in nevşehir and the evaluation of patients? attitudes and behaviours towards hepatitis
PERVİN TAŞKIRAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Halk SağlığıErciyes ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İSKENDER GÜN
- Nevşehir'de Damat İbrahim Paşa ve tanınırlığı
Damat İbrahim Paşa and his fame in Nevşehir
MEHMET AKİF CİHAN