“Türkçe bilmez tercüman”: İstanbul'daki Amerika Birleşik Devletleri Elçiliği Baştercümanı John Porter Brown (1814–1872)
“Don't know Turkish dragoman”: First Dragoman of the U.S. Legation in Istanbul John Porter Brown (1814–1872)
- Tez No: 941477
- Danışmanlar: PROF. DR. GİRAY FİDAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mütercim-Tercümanlık, Translation and Interpretation
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çeviri ve Kültürel Çalışmalar Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, 1832–1872 yılları arasında Amerika Birleşik Devletleri'nin İstanbul elçiliğinde Baştercüman olarak görev yapmış olan John Porter Brown'un kültürel ve diplomatik bir aktör olarak iki ülke ilişkilerinde oynadığı rolü mikro tarih perspektifiyle ele almaktadır. 19. yüzyılda sefaret tercümanlığı, Levanten tercüman ailelerin hâkimiyetindeyken, Avrupalı devletlerin İmparatorlukta konuşulan dillerde yetkin profesyonel tercüman yetiştirme çabaları devam etmiştir. John Porter Brown ise bu dönemde bu niteliklere sahip ilk ABD'li diplomatik tercüman olmuştur. Elçilikte uzun yıllar sürdürdüğü Baştercümanlık görevi Brown'a hem Bâbıâli çevresiyle dostane ilişkiler kurma hem de içinde yaşadığı Osmanlı kültürünü tüm katmanlarıyla gözlemleme imkânı sunmuştur. Böylelikle Brown salt bir tercüman olmanın ötesinde iki ülkeyi yakınlaştıran bir kültürel arabulucu konumuna yerleşmiştir. Bu tezde, Brown'un diplomatik tercümanın kısıtlı görev alanının ötesinde etkili ve görünür bir aktör olduğu görüşü benimsenmiştir. Brown'un uzun yıllara yayılan kariyeri, 19. yüzyılda diplomatik, kültürel ve sosyal alanlarda yaşanan dönüşümler bağlamında ele alınmış, bu dönüşümlerin diplomatik tercümanların konumu ve görev alanı üzerindeki yansımaları John P. Brown özelinde incelenmiştir. Bu kapsamda, 19. yüzyılın ilk yarısında ABD'nin dış politika yaklaşımı ve diplomatik yapılanması değerlendirilmiş, bu alandaki etkili aktörler incelenmiştir. Osmanlı İmparatorluğu ile ABD arasındaki diplomatik ilişkilerde Brown'un oynadığı rol, Binbaşı Emin Bey'in 1850 yılında ABD'ye gerçekleştirdiği kapsamlı ziyaret bağlamında ele alınmıştır. Brown'un Osmanlı İmparatorluğu üzerine yazıları, 19. yüzyılda yaygınlaşan gazete ve kamuoyu kavramları çerçevesinde değerlendirilmiş, Doğu bilimleri alanındaki eserleri, diplomatik tercümanın Doğu bilimi çalışmalarına katkısı bağlamında ele alınmıştır. Bu tez çalışması, çevirmen odaklı bir çeviri tarihi yaklaşımıyla, diplomatik tercümanın kültürler ve uluslar arasındaki ilişkilerdeki çok yönlü ve katmanlı işlevini görünür kılmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study, adopting a micro-historical approach, examines the role of John Porter Brown, the first dragoman of the U.S. Legation in Istanbul, as a cultural and diplomatic actor in the U.S.–Ottoman relations. The nineteenth-century diplomatic landscape was marked by European efforts to train their own professional interpreters who were fluent in the languages of the East and well-informed on the institutions and culture of the Ottoman Empire in order to reduce their dependence on Levantine dragoman families. Within this context, John Porter Brown emerged as the embodiment of a qualified professional diplomatic interpreter. Brown's long tenure in Istanbul enabled him to establish close relations with the Sublime Porte and to observe Ottoman culture in all its complexities. His deep familiarity with the local languages and customs extended far beyond the conventional role of a dragoman and positioned him as a cultural mediator between the two nations. By analyzing newspaper articles, archival documents, translations, and authored books by John Porter Brown, this study argues that the nineteenth-century diplomatic interpreter was a highly visible and proactive actor who not only played an active role in diplomacy but also served as a regional expert, thus enhancing his visibility and influence. This dissertation adopts a translator-centered perspective to foreground the complex and layered agency of the diplomatic translator in shaping intercultural understanding and international diplomacy.
Benzer Tezler
- Ovulasyon indüksiyonu tedavisinde folliküler gelişimin ultrasonografik takibi
Başlık çevirisi yok
MERİH BAYRAM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Kadın Hastalıkları ve DoğumGazi ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜLAZIM YILDIRIM
- Bir ilaç fabrikasında personel gereksinmesinin belirmesi seçilmesi ve elde tutulmasına yönelik bir uygulama çalışması
Başlık çevirisi yok
EMİNE BOZBAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
İşletmeİstanbul ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUĞRAY KAYNAK
- Çimentonun sertleşmesi üzerinde kimyasal komponentlerin etkisi
Başlık çevirisi yok
NACİYE TÜRKEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Kimya MühendisliğiUludağ ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA CEBE
- Halvetiyyenin Şa'baniyye kolu ve Şa'ban-ı Veli
Başlık çevirisi yok
L. NİHAL YAZAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiYRD. DOÇ. DR. ABDÜLKERİM ABDÜLKADİROĞLU
- Bazı esterlerin kinetik incelenmesi ve termodinamik parametrelerin belirlenmesi
Kinetic study and detesmination of thermodnamic parameters of some esters
İBRAHİM TAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Kimya MühendisliğiUludağ ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA CEBE