Türkiye'de sosyobilimsel konulara yönelik yapılan çalışmaların içerik analizi
Content analysis of studies on socioscientific issues in Turkey
- Tez No: 941529
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUHAMMET ÖZDEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Argümantasyon, İçerik Analizi, Lisansüstü Tezler, Sosyobilimsel Konular, Argumentation, Content Analysis, Postgraduate Research, Socioscientific Issues
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Türkiye'de 2008-2024 yılları arasında sosyobilimsel konular (SBK) üzerine yazılmış lisansüstü tezleri içerik analizi yöntemiyle incelemeyi amaçlamaktadır. Günümüzde bilim ve teknoloji alanındaki hızlı gelişmeler, bireylerin bilimsel okuryazarlık düzeylerinin artırılmasını zorunlu kılmakta ve bu bağlamda sosyobilimsel konular eğitimin önemli bir bileşeni olarak öne çıkmaktadır. SBK, fen eğitiminin temel unsurlarından biri olarak; bireylerin eleştirel düşünme, karar verme, argümantasyon ve etik muhakeme gibi üst düzey bilişsel becerilerini geliştirmeyi hedeflemektedir. SBK öğretimi, yalnızca bilimsel bilgi aktarımını değil, bireylerin bilim ve toplum etkileşimlerini kavramalarını ve toplumsal sorumluluk bilinci geliştirmelerini de sağlamaktadır. Araştırmada, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi veri tabanında yer alan ve belirlenen dahil etme kriterlerini karşılayan toplam 114 tez incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden temel nitel araştırma deseni kullanılarak gerçekleştirilen çalışmada, tezler yıllara, üniversitelere, araştırma türlerine, konu alanlarına, örneklem büyüklüklerine, araştırma yaklaşımlarına ve veri toplama araçlarına göre analiz edilmiştir. Elde edilen veriler, içerik analizi yoluyla kategorilere ayrılmış ve frekansları hesaplanarak yorumlanmıştır. Araştırma bulguları, SBK üzerine yazılmış tezlerin özellikle 2018 sonrası yıllarda önemli bir artış gösterdiğini ortaya koymaktadır. Üniversiteler arasında Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Marmara Üniversitesi ve Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi'nin bu alanda öne çıktığı belirlenmiştir. Çalışmaların büyük bir kısmının öğretmen adaylarıyla gerçekleştirildiği ve nitel araştırma yöntemlerinin ağırlıklı olarak tercih edildiği gözlemlenmiştir. Veri toplama aracı olarak ise en fazla görüşme formlarının kullanıldığı tespit edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, SBK odaklı tezlerin genellikle öğrenci tutumları, öğretmen yeterlikleri ve argümantasyon temelli öğretim gibi temalara yoğunlaştığı belirlenmiştir. Bu çalışmanın bulguları, SBK'nın Türkiye'deki lisansüstü eğitimde giderek daha fazla önem kazandığını ve alandaki araştırma eğilimlerinin öğretmen eğitimi, öğretim programlarının geliştirilmesi ve politika yapıcılar için değerli bilgiler sunduğunu göstermektedir. Ayrıca, mevcut literatürde gözlenen sınırlılıkların aşılması ve SBK'ya yönelik daha kapsamlı ve çeşitlendirilmiş araştırmaların yapılması gerektiğine dikkat çekilmektedir. Bu doğrultuda, çalışmanın hem akademik çevrelere hem de uygulayıcılara yol gösterici olacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to analyze postgraduate theses focusing on socioscientific issues (SSI) in Turkey between 2008 and 2024 through content analysis. In an era marked by rapid advancements in science and technology, fostering scientific literacy has become increasingly essential, and within this context, SSI emerges as a pivotal element of science education. As a cornerstone of science curricula, SSI not only seeks to convey scientific knowledge but also to cultivate higher-order thinking skills such as critical thinking, decision-making, argumentation, and ethical reasoning. Furthermore, SSI-based instruction enhances learners' understanding of the interplay between science and society while fostering a sense of social responsibility. The study analyzed 114 theses archived in the Council of Higher Education (YÖK) National Thesis Center database, which met predetermined inclusion criteria. Employing a basic qualitative research design, the theses were examined in terms of publication year, university affiliation, research type, subject focus, sample size, research approach, and data collection methods. Data were analyzed using content analysis, and frequency and percentage distributions were calculated to support the interpretation of findings. The results indicate a notable rise in SSI-related theses, particularly after 2018. Middle East Technical University, Marmara University, and Recep Tayyip Erdoğan University emerged as leading institutions in this research area. The majority of the theses were conducted with pre-service teachers, and qualitative research methods were predominantly favored. Interviews were identified as the most frequently utilized data collection tool. Thematic analysis of the theses revealed a strong emphasis on student attitudes, teacher competencies, and argumentation-based teaching approaches. These findings underscore the growing significance of SSI in postgraduate research in Turkey and highlight emerging research trends that offer valuable insights for teacher education, curriculum development, and policy-making. Additionally, the study emphasizes the necessity of addressing gaps in the current literature by promoting more comprehensive and diversified research on SSI. In this regard, the study aspires to serve as a valuable resource for both scholars and practitioners in the field.
Benzer Tezler
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- Exploring design based learning activities in 2nd grade science classrooms
2. sınıf bilim sınıflarında tasarım tabanlı öğrenme aktivitelerinin keşfedilmesi
ÖZLEM YAPRAK BOSTANCI
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÖZTÜRK
- Yok olma tehlikesi altında bulunan yerleşimlerdeki kültür varlıklarının korunmasına yönelik bir yöntem önerisi - Samsun Vezirköprü örneği
A method proposal for the conservation of cultural heritage in settlements at risk of disappearance: The case of Vezirköprü, Samsun
TUĞÇE ÖZATA
Doktora
Türkçe
2025
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZELİHA HALE TOKAY
- Türkiye'de spor sektöründeki insan kaynaklarına yönelik yapılan çalışmaların döküman analizi yöntemiyle incelenmesi
An investigation of studies on human resources in sports sector in Turkey by analysis methodology
SANDA AOUDI
Doktora
Türkçe
2022
Sporİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaSpor Yönetim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİLGE DONUK
- Kuraklık riski ve ölçümü
Risk and measurement of the drought
SERDAR ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
EkonomiTrakya Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. Ş. KASIRGA YILDIRAK