Geri Dön

Otojen ve reaktif tip obsesif kompulsif bozukluk'ta bağlanma biçimleri, içgörü, zihinselleştirme ve empati becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi

An examination of the relationship between attachment styles, insight, mentalization, and empathy skills in autogenous and reactive type obsessive-compulsive disorde

PDF İndir

  1. Tez No: 942441
  2. Yazar: ŞEYMA NUR ATAK
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. SİNAY ÖNEN
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Psikiyatri, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
  10. Enstitü: Bursa Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), yalnızca semptom çeşitliliğiyle değil, aynı zamanda bilişsel algısal süreçler ve klinik seyir açısından da belirgin bir heterojenlik sergileyen karmaşık bir ruhsal bozukluktur. Çalışmamızda OKB tanılı bireylerin otojen ve reaktif alt tiplerine göre bağlanma biçimleri, içgörü, sosyal biliş, empati ve zihinselleştirme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Araştırmaya, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniği'e başvuran, DSM-5 tanı ölçütlerine göre OKB tanı kriterlerini karşılayan 100 hasta ve 50 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Hastalar, klinik görüşme ve Yale Brown Obsesyon Kompulsiyon Değerlendirilme Ölçeği belirti listesine göre otojen (n=50) ve reaktif (n=50) alt tip olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Tüm katılımcılara tanıyı doğrulamak ve ek tanıları dışlamak için SCID-I, sosyodemografik veri formu, Temel Empati Ölçeği, Brown İnançların Değerlendirilmesi Ölçeği, Zihinselleştirme Ölçeği, Gözlerden Zihin Okuma Testi ve Erişkin Bağlanma Biçimi Ölçeği uygulanmıştır. Bulgular: Otojen ve Reaktif OKB grupları arasında ZÖ-S puanları bakımından anlamlı bir fark olduğu (p=0,018), ZÖ toplam, YBOKÖ, TEÖ, BİDÖ, EBBÖ ve GZOT toplam puanları bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı (p>0,05) görüldü. Otojen OKB grubunda ZÖ-S puanları, hem reaktif OKB grubuna hem de kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde düşük bulundu (F=11,93, p<0,001). Otojen OKB grubunda YBOKÖ-obsesyon puanları ile ZÖ toplam (r=-0,491, p<0,001), ZÖ-S (r=-0,380, p=0,006) ve ZÖ-M (r=-0,406, p=0,003) puanları arasında negatif yönde korelasyon, EBBÖ-kaçıngan bağlanma puanları arasında ise pozitif yönde korelasyon olduğu (r=0,344, p=0,016); YBOKÖ-kompulsiyon puanları ile ZÖ-S puanları arasında negatif yönde (r=-0,351, p=0,012), EBBÖ-güvenli/güvensiz alt ölçek puanları arasında ise pozitif yönde korelasyon olduğu (r=0,287, p=0,048) saptandı. Reaktif OKB grubunda ise hem YBOKÖ-obsesyon hem de YBOKÖ-kompulsiyon puanlarının sadece BİDÖ puanları ile pozitif yönde korele olduğu bulundu (sırasıyla, r=0,298, p=0,036 ve r=0,513, p<0,001). Otojen OKB grubunda EBBÖ-kaçıngan bağlanma alt ölçek puanları ile ZÖ toplam (r=-0,325, p=0,023) ve ZÖ-S alt ölçek puanlarının (r=-0,373, p=0,008), ve EBBÖ-Güvenli/güvensiz alt ölçek puanları ile ZÖ-S alt ölçek puanlarının negatif yönde korele olduğu (r=-0,371, p=0,009) görüldü. Reaktif OKB grubunda ise EBBÖ-Güvenli/güvensiz alt ölçek puanları ile ZÖ toplam (r=-0,396, p=0,005), ZÖ-S (r=-0,348, p=0,015), ZÖ-M (r=-0,321, p=0,026) puanları arasında negatif, EBBÖ-Güvenli/güvensiz alt ölçek puanları ile GZOT toplam puanları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu (r=0,317, p=0,028) saptanmıştır. Zihinselleştirmeyi yordayan değişkenlerin incelendiği 3 basamaklı hiyerarşik regresyon modelinde, Otojen OKB grubunda ZÖ puanlarının %27'sinin istatistiksel açıdan anlamlı seviyede (R2=0,27, F=3,55, p=0,022) YBOKÖ ve BİDÖ puanları tarafından açıklandığı, TEÖ ve GZOT puanlarının eklenmesiyle ZÖ puanlarının %31'inin istatistiksel açıdan anlamlı seviyede (R2=0,31, F=2,76, p=0,031) YBOKÖ, BİDÖ, TEÖ ve GZOT puanları tarafından açıklandığı bulundu. EBBÖ güvenli/güvensiz, kaçıngan ve kaygılı bağlanma alt ölçekleri modele eklendiğinde ZÖ puanlarını açıklamada modelin istatistiksel açıdan anlamlılığının kaybolduğu, obsesyon puanlarının yordayıcı etkisinin devam ettiği (β= –0,499, p= 0,019), güvenli/güvensiz bağlanma alt ölçek puanlarının ise zihinselleştirme üzerinde anlamlı bir yordayıcı etki göstermediği (β= –0,093, p= 0,607) görüldü. Reaktif OKB grubunda bu 3 basamaklı hiyerarşik regresyon modelinin ZÖ puanlarını açıklamada istatistiksel açıdan anlamlı seviyede etkili olmadığı, sadece EBBÖ-güvenli/güvensiz bağlanma alt ölçek puanlarının ZÖ toplam puanlarını anlamlı olarak negatif yönde yordadığı bulundu (β= –0,415, p= 0,019). Sonuç: Araştırma bulgularımız otojen OKB alt tipine sahip bireylerde zihinselleştirme becerilerinin, reaktif OKB ve kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde bozulduğunu ortaya koymuştur. Özellikle kendilik temelli zihinselleştirme becerisindeki azalmanın, kaçıngan bağlanma biçimiyle ilişkili olduğu ve zihinselleştirme becerisindeki bozulmayı yordayan tek etmenin obsesyon şiddeti olduğu görülmüştür. Reaktif OKB grubunda ise zihinselleştirme becerisinin göreceli olarak korunmuş olduğu ve sadece güvensiz bağlanma biçiminin zihinselleştirme becerisi üzerinde yordayıcı etkisi olduğu bulunmuştur. Bu sonuçlar, OKB alt türleri arasında fenomenolojik farklılıklar olduğunu ve otojen alt tipte zihinselleştirme süreçlerinin daha özgün biçimde etkilendiğini göstermektedir. Bulgularımız özellikle bağlanma ve zihinselleştirme odaklı psikoterapötik müdahalelerin otojen OKB'li hastaların tedavisinde daha etkili olabileceğine işaret etmektedir.

Özet (Çeviri)

Aim: Obsessive-Compulsive Disorder (OCD) is a complex psychiatric condition characterized by significant heterogeneity, not only in terms of symptom diversity but also in cognitive-perceptual processes and clinical course. The aim of the present study is to examine the relationship between attachment styles, insight, social cognition, empathy, and mentalization abilities in individuals diagnosed with OCD, based on the distinction between autogenous and reactive subtypes. Materials and Methods: The study included 100 patients who presented to the Psychiatry Clinic and met the DSM-5 diagnostic criteria for Obsessive-Compulsive Disorder (OCD), along with 50 healthy controls. Based on clinical interviews and the symptom checklist of the Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale, the patient group was divided into two subtypes: autogenous (n=50) and reactive (n=50). To confirm diagnoses and exclude comorbid conditions, all participants were administered the SCID-I (Structured Clinical Interview for DSM-IV), a sociodemographic data form, the Basic Empathy Scale, the Brown Assessment of Beliefs Scale, the Mentalization Scale, the Reading the Mind in the Eyes Test, and the Adult Attachment Style Questionnaire. Results: A significant difference was found between the autogenous and reactive OCD groups in terms of Mentalization Scale–Self (MENTS-S) subscale scores (p = 0.018), while no statistically significant differences were observed regarding total mentalization scores, Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale (Y-BOCS), Basic Empathy Scale (BES), Brown Assessment of Beliefs Scale (BABS), Adult Attachment Styles Questionnaire (AASQ), or Reading the Mind in the Eyes Test (RMET) total scores (p > 0.05). In the autogenous OCD group, MENTS-S scores were significantly lower compared to both the reactive OCD group and the control group (F = 11.93, p < 0.001). Within the autogenous OCD group, Y-BOCS obsession scores were negatively correlated with total mentalization (r = –0.491, p < 0.001), MENTS-S (r = –0.380, p = 0.006), and Mentalization Scale–Others (MENTS-O) scores (r = –0.406, p = 0.003), while AASQ avoidant attachment scores showed a positive correlation (r = 0.344, p = 0.016). Moreover, Y-BOCS compulsion scores were negatively correlated with MENTS-S scores (r = –0.351, p = 0.012), and positively correlated with AASQ secure/insecure subscale scores (r = 0.287, p = 0.048).In the reactive OCD group, both Y-BOCS obsession and compulsion scores were positively correlated only with BABS scores (r = 0.298, p = 0.036 and r = 0.513, p < 0.001, respectively). In the autogenous OCD group, AASQ avoidant attachment scores were negatively correlated with total mentalization (r = –0.325, p = 0.023) and MENTS-S scores (r = –0.373, p = 0.008). Furthermore, AASQ secure/insecure subscale scores were negatively associated with MENTS-S scores (r = –0.371, p = 0.009).In the reactive OCD group, AASQ secure/insecure subscale scores were negatively correlated with total mentalization (r = –0.396, p = 0.005), MENTS-S (r = –0.348, p = 0.015), and MENTS-O scores (r = –0.321, p = 0.026), while they were positively correlated with RMET total scores (r = 0.317, p = 0.028). In the three-step hierarchical regression model examining predictors of mentalization, it was found that, in the autogenous OCD group, 27% of the variance in mentalization scores was significantly explained by Y-BOCS and BABS scores (R² = 0.27, F = 3.55, p = 0.022). When BES and RMET scores were added, 31% of the variance was significantly explained (R² = 0.31, F = 2.76, p = 0.031). However, when the AASQ subscales for secure/insecure, avoidant, and anxious attachment were included in the model, the overall model lost statistical significance in explaining mentalization scores. Nonetheless, the predictive effect of obsession scores remained significant (β = –0.499, p = 0.019), whereas secure/insecure attachment subscale scores did not significantly predict mentalization (β = –0.093, p = 0.607). In the reactive OCD group, the three-step hierarchical regression model was not statistically significant in explaining mentalization scores. However, only the AASQ secure/insecure subscale scores were found to significantly and negatively predict total mentalization scores (β = –0.415, p = 0.019). Conclusion: Our research findings revealed that individuals with the autogenous subtype of OCD exhibit significantly impaired mentalization abilities compared to both the reactive OCD group and the healthy control group. In particular, the reduction in self-oriented mentalization was found to be associated with avoidant attachment style, and the only factor found to predict the impairment in mentalization ability was the severity of obsessions. In contrast, mentalization abilities appeared to be relatively preserved in the reactive OCD group, with only insecure attachment style emerging as a significant predictor of mentalization. These results suggest phenomenological differences between OCD subtypes and indicate that mentalization processes are more specifically affected in the autogenous subtype. Our findings highlight that psychotherapeutic interventions focusing on attachment and mentalization may be particularly effective in the treatment of patients with autogenous OCD.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    908620

    Obsesif kompulsif bozuklukta otojen obsesyon varlığının psikoz benzeri yaşantılar, dürtüsellik, savunma mekanizmaları ve psikolojik dayanıklılık ile ilişkisi

    The relationship of autogenous obsessions in obsessive-compulsive disorder with psychosis-like experiences, impulsivity, defense mechanisms and psychological resilience

    GÜLCAN KARACA

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    PsikiyatriManisa Celal Bayar Üniversitesi

    Psikiyatri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. EMİN ORYAL TAŞKIN

  2. Tez No

    957610

    Otojen ve reaktif tip obsesif kompulsif bozuklukta zihin kuramı işlevlerinin incelenmesi

    Examination of theory of mind functions in autogenous and reactive types of obsessive-compulsive disorder

    ŞULE NUR CEYHAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    PsikiyatriNecmettin Erbakan Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN BAKAY

  3. Tez No

    508569

    Obsesif kompulsif bozuklukta metakognisyonlar ve otomatik düşünceler

    Metacognitions and automatic thoughts in obsessive compulsive disorder

    İLKAY KELEŞ ALTUN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    PsikiyatriKaradeniz Teknik Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. EVRİM ÖZKORUMAK

  4. Tez No

    739725

    Obsesif kompulsif bozukluk hastalarında farklı içgörü ölçeklerinin karşılaştırılması

    Comparison of different insight scales in patients with obsessive compulsive disorder

    NARİN HİLAL ÖZDAĞ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    PsikiyatriSakarya Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ATİLA EROL

  5. Tez No

    765965

    Obsesif kompulsif bozukluk otojen ve reaktif alt tiplerinde erken uyumsuz şemaların karşılaştırmalı olarak incelenmesi

    Comparative investigation of EARLY maladaptive schemes in autogenic and reactive subtypes of obsessive compulsive disorder

    MUHAMMED RAŞİT BARDAKÇI

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    PsikiyatriBalıkesir Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE ŞAHİN CAN

Geri Dön