Prososyal bir yaklaşımla ekolojik tutumlar ve sosyal-bilişsel becerilerle ilişkisi
Ecological attitudes with a prosocial approach and its relation with socio-cognitive abilities
- Tez No: 942665
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FATMA CANSU PALA DEDEOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Gelişim Psikolojisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ekolojik tutum ve davranışlar, her geçen gün daha da önem kazanan ve anlaşılması gereken kavramlardır. Bu tutumları edindirmek ve bu yolla buna bağlı davranışları arttırmak adına çeşitli yaş dönemlerinden çocuklara ekolojik tutum ve davranışlar ile ilgili eğitimler verilmektedir. Fakat iklim krizi ve azalan kaynaklar, genel geçer çevre koruma davranışlarından ziyade daha geniş ve detaylı bir anlayış gerektirmektedir. Bu durum, çeşitli disiplinlerin bu davranışları ele alırken, bireyin bilişsel hazır bulunuşunun son zamanlarda araştırılmaya başlamasına neden olmuştur. Çocuklarda bu hazır bulunuş, çocuğun ekolojik tutumlarını edinmesi ve çevre dostu eylemlerini zihninde temsil etmesi gibi açılardan incelenmektedir. Bunun yanında bu tutumların ve eylemlerin yararının çocuklar tarafından nasıl algıladığı da ekolojik tutumlar ile ilgili araştırmalarda odaklanılan konulardan biridir. Ekolojik kavrayış, gezegenin ve diğerlerinin iyiliğine ve geleceğine ilişkin kavramlar içerir. Bu anlayışın altyapısı, başkalarının isteklerini, ihtiyaçlarını ve inançlarını anlamak (zihin kuramı), baskın olan tepkilerin ketlenmesi ve belirli durumlar/kurallar arasında geçiş (yürütücü işlevler) gibi becerilere dayanır. Alan yazını incelendiğinde, ekolojik anlayışın gelişimsel sürecinin yeteri kadar incelenmesi ve bu yapıların ölçülmesi için gerekli tanımların belirlenmesi gerektiği görülür. Öncelikle, çocuklarda ekolojik tutumların ölçülmesi ve bu tutumların sosyal bilişsel bir çerçevede ele alınması hedeflenmektedir. Bu araştırmada, öncelikle Çevreye Yönelik Tutumları Ölçeği- Okul Öncesi Versiyonu ölçeğinin gelişimsel bir betimlemesi yapılmıştır. Daha sonra, yaşları 50 ila 87 ay arasında değişen 178 çocuğun bu ölçekten aldığı puanın, onların zihin kuramı ve yürütücü işlevleri ile ilişkisi incelenmiştir. Çevreye yönelik tutum ölçümünün iç tutarlılığının kabul edilebilir seviyede olsa da düşük olduğu bulunmuştur (Cronbach α=.55). Çalışmadaki önemli bulgular arasında çocukların çevreye yönelik tutum puanlarının 5 ve 6 yaş grupları arasında farklılık göstermediği, ancak bu grupların puanlarının 4 yaş grubuna göre anlamlı biçimde daha fazla olduğu (p<.05) bulunmaktadır. Ayrıca görsel sözel çalışma belleği ve bilişsel esneklik performansıyla pozitif yönde (rp=.31; rp= 0.16; rp=.29) ilişkili bulunmuştur. Ayrıca, ekolojik tutum puanları sıcak ketleme görevi puanlarıyla da negatif korelasyonlara sahiptir (rp=-.16) ancak puanlar ketleme performansını ters yönde temsil etmektedir. Yani, puan artışı çocukların performansının düştüğü anlamına gelmektedir. Zihin kuramı performansı ise ekolojik tutum puanlarıyla ilişkili bulunulmamıştır. Gerçekleştirilen çoklu regresyon analizinde, sırasıyla yaş, bilişsel esneklik ve çalışma belleği, zihin kuramı ve sıcak ketleme değişkenlerinin sırasıyla modele eklendiği ve regresyon analizi sonucunda ekolojik tutumun bu model tarafından anlamlı biçimde yordandığı görülmüştür. Bu bulgular, bilişsel faktörlerin çocukluk döneminde ekolojik tutumların gelişiminde oynadığı rolü anlamak adına önemli bir adım oluşturmaktadır.
Özet (Çeviri)
Ecological attitudes and behaviors become increasingly significant and need to be understood. Various educational programs are provided to children from different age groups to develop these attitudes and behaviors. However, climate crisis and diminishing resources require a broader and more detailed understanding than general environmental protection behaviors. This situation has led to recent research on the cognitive readiness of individuals. In children, this psychological foundation not only helps them acquire ecological attitudes and represent environmentally friendly actions in their minds but also how they perceive the benefits of these attitudes and actions. Ecological understanding includes concepts related to the well-being and future of the planet and others. The foundation of this understanding relies on cognitive abilities such as understanding others' desires, needs, and beliefs (theory of mind), suppression of dominant responses, and transitions between specific situations/rules (executive functions). Upon reviewing the literature, it was found that the developmental process of ecological understanding and the measurement of these structures require specific definitions. Initially, the aim is to measure ecological attitudes in children and examine them within a social-cognitive framework. In this study, a developmental description of the Early Childhood Environmental Attitudes Scale is made. Subsequently, the relationship between the scores of 178 children aged 50 to 87 months on this scale and their theory of mind and executive functions were examined. Although the internal consistency of the environmental attitude measurement was found to be acceptable, it was low (Cronbach α=.55). Among the significant findings of the study, it was observed that there was no significant difference in environmental attitude scores between the 5- and 6-year-old groups, but these groups' scores were significantly higher than those of the 4-year-olds (p<.05). Additionally, it was found that environmental attitude scores had low correlations with visual/ verbal working memory and cognitive flexibility performance (rp=.31; rp=0.16; rp=.29). Beside, environmental attitude scores also had negative correlations with hot inhibition task scores (rp=-.16) but the scores represent the performance of inhibition reversly. It means, when the score increase, performance of children decrease. Finally, no significant relationship was found between theory of mind performance and environmental attitude scores. In the multiple regression analysis conducted, the variables of age, cognitive flexibility and working memory, theory of mind, and hot inhibition were added to the model in order. The regression analysis results showed that ecological attitude was significantly predicted by this model. These findings represent an important step to understand the role of cognitive factors to the development of ecological attitudes in childhood.
Benzer Tezler
- Live with nature to live in nature: A public participatory mapping of place values of Atatürk Urban Forest
Doğada yaşamak için doğa ile yaşa: Atatürk Kent Ormanı yer değerlerinin kamu katılımlı haritalanması
KOSAR AZARMIKHOSROSHAHI
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF KISAR KORAMAZ
- Transformation of solid waste management in baku: a gis-based MCDM approach to landfill site selection beyond balakhani
Bakü'de katı atık yönetiminin dönüşümü: balahani'nin ötesinde çöp depolama alanı seçimine yönelik CBS tabanlı MCDM yaklaşımı
KANAN ALAKBARLI
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DURSUN ZAFER ŞEKER
- Ekolojik tiyatro bağlamında çocuk oyunları için modüler kostüm tasarım önerisi
Modular costume design proposal for children's plays in the context of ecological theater
EMRE SEVİM
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Güzel SanatlarAkdeniz ÜniversitesiTekstil ve Moda Tasarımı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHSEN GÜNBULUT
- Konutlarda sürdürülebilir mimarlık açısından iklimsel konfor kriterlerinin değerlendirilmesi için bir model önerisi
A model proposal for evaluation of climatic comfort criteria for sustainable architecture in residences
UĞUR ÖZCAN
- Kent kimliğini peyzaj odağından okumak: Gelenekselden küresele Seul örneğinde bir analiz modeli önerisi
Reading city identity through a landscape-oriented perspective: An analysis model proposal for Seoul from the traditional to the global
MÜLKİYE KART
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU ERBAŞ GÜRLER