Geri Dön

Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi'nde yer alan seçili yazma eserlerin kitap kapaklarındaki Rumi kompozisyonların analizleri

Analyses of Rumi compositions on the book covers of selected manuscripts in the Topkapı Palace Museum Library

  1. Tez No: 943253
  2. Yazar: BETÜL ÇAKMAK
  3. Danışmanlar: PROF. DR. MÜNEVVER ÜÇER
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
  12. Bilim Dalı: Tezhip Sanat Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışma, Osmanlı dönemi kitap sanatlarının önemli bir unsuru olan rumi motifinin, Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi'nde yer alan seçili yazma eserlerin kitap kapakları üzerindeki kompozisyonlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Rumi motifi, İslam sanatında figüratif anlatımın sınırlı olması nedeniyle gelişen süsleme anlayışının karakteristik bir ögesidir. Özellikle tezhip ve cilt sanatlarında hem estetik hem de sembolik yönleriyle öne çıkan bu motif, zamanla stilize edilerek geleneksel Türk süsleme sanatlarında geniş bir kullanım alanı bulmuştur. Çalışma kapsamında, muhtelif yayınlardan tezyinli ciltler tespit edilmiştir. Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi'nde yer alan farklı koleksiyonlara ait toplam 17 kitap kapağı seçilmiş; bu eserlerde dönem ve üslup ayrımı yapılmamıştır. Kapağında rumi motifi olan bu eserlerin yüksek çözünürlüklü görselleri müze kütüphanesinden talep edilmiş ve dijital ortamda yeniden çizilip analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, motiflerin biçimsel özellikleri ve kompozisyon içindeki yerleri değerlendirilmiş; rumi motiflerine ilişkin tipolojik bir katalog oluşturulmuştur. Ayrıca çalışmada, cilt sanatının tarihçesi, kullanılan teknikler ve bezeme türleri hakkında genel bilgiler verilerek, rumi motifinin Osmanlı kitap sanatındaki yeri kapsamlı biçimde ele alınmıştır. Bu tez, sanatsal açıdan büyük değer taşıyan fakat uzun yıllar boyunca göz ardı edilen yazma eser kapaklarının belgelenmesi ve geleneksel motiflerin korunarak geleceğe aktarılması açısından önemli bir katkı sunmayı hedeflemektedir.

Özet (Çeviri)

This study aims to examine the compositions of the rumi motif an important element of Ottoman book arts on the covers of selected manuscript works housed in the Topkapı Palace Museum Library. The rumi motif, a characteristic component of Islamic ornamentation that developed due to the limitations on figurative representation, stands out for its aesthetic and symbolic qualities, particularly in the arts of tezhip (illumination) and bookbinding. Over time, the motif became increasingly stylized and found widespread application within the broader tradition of Turkish decorative arts. As part of the research, various illuminated bindings were identified from published sources. A total of 17 book covers from different collections within the Topkapı Palace Museum Library were selected without distinction in terms of period or stylistic approach. High-resolution images of these covers, all featuring the rumi motif, were obtained from the museum library. These images were then digitally redrawn and analyzed in detail. Based on the findings, the formal characteristics of the motifs and their roles within the compositions were evaluated, resulting in the creation of a typological catalogue of rumi motifs. Additionally, the study provides a general overview of the history of bookbinding, the techniques employed, and the types of ornamentation used, offering a comprehensive exploration of the rumi motif's place within Ottoman book arts. This thesis seeks to make a significant contribution to the documentation of manuscript covers which are of great artistic value yet have long been overlooked and to the preservation and transmission of traditional decorative motifs to future generations.

Benzer Tezler

  1. Türk ve İslam Eserleri Müzesi Kütüphanesi'nde yer alan seçilmiş yazma eserlerdeki tezyini Rumilerin incelenmesi ve yeni bir eserle yorumlanması

    Examination of the Rumi inclusions in selected manuscript works in the Library of the Turkish and Islamic Works Museum and their interpretation with a new work

    KEZBAN DUMLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Güzel SanatlarMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi

    Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı

    PROF. DR. MÜNEVVER ÜÇER

  2. Tanzimattan Cumhuriyet'e Türkiye'de aydınlar ve aydın sosyolojisi

    Başlık çevirisi yok

    İHSAN KESER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1986

    SosyolojiCumhuriyet Üniversitesi

    Sosyoloji Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HALİL ÇİVİ

  3. Topkapı Sarayı, harem dairesindeki onsekizinci yüzyıl, batı etkili çiçek buketleri

    Başlık çevirisi yok

    SÜHENDAN KUMCU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1989

    Sanat Tarihiİstanbul Üniversitesi

    Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NURHAN ATASOY

  4. Turistik mahal olarak Sultanahmet'in yeri ve önemi

    Başlık çevirisi yok

    CANAN SEZGİN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1988

    Turizmİstanbul Üniversitesi

    Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. CEMAL ŞANLI