Ortaöğretim öğrencilerinde coğrafya dersinin çevre bilinci oluşturmadaki etkisi
The impact of geography lessons on environmental awareness in secondary school students
- Tez No: 948643
- Danışmanlar: PROF. DR. SALİH ŞAHİN, DOÇ. DR. HÜLYA YİĞİT ÖZÜDOĞRU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Coğrafya, Geography
- Anahtar Kelimeler: Çevre eğitimi, Environmental education
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çevre ve çevre sorunları, uluslararası düzeyde ilk kez 1972 yılında Stockholm'de düzenlenen“Birleşmiş Milletler İnsan ve Çevre Konferansı”ile dünya literatürüne girmiştir. Bu konferans sonrasında, çevre eğitiminin artan önemi üzerine 1977 yılında Tiflis'te düzenlenen Uluslararası Çevre Konferansı'nda“1977 Tiflis Bildirgesi”yayımlanmış ve çevre eğitiminin amacı, kapsamı ve ilkeleri belirlenmiştir. 2004 yılında Türkiye'de değişen eğitim-öğretim programları ile birlikte çevre eğitimi okul öncesi programda dâhil farklı programlar ve disiplinler içerisinde yer almıştır. Fen ve teknoloji dersi kapsamında fen-teknoloji-toplum-çevre ilişkisine yer verilmesi ve bu ilişkinin öğrencilere kazandırılması için gerekli kazanımlara eğitim sürecinde dördüncü sınıftan sekizinci sınıfa tüm sınıf kademelerinde yer verilmiştir. Aynı şekilde coğrafya dersi öğretim programı da (CDÖP) 2005 yılından itibaren çevre konularına yer verilecek şekilde değiştirilerek uygulanmaya başlanmıştır. Coğrafya, insan ve doğa arasındaki etkileşimi inceleyen bir bilim dalı olarak, günümüzde çevre sorunlarını araştıran disiplinlerden biridir. Ortaöğretimde, coğrafya dersi doğal afetler, biyoçeşitlilik kaybı, yerleşmelerin çevresel etkileri ve dünyanın dengesinin bozulması sonucu ortaya çıkan iklim değişikliği gibi konularda farkındalık kazandırmayı hedefleyen bir disiplindir. Belirtilenlerden hareketle bu araştırma, 2018 yılında uygulanan CDÖP'nin,“Çevre sorunlarına yönelik korunma ve önlem alma yollarını geliştirme”hedefine ne kadar ulaşıldığını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, öğrencilerin çevre sorunları ve çevre bilinci konusunda coğrafya dersinin etkisini ve bu etkinin bireysel özelliklere, ilgi düzeylerine ve okul türlerine göre nasıl değiştiğini analiz etmektedir. Araştırma kapsamında 2024-2025 eğitim öğretim yılında Ankara'nın üç farklı ilçesine her sınıf düzeyinde öğrenim gören 269 öğrenciye uygulanan anketler ile elde edilen veriler“SPSS 26.0”programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, öğrencilerin çevre bilgisi ve bilinç düzeylerinin coğrafya ders başarısına ve okul türüne göre farklılık gösterdiğini ve coğrafya dersinin bu konuda farkındalık yarattığını ortaya koymuştur.
Özet (Çeviri)
The concepts of the environment and environmental problems were introduced into global literature for the first time at the international level during the“United Nations Conference on the Human Environment,”held in Stockholm in 1972. Following this conference, the growing importance of environmental education led to the organization of the International Environmental Conference in Tbilisi in 1977, during which the“Tbilisi Declaration of 1977”was published. This declaration outlined the aims, scope, and principles of environmental education. In Turkey, with the changes in the educational curriculum in 2004, environmental education began to be included in various programs and disciplines, including the preschool curriculum. Within the science and technology course, the relationship between science, technology, society, and the environment was emphasized, and learning outcomes aimed at fostering this understanding were integrated into the curriculum from grades four to eight. Similarly, starting in 2005, the high school geography curriculum was revised to include environmental topics. As is well known, geography is a discipline that studies the interaction between humans and nature and is one of the sciences that investigates environmental issues today. At the secondary education level, the geography course aims to raise awareness on topics such as natural disasters, loss of biodiversity, the environmental impacts of settlements, and climate change resulting from the disruption of the Earth's balance. Based on this context, the present study aims to evaluate the extent to which the 2018 geography curriculum achieves its goal of“developing ways to protect against and prevent environmental problems.”The research analyzes the effect of geography education on students' awareness of environmental issues and environmental consciousness, as well as how this effect varies according to individual characteristics, levels of interest, and types of schools. As part of the study, data were collected from surveys administered to 269 students from different grade levels across three districts in Ankara during the 2024–2025 academic year. The data were analyzed using the“SPSS 26.0”software. The research findings revealed that students' levels of environmental knowledge and awareness vary according to their success in geography and the type of school they attend, and that the geography course significantly contributes to raising awareness on environmental issues.
Benzer Tezler
- Ortaöğretim coğrafya derslerinin çevre bilinci oluşturmadaki rolünün öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi (Aydın örneği)
The evulation of ?the role of secondary education geography courses in forming environmental consious? according to students? opinions (Example of Aydın city)
ÖZGÜL TAŞLI KEÇECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
CoğrafyaAtatürk ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİL KOCA
- Ortaöğretim 12.sınıf coğrafya dersinin öğrencilerin atık ve geri dönüşüm tutumları üzerindeki etkisinin incelenmesi (Diyarbakır örneği)
Investigation of the effect of secondary school 12th grade geography lesson on students' waste and recycling attitudes (Diyarbakir example)
DENİZ HATUN KALKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
CoğrafyaDicle ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SABRİ KARADOĞAN
- Tematik harita kullanımının ortaöğretim öğrencilerinin çevre sorunlarına yönelik farkındalığı üzerindeki etkisi ve ölçek geliştirme çalışması
The effect of using thematic maps on secondary school students' awareness of environmental problems and a scale development study
HİLAL OLCAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN ÇUKUR
- Coğrafya öğretiminde okul dışı etkinliklerin öğrencinin akademik başarısına etkisi
Activities outside school teaching geography of the student's academic effects of success
MURAT TAŞOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET ÜNLÜ
- Kazakistan ortaöğretim ders programlarının çevre eğitimi açısından incelenmesi
Examination of Kazakhstan's secondary education curricules in terms of environmental education
GULNUR İBRAYEVA
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimKastamonu ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİLGİN ÜNAL İBRET