K12 öğretmenlerin yapay zekâ kullanım profillerinin incelenmesi: Nitel bir araştırma
Examining the artificial intelligence usage profiles of K12 teachers: A qualitative study
- Tez No: 954067
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET BAŞAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Eğitim süreçlerinde teknolojinin kullanımı, özellikle yapay zekâ gibi yenilikçi teknolojilerin eğitime entegrasyonu, öğretimi destekleyici bir rol üstlenmektedir. Ancak bu süreçte öğretmenlerin teknolojik okuryazarlıkları ve yeterlilikleri, yapay zekânın etkili kullanımı açısından önemli bir rol oynamaktadır.Bu araştırmada 2024-2025 eğitim öğretim yılında Türkiye'de görev yapan K12 öğretmenlerinin görüşlerini incelemek amaçlanmıştır. Bu bağlamda, mevcut çalışmada K12 öğretmenlerinin yapay zekâ kullanım profillerini anlamlandırarak, yapay zekâya yönelik deneyim durumları ve alışkanlıklarının incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, nitel paradigmadan yola çıkılarak bireylerin deneyimlerini ve algılarını doğru bir şekilde yansıtan transandantal fenomenolojik desen benimsenmiştir. Veri toplama iki aşamada gerçekleştirilmiştir:İlk aşamada,demografik bilgiler ile dokuz açık uçlu soru içeren çevrim içi bir anket K12'de görev yapan öğretmenlere gönderilmiş; ankete katılan 210 öğretmenden (yapay zekâ kullanmadıklarını beyan eden katılımcı öğretmenler veri setinden çıkarılmıştır), yapay zekâ kullanan 74 öğretmenden elde edilen veriler analiz sürecine dâhil edilmiştir. İkinci aşamada ise çevrim içi ankete katılan gönüllü 17 öğretmenle yarı yapılandırılmış bire bir görüşmeler yüz yüze ya da çevrim içi olarak gerçekleştirilmiştir ve çevrim içi ankette sorulan sorulara ek olarak sonda/takip soruları yöneltilmiştir. Veri toplama araçlarının geçerliliği ve güvenirliği, veri toplamaya geçilmeden önce eğitim bilimleri alanından üç uzmanın ve üç K12 öğretmeninin değerlendirmesine tabi tutulmuş ve veri toplama araçlarına son şekli verilmiştir. Ayrıca, veri analizi sürecinde bulguların doğruluğunu ve güvenilirliğini artırmak için veri çeşitliliği (data triangulation) ve araştırmacı çeşitliliği (researcher-investigator triangulation) kullanılmıştır. Elde edilen veriler tematik analize tabi tutulmuş ve çalışmanın bulguları elde edilmiştir. Çalışmada elde edilen bulgular, K12 öğretmenlerinin yapay zekâ kullanımı konusunda çeşitli bilgi ve deneyim seviyelerine sahip olduğunu göstermektedir. Analiz sonuçlarından beş ana tema ortaya çıkarılmıştır: Yapay Zekânın Eğitim Sürecindeki KullanımDurumu, Yapay Zekânın Eğitim Sürecinde Kullanılmasının Amaçları ve Faydaları, Yapay Zekâ Uygulamalarında Karşılaşılan Güçlükler, Yapay Zekâ Uygulamalarının Kullanımındaki Zorlukların Çözümü ve Stratejileri ile Yapay Zekâ Uygulamalarına Yönelik Eğitim Desteği ve İhtiyacı şeklindedir. Öğretmenlerin yapay zekâyı eğitim süreçlerinde kullanma durumları ve bu teknolojiyi kullanma amaçları genel olarak olumlu yönde belirlenmiştir. Öğretmenler, yapay zekâ teknolojilerinin öğrencilerin kişisel öğrenme ihtiyaçlarını anlama, değerlendirme süreçlerini iyileştirme ve üst düzey beceriler geliştirme potansiyelini öne çıkarmışlardır. Bununla birlikte, yapay zekâ uygulamalarında karşılaşılan teknik zorluklar, maliyet ve ekonomiklik sorunları ile dil engelleri gibi güçlükler, öğretmenlerin bu teknolojileri etkin kullanmalarını sınırlayan önemli faktörlerdir. Ayrıca, öğretmenler bu teknolojilerin kullanımı konusunda belirsizlikler ve endişeler yaşadıklarını ifade etmişlerdir. Sonuç olarak, yapay zekâ uygulamalarına yönelik eğitim desteği ve ihtiyacının artırılması gerektiği vurgulanmaktadır. Öğretmenlerin yapay zekâ teknolojilerini daha etkin kullanabilmeleri için mesleki gelişim programlarının geliştirilmesi ve bu programların yapay zekâ entegrasyonunu destekleyecek biçimde yapılandırılması önerilmektedir. Bu stratejiler, yapay zekâ uygulamalarının kullanımındaki zorlukların üstesinden gelinmesine ve eğitim süreçlerinde yapay zekânın daha etkin bir şekilde kullanılmasına olanak sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
The use of technology in educational processes, especially the integration of innovative technologies such as artificial intelligence into education, plays a supportive role in teaching. However, in this process, teachers' technological literacy and competence play an important role in terms of effective use of artificial intelligence. This study aimed to examine the views of K-12 teachers working in Türkiye during the 2024-2025 academic year. In this context, the aim of the current study is to examine the experience status and habits of K12 teachers towards artificial intelligence by interpreting their artificial intelligence usage profiles. In the study, a transcendental phenomenological design that accurately reflects the experiences and perceptions of individuals based on the qualitative paradigm was adopted. Data collection was carried out in two stages: In the first stage, an online survey containing demographic information and nine open-ended questions was sent to teachers working in K12; data obtained from 210 teachers who participated in the survey (participating teachers who stated that they did not use artificial intelligence were excluded from the data set) and 74 teachers who used artificial intelligence were included in the analysis process. In the second stage, semi-structured one-on-one interviews were conducted with 17 volunteer teachers who participated in the online survey, either face-to-face or online, and probe/follow-up questions were asked in addition to the questions asked in the online survey. The validity and reliability of the data collection tools were evaluated by three experts in the field of educational sciences and three K12 teachers before data collection, and the data collection tools were finalized. In addition, data triangulation and researcher-investigator triangulation were used to increase the accuracy and reliability of the findings during the data analysis process. The data obtained were subjected to thematic analysis and the findings of the study were obtained. The findings obtained in the study show that K12 teachers have various levels of knowledge and experience in the use of artificial intelligence. Five main themes emerged from the analysis results: Use of Artificial Intelligence in the Education Process, Purposes of Using Artificial Intelligence in the Education Process, Difficulties Encountered in Artificial Intelligence Applications, Solutions and Strategies for Difficulties in the Use of Artificial Intelligence Applications, and Educational Support and Need for Artificial Intelligence Applications. Teachers' use of artificial intelligence in educational processes and the purposes of using this technology were generally determined positively. Teachers highlighted the potential of artificial intelligence technologies to understand students' personal learning needs, improve assessment processes, and develop high-level skills. However, difficulties such as technical difficulties, cost and economic problems, and language barriers encountered in artificial intelligence applications are important factors that limit teachers' effective use of these technologies. In addition, teachers stated that they experienced uncertainties and concerns about the use of these technologies. As a result, it is emphasized that educational support and need for artificial intelligence applications should be increased. It is recommended that professional development programs be developed for teachers to use artificial intelligence technologies more effectively and that these programs be structured to support the integration of artificial intelligence. These strategies will enable overcoming the difficulties in the use of artificial intelligence applications and the more effective use of artificial intelligence in educational processes.
Benzer Tezler
- Öğretmenlerin yapay zekayı ölçme ve değerlendirmede kullanım algılarına yönelik ölçek geliştirme çalışması
Developing a scale to asses teachers perceptions of using artificial intelligence in measurement and evaluation processes
ELİFE ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE SANCAR TOKMAK
DOÇ. DR. BURAK AYÇİÇEK
- Exploring self-efficacy in AI competence and generative AI acceptance among EFL teachers in Türkiye
Türkiye'de EFL öğretmenlerinin yapay zekâ öz-yeterlikleri ile üretken yapay zekâyı kabul düzeylerinin araştırılması
KHANSA ALAHMAD
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İngiliz Dili ve EdebiyatıBahçeşehir ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. FATOŞ UĞUR ESKİÇIRAK
- Exploring K-12 teachers' general attitudes towards ai and curriculum needs for AI literacy course
K-12 öğretmenlerinin yapay zekâya yönelik genel tutumlarının ve yapay zekâ okuryazarlığı dersi için müfredat ihtiyaçlarının araştırılması
AMENA AKTER NIPA
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TARKAN GÜRBÜZ
- The role of artificial intelligence in K-12 English language teaching: Teachers' perceptions and experiences
Yapay zekânın K-12 İngilizce öğretimi sınıflarındaki rolü: Öğretmenlerin görüş ve deneyimleri
AYŞE GÖKÇEN İZCİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Eğitim ve ÖğretimAmasya ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYRİYE AVARA
- K-12 teachers' awareness and perceptions of artificial intelligence in education
K-12 öğretmenlerinin yapay zekaya yönelik farkındalıkları ve algıları
ŞÜKRİYE SENGER
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Eğitim ve ÖğretimBahçeşehir ÜniversitesiEğitim Teknolojileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YAVUZ SAMUR