Bridging the quantum divide: Global and corporate strategies in the age of quantum technology
Kuantum uçurumu ile mücadele: Post-kuantum çağda küresel ve kurumsal stratejiler
- Tez No: 955363
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ADNAN VEYSEL ERTEMEL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Bilim ve Teknoloji, İşletme, Science and Technology, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İstanbul Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu yüksek lisans tezi, kuantum teknolojilerinin toplumsal, ekonomik ve kurumsal etkilerini disiplinlerarası bir yaklaşımla incelemektedir. Özellikle“kuantum uçurumu”(quantum divide) kavramı etrafında şekillenen bu çalışma, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler ile kurumsal yapılar arasındaki erişim farklarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Tezin temel araştırma sorusu, kuantum teknolojileri çağında kapsayıcı, güvenli ve etik bir gelecek için nasıl küresel ve kurumsal stratejiler geliştirilebileceği üzerine yapılandırılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden Delphi yöntemi tercih edilmiş; farklı coğrafyalardan ve sektörlerden gelen 13 uzman ile üç turdan oluşan çevrim içi bir danışma süreci yürütülmüştür. Bu süreçte, uzmanların görüşleri doğrultusunda hem yüksek düzeyde fikir birliği sağlanan alanlar hem de belirsizlik ve gerilim üreten temalar haritalandırılmıştır. Verilerin analizinde içerik analizi ve uzlaşı katsayıları gibi nitel teknikler kullanılmıştır. Araştırma bulguları, kuantum teknolojilerinin henüz ticari olgunluğa ulaşmadığını, ancak optimizasyon, finansal modelleme, ilaç keşfi ve siber güvenlik gibi uygulama alanlarında stratejik önem kazandığını göstermektedir. Bununla birlikte, kuantum bilgisayarların hata düzeltme ve ölçeklenebilirlik sorunları, geniş kitlelere ulaşmasının önündeki en temel engeller olarak öne çıkmaktadır. Öte yandan, gelişmiş ülkelerde yürütülen devlet destekli Ar-Ge programları ve özel sektör yatırımları sayesinde kuantum kapasitesine erişim hızla artarken, gelişmekte olan bölgelerde bu erişim sınırlı kalmakta ve“kuantum uçurumu”derinleşmektedir. Çalışmada özellikle yapay zekâ ve kuantum teknolojilerinin kesişim alanı önemli bir tartışma konusu olarak ele alınmıştır. Uzmanlar, bu iki teknolojinin birleşiminin şeffaflık, hesap verebilirlik ve adalet gibi etik ilkeler çerçevesinde yönetişim gerektirdiği konusunda ortak bir görüşe sahiptir. Ayrıca, post-kuantum kriptografi gibi alanlarda uluslararası standartların henüz oluşmamış olması, küresel siber güvenlik sistemlerinin dönüşümünü sınırlamaktadır. Delphi panelinin ulaştığı sonuçlar, kuantum teknolojilerine erişimin demokratikleşmesi için uluslararası fonlama mekanizmalarının, açık erişimli eğitim programlarının ve çok paydaşlı yönetişim modellerinin geliştirilmesini önermektedir. Ayrıca yalnızca teknik çözümler değil, kurumsal yeniden yapılanma ve toplumsal farkındalık da stratejik dönüşümün vazgeçilmez bileşenleri olarak vurgulanmıştır. Sonuç olarak bu tez, kuantum teknolojilerinin yalnızca bilimsel değil, aynı zamanda politik ve toplumsal bir çerçevede değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, karar alıcılar, teknoloji geliştiriciler ve akademik topluluk için stratejik öngörü temelli, çok düzlemli ve kapsayıcı bir politika öneri seti sunmaktadır. Bu yönüyle tez, kuantum çağının yalnızca teknolojik ilerleme değil, aynı zamanda değer temelli yönetişim açısından da değerlendirilmesi gerektiğini savunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study investigates the socio-economic implications of emerging quantum technologies and proposes global and corporate strategies to ensure inclusive access in the post-quantum era. As quantum computing, communication, and sensing rapidly evolve, concerns are growing about a widening“quantum divide”—a disparity in the ability of nations, organizations, and communities to develop, access, and govern quantum capabilities. Drawing parallels with the digital divide, this study argues that unless intentionally addressed, the quantum divide risks reinforcing existing technological inequalities and geopolitical asymmetries. To explore this issue, the study employs a three-round Delphi method involving 13 international experts from academia, government, and industry. Participants provided structured insights on early quantum applications, access barriers, AI–quantum convergence, cybersecurity risks, ethical governance, workforce readiness, and public engagement. The iterative design of the Delphi process allowed for reflection and consensus-building in a high-uncertainty technological context. Findings indicate that early practical value from quantum technologies will likely emerge in logistics, finance, materials science, and secure communications—yet access to such advancements remains highly concentrated in a few geopolitical and corporate centers. The convergence of quantum computing with AI introduces compounded challenges around algorithmic fairness and transparency, demanding updated regulatory frameworks. Cybersecurity was identified as a particularly urgent domain, where post-quantum cryptography (PQC) adoption is uneven and institutional preparedness remains low. Experts also emphasized the need for global workforce reskilling and public trust-building to support equitable quantum transitions. The study concludes that bridging the quantum divide requires anticipatory, inclusive strategies—combining multilateral cooperation, public–private partnerships, ethics-by-design, and open-access education. The Delphi method proved highly effective for capturing pluralistic foresight and supporting policy development in this emerging field. This research offers a timely contribution to quantum governance discourse and serves as a foundation for future work on equitable and secure quantum transformation.
Benzer Tezler
- Ankara Üniversitesi'nde spor yapan öğrencilerin beslenme durumları ve fiziki performansları üzerinde bir araştırma
A Research on the nutritional status and physical performance of the students who were active in sports at the University of Ankara
BÜLENT ASMA
- Açıcılı bir elyaf kurutucunun geliştirilerek optimizasyonunun yapılması
Başlık çevirisi yok
M.ÜMİT KAMÇICI
- Analitik fotogrametri ile yöneltme elemanlarının bulunması ve yataya indirgeme (yeni bir yöntem)
Başlık çevirisi yok
M.TEVFİK ATEŞ
